AI bùng nổ, ngành chip toàn cầu sắp chạm mốc 1.000 tỉ USD

Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy ngành bán dẫn toàn cầu bước vào chu kỳ tăng trưởng chưa từng có trong lịch sử. Sau nhiều năm được xem là “xương sống” của nền kinh tế số, chip bán dẫn giờ đây trở thành trung tâm của cuộc đua công nghệ toàn cầu, từ AI, điện toán đám mây cho đến xe tự hành và hạ tầng dữ liệu.

Theo số liệu mới nhất từ Semiconductor Industry Association (SIA), doanh số bán dẫn toàn cầu trong quý I/2026 đạt 298,5 tỉ USD, tăng 25% so với quý IV/2025. Riêng tháng 3/2026, doanh số ngành chip đã lên tới 99,5 tỉ USD - mức tăng tới 79,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, SIA nhận định ngành bán dẫn toàn cầu đang tiến rất gần cột mốc lịch sử 1.000 tỉ USD doanh thu trong năm 2026.

Biểu đồ tăng trưởng vào tháng 3/2026.

AI trở thành “động cơ tăng trưởng” lớn nhất của ngành chip

Nếu điện thoại thông minh từng là lực đẩy lớn nhất của ngành bán dẫn trong thập niên trước, thì hiện nay AI đang thay đổi toàn bộ cấu trúc thị trường chip toàn cầu.

Nhu cầu bùng nổ đối với các mô hình AI tạo sinh như ChatGPT, Gemini hay Claude khiến các tập đoàn công nghệ phải đầu tư hàng trăm tỉ USD vào trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán. Điều này kéo theo nhu cầu khổng lồ về GPU, chip nhớ HBM, DRAM và các bộ xử lý AI chuyên dụng.

Theo Reuters, chỉ riêng trong năm 2025, doanh số chip toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 791,7 tỉ USD, tăng 25,6% so với năm trước. Trong đó, nhóm chip logic hiệu năng cao và chip nhớ phục vụ AI là hai phân khúc tăng trưởng mạnh nhất.

Các hãng như Nvidia, AMD, TSMC hay SK Hynix đang hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng AI, khi nhiều dòng chip gần như “cháy hàng” trong nhiều quý liên tiếp.

Phân tích mới từ Creative Strategies gọi sự chuyển đổi này là "chu kỳ khổng lồ", cho rằng quy mô nhu cầu AI chưa từng có đang tái cấu trúc nền kinh tế của điện toán, bộ nhớ, mạng và lưu trữ cùng một lúc.

Ngành chip bước vào “siêu chu kỳ” mới

Nhiều tổ chức nghiên cứu hiện không còn xem đợt tăng trưởng hiện tại là một chu kỳ ngắn hạn.

Theo báo cáo được Tom’s Hardware dẫn lại, giới phân tích gọi đây là “giga cycle” – siêu chu kỳ tăng trưởng mới của ngành bán dẫn, nơi AI đồng thời thúc đẩy nhu cầu về xử lý, lưu trữ, mạng dữ liệu và bộ nhớ ở quy mô chưa từng có.

Lúc này, chip không còn đơn thuần là linh kiện điện tử, mà trở thành tài nguyên chiến lược quyết định năng lực AI và sức mạnh công nghệ của mỗi quốc gia.

Các công ty công nghệ lớn hiện không chỉ cạnh tranh mô hình AI, mà còn chạy đua giành quyền tiếp cận năng lực sản xuất chip tiên tiến. Đây cũng là lý do khiến Apple được cho là đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng chip ngoài TSMC, trong khi Google, Amazon và Microsoft liên tục tăng chi tiêu cho hạ tầng AI.

Không còn là ngành công nghiệp “chu kỳ”?

Trong nhiều thập niên, ngành bán dẫn vốn nổi tiếng với tính chu kỳ: Tăng trưởng nóng rồi suy giảm mạnh theo nhu cầu điện tử tiêu dùng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng AI có thể đang làm thay đổi quy luật đó.

Theo các dự báo từ Gartner và IDC được giới công nghệ quốc tế dẫn lại, doanh thu bán dẫn toàn cầu trong năm 2026 thậm chí có thể vượt 1.300 tỉ USD nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng mạnh như hiện nay.

Điều này cho thấy chip bán dẫn đang chuyển từ một ngành công nghiệp phụ trợ thành nền tảng cốt lõi của nền kinh tế AI toàn cầu.

Và khi mọi cuộc đua công nghệ cuối cùng đều quay về năng lực tính toán, cuộc cạnh tranh lớn nhất của thế giới hiện nay có lẽ không còn nằm ở phần mềm, mà ở những con chip nhỏ bé đang vận hành toàn bộ hệ sinh thái số hiện đại.

Đỗ Tho