Ukraine dùng UAV phá hủy bệ phóng S-400 Nga sau 6 vụ phóng tên lửa đạn đạo

Phóng tên lửa đất đối không từ hệ thống S-400. Ảnh: MW.

Một cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) do Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine tiến hành đã phá hủy một bệ phóng thuộc hệ thống phòng không tầm xa S-400 của Nga được triển khai gần khu nghỉ dưỡng ven Biển Đen Gelendzhik, thuộc vùng Krasnodar.

Theo các nguồn tin Ukraine, bệ phóng bị đánh trúng là một phần của tổ hợp từng thực hiện 6 vụ phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào Ukraine chỉ một ngày trước đó.

Cuộc tập kích bằng UAV nằm trong một chiến dịch quy mô lớn diễn ra qua đêm, nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Nga, trong đó có thêm các hệ thống phòng không.

S-400 được thiết kế chủ yếu để đối phó những mục tiêu trên không có giá trị cao, do đó không phải lựa chọn tối ưu khi phải xử lý số lượng lớn UAV giá rẻ. Trong vai trò này, mạng lưới phòng không Nga thường cần tới những hệ thống bổ trợ như Pantsir-S và S-350.

S-400 ngày càng được sử dụng để tấn công mục tiêu mặt đất

S-400 thời gian gần đây liên tục cho thấy một năng lực khác ngoài nhiệm vụ phòng không truyền thống: tấn công mục tiêu mặt đất bằng tên lửa đạn đạo.

Hệ thống này đã được cải biến để sử dụng tên lửa RM-48U nhằm vào các mục tiêu trên mặt đất. Loại tên lửa này gần đây được nhắc tới nhiều hơn sau khi được sử dụng nhằm vào các cơ sở công nghiệp tại Ukraine, trong đó có một vụ tấn công gây ra đám cháy lớn tại quận Sviatoshynskyi ở Kiev.

RM-48U được cho là biến thể cải tiến từ dòng tên lửa đánh chặn 48N6, vốn ban đầu được phát triển cho hệ thống S-300PM trước khi được tích hợp vào S-400.

Dòng tên lửa này được thiết kế để đánh chặn các mục tiêu trên không với tốc độ vượt Mach 6. Ngay cả khi được sử dụng theo quỹ đạo đạn đạo để tấn công mục tiêu mặt đất, tên lửa vẫn duy trì vận tốc cực cao.

Đáng chú ý, RM-48U được đánh giá có chi phí thấp hơn và phù hợp hơn cho nhiệm vụ tấn công mục tiêu mặt đất so với các loại tên lửa đất đối không mà S-400 ban đầu được thiết kế để sử dụng.

Điều này giúp S-400 có thêm một vai trò trong các chiến dịch tấn công tầm xa, thay vì chỉ được xem là một hệ thống phòng không.

Phóng tên lửa đất đối không từ xe chiến đấu phòng không Pantsir. Ảnh: MW.

Ukraine nhiều lần săn tìm các thành phần của S-400

Quân đội Ukraine trong thời gian qua đã chủ động đưa các thành phần của S-400 vào danh sách mục tiêu ưu tiên.

Trong một số trường hợp, Ukraine sử dụng tên lửa đạn đạo ATACMS do Mỹ cung cấp để tấn công các tổ hợp S-400. Một cuộc tập kích vào tháng 11/2024 được cho là đã phá hủy hai bệ phóng của hệ thống này.

Đến giữa năm 2025, một cuộc tấn công khác nhằm vào S-400 tại Crimea. Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine sau đó công bố video cho thấy những gì Kiev tuyên bố là kết quả của cuộc tập kích, gồm: 2 radar điều khiển hỏa lực đa chức năng 92N2E, 2 radar giám sát tầm xa 91N6E, 1 khẩu đội tên lửa đất đối không.

Những cuộc tấn công nhằm vào S-400 của Ukraine không chỉ dựa vào năng lực trinh sát trong nước.

Theo các nguồn tin liên quan, hoạt động này còn được hỗ trợ đáng kể bởi dữ liệu từ vệ tinh phương Tây, thông tin tình báo điện tử thu thập từ các máy bay phương Tây hoạt động gần khu vực chiến sự, cùng sự tham gia của nhân sự quân sự và các nhà thầu phương Tây trong hoạt động hỗ trợ xác định mục tiêu.

Nhờ đó, Ukraine có thể xây dựng bức tranh tương đối chi tiết về vị trí và hoạt động của các hệ thống phòng không Nga trước khi tiến hành tập kích.

Nạp tên lửa từ hệ thống S-400 vào các thùng chứa tại cơ sở sản xuất. Ảnh: MW.

Nga vẫn đang sản xuất S-400 với quy mô lớn

Tuy Ukraine nhiều lần tìm cách làm suy yếu mạng lưới phòng không Nga bằng cách tấn công các tổ hợp S-400, khả năng sản xuất với quy mô rất lớn của Moscow đã hạn chế đáng kể hiệu quả của chiến dịch này.

Sản lượng S-400 của Nga hiện được cho là vượt xa bất kỳ hệ thống tương đương nào đang được một quốc gia khác triển khai.

Nền tảng cho năng lực sản xuất này được đặt ra từ đầu những năm 2000.

Ngày 25/8/2000, Điện Kremlin phê duyệt một chương trình mới nhằm hỗ trợ phát triển và sản xuất S-400 thông qua việc tái thiết ngành công nghiệp tên lửa Nga.

Chương trình dẫn tới việc xây dựng và hiện đại hóa ba cơ sở sản xuất lớn.

Trong đó có một phân xưởng mới thuộc Nhà máy Obukhov ở St. Petersburg, Nhà máy Avitek tại Kirov được hiện đại hóa toàn diện và Nhà máy NMP ở Nizhny Novgorod.

Sau khi quá trình xây dựng và hiện đại hóa hoàn tất vào giữa những năm 2010, ba cơ sở này cùng tạo nên một năng lực sản xuất rất lớn.

Quy mô đó cho phép Nga có thể sản xuất nhiều trung đoàn S-400 mỗi năm, tạo ra nguồn bổ sung đáng kể cho mạng lưới phòng không dù các tổ hợp đang triển khai liên tục chịu sức ép từ các cuộc tập kích của Ukraine.

Điều này cũng giải thích vì sao việc phá hủy từng bệ phóng hoặc radar S-400 chưa đủ để làm suy giảm nhanh chóng toàn bộ năng lực phòng không tầm xa của Nga.

Cuộc tập kích gần Gelendzhik cho thấy một thực tế khác của cuộc chiến: các hệ thống phòng không đắt tiền và có năng lực cao như S-400 không chỉ phải đối phó với tên lửa đạn đạo và máy bay chiến đấu, mà ngày càng phải đối mặt với các UAV có chi phí thấp hơn rất nhiều.

Trong khi Ukraine tìm cách khai thác khoảng trống đó bằng các đòn tập kích chính xác, Nga lại dựa vào quy mô sản xuất lớn để duy trì và bổ sung mạng lưới phòng không. Cuộc đối đầu vì thế không chỉ là cuộc đua về công nghệ, mà còn là cuộc cạnh tranh về khả năng sản xuất và thay thế khí tài trên chiến trường.

Theo MW, Defense News

Huyền Chi