ADB cảnh báo xung đột Trung Đông đe dọa thổi bay 2,3% tăng trưởng của các nước ASEAN

Tại báo cáo ngày 27/3, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định những diễn biến phức tạp tại vùng Vịnh đang đẩy các quốc gia Đông Nam Á vào tình thế báo động khi chi phí năng lượng và vận chuyển tăng phi mã.

ADB nhận định rằng tương lai tăng trưởng của 10 nước ASEAN đang chịu áp lực nặng nề từ những bất ổn tại Trung Đông. Tùy vào thời gian kéo dài của xung đột, giá dầu thế giới có thể bị đẩy lên những cột mốc chưa từng thấy.

ADB cho rằng, tăng trưởng kinh tế của 10 nước khu vực ASEAN có thể giảm 0,6-2,3% trong giai đoạn 2026-2027.

Ở kịch bản lạc quan nhất, nếu xung đột hạ nhiệt vào tháng 6 năm nay, giá dầu có thể dừng ở mức 105 USD mỗi thùng. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng kéo dài đến tháng 9, con số này sẽ nhanh chóng chạm ngưỡng 130 USD. Đáng lo ngại nhất là kịch bản tiêu cực khi cuộc chiến không dừng lại trước tháng 2 năm sau, giá dầu có thể vọt lên mức 155 USD mỗi thùng vào quý II và duy trì ở mức cao ngất ngưởng suốt một thời gian dài.

Hệ quả trực tiếp của tình trạng này là sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và chi phí vận tải đường biển tăng vọt do tắc nghẽn tại các eo biển huyết mạch. Điều này không chỉ làm khó các doanh nghiệp xuất nhập khẩu mà còn đẩy lạm phát tại khu vực Đông Nam Á tăng thêm khoảng 3%, làm suy yếu sức mua của người dân và làm chậm nhịp độ phát triển chung.

ADB dự báo rằng nhóm các quốc gia đang phát triển tại Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Indonesia, Thái Lan hay Malaysia, sẽ là những cái tên chịu tổn thương sâu sắc nhất. Cụ thể, mức sụt giảm tăng trưởng có thể dao động từ 0,6% đến 2,3% trong giai đoạn 2026-2027.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc chi phí sản xuất đầu vào tăng quá nhanh, đặc biệt là giá phân bón và nhiên liệu, gây áp lực trực tiếp lên giá lương thực. Khi túi tiền của hộ gia đình bị thắt chặt, nhu cầu tiêu dùng nội địa giảm xuống sẽ tạo thành một vòng xoáy kéo lùi sự đi lên của toàn bộ nền kinh tế. Dù các cú sốc năng lượng có thể chỉ mang tính nhất thời, nhưng những tác động dây chuyền lên giá cả và sản xuất được dự báo sẽ còn dai dẳng và khó lường.

Trước tình hình này, các chuyên gia từ ADB đưa ra những khuyến nghị chính sách mang tính thực tiễn cao. Thay vì cố gắng kìm giữ giá bằng các biện pháp hành chính hay trợ cấp đại trà, các chính phủ nên để giá năng lượng vận hành theo cơ chế thị trường. Điều này sẽ tạo động lực tự nhiên để doanh nghiệp và người dân tiết kiệm điện, chuyển đổi sang các nguồn năng lượng xanh và đầu tư vào công nghệ mới.

Các gói hỗ trợ tài chính từ ngân sách cũng cần được tính toán kỹ lưỡng để đi đúng địa chỉ, tập trung vào những nhóm yếu thế và các ngành công nghiệp mũi nhọn đang bị ảnh hưởng trực tiếp. Ngoài ra, việc điều tiết nhu cầu năng lượng thông qua các biện pháp như khuyến khích làm việc từ xa, sử dụng phương tiện công cộng hay giảm chiếu sáng không cần thiết cũng là những giải pháp cấp bách cần được triển khai rộng rãi tại các đô thị lớn.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã sớm có những chỉ đạo quyết liệt để đối phó với các kịch bản xấu từ thị trường quốc tế. Trong buổi làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng về các giải pháp trước ứng phó tác động từ diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông, ngày 26/3, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan chức năng phải đảm bảo tuyệt đối nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, không để xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa.

Bên cạnh việc yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước vận hành tối đa công suất và tạm dừng xuất khẩu nguyên liệu, Việt Nam cũng đang đẩy nhanh kế hoạch xây dựng kho dự trữ chiến lược tại Nghi Sơn. Đây được xem là bước đi then chốt để tăng cường khả năng chống chịu của quốc gia trước những biến động khó lường từ bên ngoài.

Đồng thời, các phương án điều hành giá xăng dầu trong nước sẽ tiếp tục được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường nhưng vẫn đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Việc khuyến khích sử dụng năng lượng sinh học và thúc đẩy tiết kiệm điện cũng đang được triển khai mạnh mẽ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch đắt đỏ.

Bộ Công Thương nhận định thị trường xăng dầu đang diễn biến khó lường. Cơ quan này cho biết nguồn cung xăng dầu đảm bảo đủ trong tháng 4, nhờ kết hợp nguồn dự trữ, sản xuất nội địa và nhập khẩu. Tuy vậy, Bộ cũng khuyến khích các doanh nghiệp, người dân làm việc tại nhà để tiết kiệm năng lượng.

Thanh Hoa

Xuất bản