Cục Thuế phát cảnh báo: 9 dấu hiệu dễ khiến doanh nghiệp, hộ kinh doanh rơi vào 'tầm ngắm' thanh tra

Cục Thuế vừa phát đi khuyến nghị quan trọng đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh về việc chủ động rà soát hoạt động kế toán, hóa đơn và kê khai thuế nhằm phòng ngừa rủi ro pháp lý. Nội dung được Ban Pháp chế (Cục Thuế) đưa ra trong Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán, với mục tiêu nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và hỗ trợ người nộp thuế phát hiện, khắc phục sai sót trước khi phát sinh vi phạm.

9 dấu hiệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát

Theo Ban Pháp chế, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên kiểm tra lại hoạt động của mình nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

Doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng nhưng không lập hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị giao dịch thực tế.

Tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt cao bất thường so với quy mô và đặc thù hoạt động.

Số liệu giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng không thống nhất.

Sử dụng nhiều phần mềm kế toán nhưng dữ liệu không đồng bộ, có dấu hiệu tách biệt giữa các hệ thống.

Lợi nhuận kê khai liên tục ở mức thấp hoặc báo lỗ kéo dài trong khi doanh thu và quy mô kinh doanh vẫn tăng.

Có chênh lệch lớn giữa số liệu khai thuế và số liệu cung cấp cho ngân hàng hoặc nhà đầu tư.

Hộ kinh doanh kê khai doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế trong khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng.

Hạch toán chi phí không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc không đáp ứng điều kiện được tính vào chi phí được trừ.

Chi phí tăng bất thường hoặc có sự khác biệt lớn giữa sổ kế toán và hồ sơ khai thuế, không phù hợp với thực tế hoạt động.

Cục Thuế lưu ý, những dấu hiệu trên không đồng nghĩa doanh nghiệp đã vi phạm pháp luật, nhưng là cơ sở để người nộp thuế chủ động rà soát sổ sách, hóa đơn, chứng từ và việc kê khai, nộp thuế nhằm phát hiện, điều chỉnh kịp thời các sai sót nếu có.

Doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động rà soát hoạt động kế toán, hóa đơn và kê khai thuế nhằm phòng ngừa rủi ro pháp lý

Có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo Sổ tay của Ban Pháp chế, nếu hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, làm sai lệch số liệu kế toán hoặc kê khai không đúng nghĩa vụ thuế được xác định, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về xử phạt hành chính, Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định hành vi trốn thuế có thể bị phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.

Ngoài khoản tiền phạt, người nộp thuế còn phải nộp đủ số tiền thuế còn thiếu, tiền chậm nộp và thực hiện khai bổ sung, điều chỉnh hồ sơ thuế theo quy định. Nội dung điều chỉnh có thể bao gồm doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế, số lỗ được chuyển kỳ sau, thuế giá trị gia tăng được khấu trừ và các chỉ tiêu liên quan khác.

Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi số tiền trốn thuế đạt ngưỡng luật định hoặc thuộc các trường hợp pháp luật quy định.

Sổ tay của Cục Thuế cho biết, ngưỡng xem xét khởi tố là từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại. Trường hợp số tiền thấp hơn nhưng người vi phạm đã từng bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về hành vi này mà chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý theo quy định.

Đối với cá nhân, mức xử phạt có thể từ phạt tiền đến phạt tù tùy theo số tiền trốn thuế và tính chất vụ việc. Với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể lên tới nhiều tỷ đồng; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng còn có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc vĩnh viễn, kèm theo các hình phạt bổ sung như cấm kinh doanh hoặc cấm huy động vốn.

Bên cạnh đó, Ban Pháp chế cũng lưu ý rằng hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán trong một số trường hợp còn có thể bị xem xét xử lý theo Điều 221 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Cục Thuế khuyến nghị doanh nghiệp và hộ kinh doanh thường xuyên rà soát quy trình kế toán, quản lý hóa đơn và kê khai thuế, bảo đảm số liệu trung thực, đầy đủ và thống nhất. Việc chủ động phát hiện, khắc phục sai sót không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, tuân thủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Kỳ Anh