79 năm - những bước chân chưa mỏi trên hành trình tìm đồng đội

Đối với dân tộc Việt Nam, chiến tranh chỉ thật sự khép lại khi người lính cuối cùng được trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.

Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một lời hứa lịch sử.

Đã 79 năm kể từ Ngày Thương binh - Liệt sĩ đầu tiên (27/07/1947), tiếng súng chiến tranh đã lùi xa, đất nước hồi sinh mạnh mẽ sau những năm tháng bom đạn.

Những cánh rừng năm xưa đã phủ màu xanh mới, nhiều chiến trường ác liệt trở thành khu dân cư, công trình hay nương rẫy. Nhân chứng ngày càng ít, địa hình đổi thay, bản đồ chiến trận qua các thời kỳ đã phai mờ theo thời gian.

(Ảnh: Internet)

Thế nhưng, có một nhiệm vụ chưa bao giờ được phép khép lại: Tìm kiếm hài cốt những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đó là một hành trình đặc biệt, bởi chiến tranh càng lùi xa, việc tìm kiếm càng gian nan. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, từng ví công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là công việc “khó hơn tìm kim dưới đáy bể”, nhưng càng khó càng phải quyết tâm đổi mới phương pháp để hoàn thành được "tâm nguyện".

Tinh thần ấy đã được hiện thực qua những bước chân bền bỉ của các đội quy tập suốt nhiều thập kỷ. Từ Trường Sơn, Vị Xuyên, biên giới Tây Nam đến Lào và Campuchia, các cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên trì dò tìm từng dấu tích còn lại.

Riêng Đội K72, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai, từ năm 2001 đến hết tháng 6/2026 đã quy tập được 3.570 hài cốt liệt sĩ trên đất Campuchia.

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, đến ngày 26/7/2026, các lực lượng đã quy tập 1.491 hài cốt liệt sĩ, gồm 467 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia, đồng thời tổ chức 13 lễ truy điệu, an táng trang trọng.

Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một gia đình vơi đi nỗi đau; mỗi danh tính được xác định là thêm một người mẹ được gọi đúng tên con; mỗi lễ truy điệu là thêm một lần dân tộc tri ân những người đã hy sinh tuổi xuân và sinh mệnh đổi lấy hòa bình.

Những năm gần đây, khoa học công nghệ, đặc biệt là giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu số, đã mở ra cơ hội hiện thực hóa khát vọng ấy một cách nhanh hơn, khẩn trương hơn. Chính phủ ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế đặc thù cho công tác giám định ADN; Ban Chỉ đạo quốc gia tiếp tục ban hành Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ngày 31/5/2026, quy định quy trình phối hợp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp ADN.

Chiến dịch 500 ngày đêm đặt mục tiêu quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu khoảng 230.000 phần mộ chưa xác định danh tính và giám định khoảng 18.000 mẫu ADN, mà còn hướng tới việc huy động toàn xã hội tham gia gìn giữ ký ức lịch sử, lan tỏa đạo lý tri ân của dân tộc.

Tại Lễ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” ở Thành cổ Quảng Trị ngày 02/04/2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn dân và toàn quân nhằm thực hiện lời hứa thiêng liêng với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân.

Theo Kế hoạch truyền thông của Chiến dịch 500 ngày đêm, mục tiêu đặt ra là huy động 100% cơ quan báo chí trung ương và địa phương mở chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền; xây dựng mạng lưới tiếp nhận thông tin, kỷ vật, mẫu ADN và các nguồn tin từ nhân dân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử trong và ngoài nước phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.

Thực tiễn tại các quân khu cho thấy tinh thần ấy đang được hiện thực hóa bằng những việc làm cụ thể. Quân khu 9 đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 1.450 hài cốt liệt sĩ và lấy mẫu ADN đối với 40.928 phần mộ chưa xác định danh tính.

Mỗi chuyến khảo sát, mỗi cuộc khai quật, mỗi mẫu ADN được thu nhận đều mang theo hy vọng đưa thêm một người lính trở về với gia đình và quê hương. Chiến dịch không chỉ là những kết quả chuyên môn mà còn nhằm khơi dậy sâu sắc đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Có thể sẽ còn nhiều năm nữa hành trình ấy mới hoàn thành, nhưng điều đáng quý là dân tộc Việt Nam chưa bao giờ dừng nghỉ việc tìm kiếm và quy tập mộ các anh hùng liệt sĩ. Nhà nước sẵn sàng đầu tư nguồn lực, ứng dụng khoa học hiện đại, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị để tìm lại tên tuổi những người đã ngã xuống đã thể hiện năng lực và trách nhiệm quản trị, khẳng định chiều sâu văn hóa và đạo lý của dân tộc Việt Nam.

(Ảnh: Internet)

Một dân tộc biết tri ân quá khứ mới có thể ngẩng cao đầu bước tới tương lai.

Từ nhận thức đó, Đảng và Nhà nước xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

79 năm - hành trình đi tìm những người con của đất nước chưa dừng lại, mỗi hài cốt được quy tập, mỗi danh tính được xác định, mỗi nén tâm hương được thắp lên đều nhắc nhở rằng nền hòa bình có được đã đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ cha - anh.

Một dân tộc biết gìn giữ ký ức hy sinh sẽ biết trân trọng giá trị của độc lập, tự do sẽ là một dân tộc có sức mạnh để xây dựng tương lai.

Tác giả: Vững Nguyễn