Ankara không thể quay lại dự án F-35 khi vấn đề S-400 chưa được giải quyết triệt để

Kế hoạch chuyển giao tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II cho Thổ Nhĩ Kỳ vẫn bị đình trệ hơn một tháng sau khi được công bố, lý do là bởi Ankara chưa thể loại bỏ hệ thống phòng không S-400, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Rick Scott đến từ Florida cho biết.

Cần nhắc lại vào tháng trước tại Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố thỏa thuận chuyển giao tiêm kích F-35 với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.

Tuy nhiên ý định trên lập tức gặp trắc trở khi chỉ vài giờ sau, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã cảnh báo việc bán máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm cho Thổ Nhĩ Kỳ có thể "phá vỡ sự cân bằng quyền lực ở Trung Đông".

Tel Aviv luôn yêu cầu Washington đảm bảo ưu thế trên không của mình trước các đối thủ khu vực, trong khi quan hệ giữa Israel và Thổ Nhĩ Kỳ không hề tốt đẹp, thậm chí còn ở mức căng thẳng.

Vấn đề nữa phải nhắc đến chính là Đạo luật trừng phạt CAATSA của Mỹ quy định Thổ Nhĩ Kỳ phải loại bỏ các hệ thống phòng không S-400 để có thể tiếp cận tiêm kích F-35, trong đó bao gồm 6 chiếc Ankara đã thanh toán đầy đủ nhưng vẫn chưa được giao.

Việc loại bỏ tổ hợp S-400 là một giải pháp khả thi sẽ tạo thuận lợi cho thương vụ được ông Trump ủng hộ, nhưng lại có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với các nhà lập pháp Mỹ, bởi nhiều nghị sĩ khẳng định luật pháp yêu cầu Ankara phải loại bỏ hoàn toàn vũ khí Nga.

Một lựa chọn khác đang được xem xét đó là bán lại hệ thống phòng không S-400 cho UAE và Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu đàm phán vấn đề này vào tháng trước, nhưng kết quả vẫn còn xa vời.

Bên cạnh đó, Ankara có lẽ muốn giữ tổ hợp phòng không S-400 trong kho vũ khí của mình như một lực lượng dự bị nhằm đề phòng trường hợp xảy ra mối đe dọa đặc biệt đối với an ninh quốc gia.

Trước tình hình trên, thương vụ F-35 dự báo vẫn gặp phải khó khăn nghiêm trọng nếu Quốc hội Mỹ bỏ phiếu chống lại nó, đặc biệt khi còn quá nhiều trở ngại cần vượt qua.

Cho phép Ankara quay lại dự án F-35 sẽ khiến lợi ích của Israel mâu thuẫn với một thành viên NATO, thậm chí căng thẳng ngay trong khối, khi Hy Lạp cũng phản đối bước đi trên của Washington.

Không chỉ có vậy,nhiều đồng minh của ông Trump thuộc phe cứng rắn, họ kiên quyết yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ hoàn toàn từ bỏ hệ thống phòng không của Nga trước khi Washington thực hiện bất kỳ bước đi nào.

“Tôi không nghĩ Ankara nên sở hữu tiêm kích F-35, trừ khi họ trở thành đối tác thực sự... vì vậy nếu Thổ Nhĩ Kỳ giữ S-400, họ không thể có F-35”, Thượng nghị sĩ Rick Scott nhấn mạnh và khẳng định sẽ không có nhượng bộ hay ngoại lệ từ phía các nhà lập pháp Mỹ.

Việt Dũng