15 ngày 'cơn lốc' giá xăng dầu quét qua ví tiền người dân

15 ngày "đỏ lửa": Từ cú sốc Trung Đông đến đỉnh lịch sử

Trong vòng 15 ngày qua, thị trường xăng dầu Việt Nam đã trải qua một cuộc "thử lửa" thực sự. Không chỉ là những con số nhảy múa trên bảng điện tử tại các cây xăng, đó là một "cơn lốc" quét qua ví tiền của từng người dân, từ bác tài xế công nghệ đến những doanh nghiệp vận tải lớn. Khi giá dầu thế giới có lúc chạm ngưỡng 110 USD/thùng, người tiêu dùng Việt đã phải đối mặt với những giây phút "nghẹt thở" trước khi các công cụ điều tiết được kích hoạt ở mức tối đa.

Nửa đầu tháng 3 năm 2026 sẽ được ghi nhớ như một giai đoạn biến động nghẹt thở nhất trong lịch sử điều hành giá xăng dầu. Nguyên nhân trực tiếp bắt nguồn từ các xung đột địa chính trị leo thang tại khu vực Trung Đông và sự gián đoạn vận chuyển tại eo biển Hormuz.

Giai đoạn 1.3 - 10.3: Một chuỗi tăng giá "phi mã". Chỉ trong vòng chưa đầy 10 ngày, giá xăng dầu trong nước đã điều chỉnh liên tục theo đà tăng của thế giới.

Đỉnh điểm ngày 10.3: Thời điểm "căng như dây đàn" khi xăng RON 95-III vọt lên ngưỡng 29.120 đồng/lít, trong khi dầu diesel và dầu hỏa lập đỉnh lịch sử, lần lượt chạm mốc 30.710 đồng/lít và 32.380 đồng/lít.

Cú đảo chiều ngày 11.3 và 12.3: Để cứu vãn thị trường và giảm áp lực cho người dân, Liên Bộ Tài chính - Công Thương đã "kích hoạt" Quỹ bình ổn giá (BOG) với mức chi kỷ lục lên tới 4.000 - 5.000 đồng/lít xăng dầu. Nhờ đó, tại kỳ điều hành ngày 12.3, giá xăng đã hạ nhiệt đáng kể, đưa RON 95 về mức 25.570 đồng/lít.

"Ví tiền" người tiêu dùng: Khi mọi chi phí đều "té nước theo mưa"

Giá xăng dầu tăng không chỉ đơn thuần là chi phí đổ xăng cao hơn. Nó là "mạch máu" của nền kinh tế, và khi mạch máu này tăng giá, toàn bộ hệ thống sẽ cảm nhận được. Đối với một người làm nghề giao hàng (shipper) hoặc tài xế công nghệ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% thu nhập. Trong giai đoạn giá xăng chạm đỉnh gần 30.000 đồng/lít, nhiều tài xế thừa nhận họ "càng làm càng lỗ". Khoản chi thêm mỗi ngày từ 50.000 - 100.000 đồng cho xăng dầu đã trực tiếp bào mòn bữa cơm của gia đình họ.

Đối với đội ngũ hơn 1 triệu lao động tự do trong lĩnh vực giao hàng và vận tải công nghệ tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, 15 ngày qua là một cuộc chiến sinh tồn đúng nghĩa. Với đặc thù chi phí nhiên liệu chiếm đến 40% thu nhập, việc giá xăng tiệm cận mốc 30.000 đồng/lít đã trực tiếp "bào mòn" lợi nhuận. Nhiều tài xế thừa nhận, sau khi trừ chiết khấu cho ứng dụng và tiền xăng, số tiền thực cầm về không đủ trang trải chi phí sinh hoạt tối thiểu. Đây là một nghịch lý đau xót: khi nhu cầu vận chuyển tăng cao, người lao động lại phải "càng làm càng lỗ".

Trong vòng 15 ngày qua, thị trường xăng dầu Việt Nam đã trải qua một cuộc "thử lửa" thực sự.

Ở một góc độ rộng hơn, "cơn lốc" này đã thổi bùng ngọn lửa giá cả tại các chợ truyền thống. Dù giá xăng đã có nhịp giảm nhẹ nhờ sự can thiệp của Quỹ bình ổn, nhưng nghịch lý "giá lên nhanh, xuống chậm" vẫn đang bủa vây người nội trợ.

Các đơn vị logistics đã điều chỉnh cước vận chuyển ngay khi giá dầu diesel vượt ngưỡng 30.000 đồng. Hệ quả là giá rau xanh, thịt gia súc và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu tại các chợ đầu mối đã tăng từ 10-15% và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Người tiêu dùng đang rơi vào trạng thái "phòng thủ", thắt chặt chi tiêu tối đa để bù đắp cho khoản thâm hụt năng lượng.

Một hệ quả từ việc giá xăng dầu tăng phi mã lần này là sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng của người Việt. Dữ liệu từ các đại lý ô tô và xe máy trong 15 ngày qua cho thấy lượng tìm kiếm xe điện tăng đột biếntăng hơn 60% so với tháng trước. Người tiêu dùng bắt đầu ưu tiên các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu để giảm bớt sự phụ thuộc vào xăng dầu hóa thạch, sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn…

Việc xả quỹ tới 4.000 - 5.000 đồng mỗi lít xăng là một động thái chưa từng có tiền lệ trong thời gian ngắn như vậy. Theo các chuyên gia kinh tế, đây là "liều thuốc giảm đau" khẩn cấp để ngăn chặn sự sụp đổ của chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo về rủi ro của việc "chiết khấu 0 đồng" tại các cây xăng bán lẻ. Khi giá thế giới tăng quá nhanh mà giá bán lẻ được kiềm chế bằng Quỹ, các doanh nghiệp bán lẻ thường rơi vào tình trạng lỗ vốn từ 400 - 1.500 đồng/lít do chi phí vận hành. Điều này dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn cung cục bộ nếu không có sự hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp đầu mối.

Tính đến sáng ngày 14.3, giá dầu Brent vẫn neo quanh mức 103 USD/thùng. Goldman Sachs dự báo giá dầu có thể duy trì trên 100 USD trong suốt tháng 3 trước khi giảm về mức 85 USD vào tháng 4.

Trước mắt người tiêu dùng là một giai đoạn "bình thường mới" với mặt bằng giá cả cao hơn. Để thích nghi, mỗi cá nhân không chỉ cần một kế hoạch chi tiêu thông minh mà còn cần một tư duy tiêu dùng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Về phía điều hành, việc duy trì sự minh bạch trong giá thành và sẵn sàng các kịch bản thuế phí sẽ là "chốt chặn" quan trọng để bảo vệ ví tiền của người dân trước những cơn bão giá có thể ập đến bất cứ lúc nào trong tương lai.

\

Tuyết Nhung