9 dấu hiệu hộ kinh doanh có nguy cơ bị xử lý hình sự

Ban Pháp chế (Cục Thuế) vừa biên soạn và ban hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán cùng bộ câu hỏi phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhận diện sớm các rủi ro về thuế, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Đáng chú ý, theo Cục Thuế, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể đối mặt với nguy cơ bị xử lý hình sự nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu cho thấy việc kê khai doanh thu, hạch toán kế toán không trung thực.

Cụ thể, 9 dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm: doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng nhưng không lập hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị giao dịch thực tế; tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt cao bất thường so với đặc thù ngành nghề và quy mô hoạt động; dữ liệu giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng không đồng nhất.

Bên cạnh đó là việc sử dụng nhiều phần mềm kế toán không đồng bộ, có dấu hiệu tách biệt dữ liệu; kê khai lợi nhuận liên tục ở mức thấp hoặc thua lỗ kéo dài dù doanh thu thực tế vẫn tăng; chênh lệch lớn giữa số liệu khai thuế với số liệu cung cấp cho ngân hàng hoặc nhà đầu tư; hộ kinh doanh kê khai doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế trong khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng; chi phí hạch toán không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc phát sinh bất thường, không phù hợp với quy mô hoạt động.

Cục Thuế nhấn mạnh khi phát hiện một hoặc nhiều dấu hiệu nêu trên, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ và việc kê khai, nộp thuế để kịp thời khắc phục sai sót, hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật.

Theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự, cá nhân có hành vi trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng trở lên hoặc pháp nhân thương mại trốn thuế từ 200 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp số tiền thấp hơn các mức này nhưng người vi phạm đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi trốn thuế mà chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý hình sự.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, Cục Thuế lưu ý việc kê khai doanh thu phải trung thực, đầy đủ. Ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân chỉ từ 100 triệu đồng nên các hộ kinh doanh cần đặc biệt cẩn trọng trong việc lập hóa đơn, ghi nhận doanh thu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Giải đáp băn khoăn về việc đã bị xử phạt hành chính có còn bị xử lý hình sự hay không, Cục Thuế cho biết nguyên tắc là một hành vi không bị xử lý hai lần với cùng tính chất. Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì hồ sơ sẽ được chuyển sang xử lý theo quy định của pháp luật hình sự. Đồng thời, việc từng bị xử phạt hành chính về hành vi trốn thuế cũng là căn cứ để áp dụng ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự thấp hơn nếu tái phạm trong những lần tiếp theo.

Hồng Nhung