AI 'hút' nguồn cung, thị trường chip căng thẳng dài hạn

Cuộc đua AI đang “hút” toàn bộ nguồn cung, khiến thị trường chip toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt kéo dài

Nguồn cung bị “hút” về phía AI

Theo ghi nhận từ thị trường, các tập đoàn bán dẫn lớn như Samsung Electronics và SK Hynix đang dồn toàn bộ công suất cho các dòng chip hiệu năng cao phục vụ AI, đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao (HBM). Những khách hàng lớn như Nvidia hay các nhà cung cấp dịch vụ đám mây sẵn sàng trả giá cao để đảm bảo nguồn cung, khiến các doanh nghiệp nhỏ và trung bình gần như bị “ra rìa”.

Một quản lý trong ngành chip nhớ cho biết nhu cầu từ các nhà phát triển AI hiện lớn gấp nhiều lần so với phần còn lại của thị trường. Điều này khiến các nhà sản xuất không còn đủ năng lực để phục vụ những khách hàng nhạy cảm về giá, đặc biệt là các hãng điện tử tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, cuối năm ngoái, nhiều nhà sản xuất PC và thiết bị điện tử đã phải trực tiếp đến trụ sở các hãng chip lớn để “xin hàng”, nhưng phần lớn đều không thành công. Điều này phản ánh rõ sự khan hiếm nguồn cung trên thị trường.

Các phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nhất hiện nay là sản phẩm điện tử bình dân và tầm trung như tivi, bộ giải mã tín hiệu, router, máy tính bảng giá rẻ, smartphone và PC. Ngành ô tô cũng không nằm ngoài vòng xoáy thiếu hụt.

Giá chip nhớ tăng mạnh đang buộc các doanh nghiệp phải tìm cách thích ứng. Một số hãng PC chuyển sang thiết kế máy với nhiều khe cắm bộ nhớ để người dùng tự nâng cấp, trong khi số khác buộc phải tăng giá bán.

Đáng chú ý, một số doanh nghiệp đã áp dụng giải pháp mang tính “tình thế” là tháo chip nhớ từ thiết bị tồn kho để tái sử dụng. Dù giúp tận dụng linh kiện, cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng và độ bền.

Theo ông P.S. Pua, CEO Phison Electronics, giá bộ nhớ NAND sẽ tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026, khiến nhiều hãng điện tử tiêu dùng không thể chịu đựng nổi chi phí đầu vào. Hệ quả là sản lượng xuất xưởng có thể giảm đáng kể.

Dù các tập đoàn bán dẫn đang tăng tốc đầu tư, việc mở rộng sản xuất không thể diễn ra nhanh chóng. Ông Chey Tae-won, Chủ tịch SK Group cho biết, ngành chip cần ít nhất 4 - 5 năm để mở rộng công suất wafer, nền tảng cốt lõi của sản xuất bán dẫn.

Quan trọng hơn, rào cản lớn nhất hiện nay không phải là vốn hay chính sách hỗ trợ, mà là hạ tầng năng lượng, nguồn nước và hệ sinh thái công nghiệp. Đây là những yếu tố thiết yếu để vận hành các nhà máy bán dẫn quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, SK Hynix cho biết sẽ ưu tiên ổn định giá thay vì mở rộng sản lượng quá nhanh, nhằm tránh gây biến động lớn cho thị trường.

Sự bùng nổ của AI đang tạo ra cú sốc cầu chưa từng có. Ông Jensen Huang cho biết, nhu cầu chip AI đã tăng tới 10.000 lần trong thời gian gần đây, đặc biệt ở giai đoạn triển khai thực tế (inference), nơi các hệ thống cần xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ.

Điều này khiến các dòng chip cũ như DDR4 dần bị loại bỏ khi các hãng như Micron Technology, Samsung và SK Hynix chuyển sang sản xuất chip phục vụ AI. Hệ quả là giá chip truyền thống tăng “phi mã”. Có thời điểm, giá DDR4 16GB tăng hơn 2.300% so với cùng kỳ.

Không chỉ DRAM, giá bộ nhớ NAND cũng dự kiến tăng tới 120% trong quý I/2026. Thậm chí, theo các chuyên gia, trong một số trường hợp “có tiền cũng không mua được hàng”.

Thiếu chip có thể kéo dài đến cuối thập kỷ

Bên cạnh nhu cầu tăng cao, ngành bán dẫn còn chịu áp lực từ chi phí năng lượng và rủi ro chuỗi cung ứng. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đã khiến giá năng lượng leo thang, làm tăng chi phí vận hành các nhà máy chip, vốn tiêu thụ điện năng rất lớn.

Ngoài ra, nguồn cung các nguyên liệu quan trọng như helium và bromine cũng đối mặt nguy cơ gián đoạn. Helium là nguyên liệu không thể thay thế trong nhiều công đoạn sản xuất chip, hiện phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông. Nếu chuỗi cung ứng này bị đứt gãy, toàn ngành bán dẫn có thể chịu cú sốc nghiêm trọng.

Trong bối cảnh nhiều yếu tố bất lợi cùng hội tụ, từ nhu cầu AI bùng nổ, hạn chế hạ tầng đến rủi ro địa chính trị, triển vọng cân bằng cung - cầu của ngành bán dẫn vẫn còn xa.

Song song với việc mở rộng sản xuất, SK Hynix cũng đang cân nhắc niêm yết tại Mỹ thông qua phát hành chứng chỉ lưu ký (ADR) để huy động thêm vốn. Tuy nhiên, ngay cả khi dòng tiền dồi dào, bài toán năng lực sản xuất và hạ tầng vẫn không thể giải quyết trong ngắn hạn.

Giới chuyên gia nhận định, chip nhớ đặc biệt là các dòng phục vụ AI, đang trở thành “tài nguyên chiến lược” của kỷ nguyên số. Và với tốc độ phát triển hiện nay, thế giới có thể sẽ phải chấp nhận tình trạng thiếu hụt chip kéo dài trong nhiều năm tới, thậm chí đến hết thập kỷ này.

Theo: CNBC, Nikkei

B.Minh