113 năm từ Áo Tím đến ngôi trường mang tên nữ Bí thư Thành ủy trẻ nhất Việt Nam

Từ ngôi trường Áo Tím

Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai tọa lạc tại 275 Điện Biên Phủ, phường Xuân Hòa (quận 3 cũ), nằm giữa bốn con đường Điện Biên Phủ - Bà Huyện Thanh Quan - Ngô Thời Nhiệm - Trương Định của TPHCM. Được thành lập năm 1913, đây là một trong những ngôi trường lâu đời nhất của không riêng Sài Gòn - TPHCM mà cả vùng Nam Bộ.

Ngôi trường được xây dựng từ tâm huyết của những người trí thức yêu nước quan tâm đến giáo dục nữ giới.

Sau hơn một thế kỷ, khuôn viên trường vẫn lưu giữ nhiều nét kiến trúc từ thời kỳ đầu, đồng thời được bổ sung, cải tạo qua các giai đoạn.

Học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai vẫn mặc đồng phục màu tím. Ảnh: NTCC

Thuở ban đầu, trường chỉ có những lớp đồng ấu (Enfantin) và những lớp cao đẳng (Supérieur) của bậc sơ học. Đến năm 1922, trường khánh thành Ban nữ trung học học đường với tên gọi Collège de Jeunes Filles Indigènes (Trường con gái bản xứ).

Màu tím được chọn làm đồng phục nữ sinh. Từ màu áo này, trường dần được gọi bằng tên “Trường Áo Tím”.

Đến việc đổi tên Gia Long, Minh Khai

Năm 1940, trường được đổi tên thành Lycée Gia Long. Cùng với tên gọi mới, màu áo tím của nữ sinh được chuyển sang màu trắng tinh khôi, đi cùng huy hiệu bông mai vàng rực rỡ. 

Sau năm 1975, trường mang tên anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai - nữ chiến sĩ kiên trung, Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn khi tuổi đôi mươi.

Ban đầu, trường đào tạo nữ sinh cấp hai, cấp ba dưới tên gọi Trường nữ sinh Nguyễn Thị Minh Khai. Đến năm 1978, trường giải thể cấp hai, bắt đầu tiếp nhận cả nam sinh và nữ sinh, trở thành Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai.

3 cái tên - Áo Tím, Gia Long, Minh Khai - vì thế gắn với 3 chặng đường lịch sử của một ngôi trường, đồng thời cũng là những ký ức không thể tách rời trong lòng nhiều thế hệ học sinh.

Dấu ấn qua các thế hệ học sinh

Qua nhiều giai đoạn, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai vẫn lưu giữ những nét riêng trong kiến trúc, không gian và nề nếp của một ngôi trường có lịch sử hơn một thế kỷ. Những dãy nhà, mái ngói và vòm cửa sổ góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của trường, trong khi các thế hệ học sinh, giáo viên từng học tập và giảng dạy tại đây tạo nên một phần ký ức của ngôi trường. Trong số các cựu học sinh, có nhiều người sau này hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học và giáo dục.

Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai nằm ở địa chỉ 275 Điện Biên Phủ, phường Xuân Hòa (quận 3 cũ), TPHCM. Ảnh: Minh Hòa

Có thể kể đến bà Nguyễn Ngọc Dung, nguyên Vụ trưởng Vụ Báo chí của Bộ Ngoại giao, Đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại Liên Hợp Quốc; bà Bùi Thị Mè, nguyên Thứ trưởng Bộ Thương binh - Xã hội, Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng; bà Võ Thị Thắng, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch; bà Đoàn Lê Hương, nguyên Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Trung ương; bà Vũ Thị Nhung, tiến sĩ, nguyên Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương; bà Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản, Anh hùng Lao động...

Đặc biệt, những nhà giáo ưu tú như cô Trần Thị Tỵ, cô Phạm Thị Thiệt, thầy Trần Văn Khánh, cô Nguyễn Bạch Hồng... cũng để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức và tình cảm của nhiều thế hệ học sinh.

Cùng với sự chuyển mình của ngành giáo dục, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai cũng có những điều chỉnh trong  hoạt động dạy học và quản lý. Cơ sở vật chất khang trang, khuôn viên xanh, sạch tạo nên môi trường sư phạm thuận lợi cho việc dạy và học. Công tác quản lý và phương pháp giảng dạy cũng có những thay đổi theo yêu cầu của chương trình giáo dục. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và học tập trở nên quen thuộc với cả thầy và trò. Nhà trường cũng tổ chức dạy học theo dự án, nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh.

Từ một ngôi trường dành cho nữ sinh, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai hiện nay là một trong những trường THPT có sức hút lớn với học sinh, phụ huynh tại TPHCM. Trong nhiều năm liền, đây là trường có điểm chuẩn lớp 10 nằm trong top 5 trường cao nhất ở TPHCM, có năm chỉ sau Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền.

Lê Huyền