Cuộc sống 'như hố đen' của người Iran sau nửa năm chiến sự

6 tháng sau khi chiến sự nổ ra, cuộc sống của người Iran liên tục rơi vào vòng luẩn quẩn giữa xung đột, ngừng bắn và phong tỏa kinh tế.

"Tôi chỉ muốn một cuộc sống không phải liên tục xung đột với các nước khác, không bị cô lập với phần còn lại của thế giới và không phải nghĩ cách để sinh tồn như thế này", Marjan, một phụ nữ trẻ ở Tehran, nói với Al Jazeera ngày 30/8, khi cuộc chiến với Mỹ bắt đầu bước sang tháng thứ 7.

Xung đột bùng phát hôm 28/2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng. Sau những tổn thất ban đầu, Iran vẫn duy trì được bộ máy lãnh đạo và thích ứng với những thay đổi do chiến tranh gây ra, đồng thời không chấp nhận nhượng bộ trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

Trong nửa năm qua, người dân Iran phải liên tục thích nghi với tình trạng lửng lơ giữa chiến tranh và hòa bình, trong khi hạ tầng thiết yếu bị tàn phá và nền kinh tế bị bóp nghẹt.

"Tôi cứ hy vọng về một cuộc sống bình yên, rồi lại thất vọng vì chúng tôi không có quyền lựa chọn và lại phải cố sống sót thêm một ngày nữa. Một vòng lặp mệt mỏi", Marjan cho hay.

Nền kinh tế Iran ngày càng bị bóp nghẹt khi chiến sự kéo dài. Theo Trung tâm Thống kê Iran, trong một tháng qua, lạm phát tăng 89% so với cùng kỳ năm trước, riêng ở mảng thực phẩm là 127%.

Esmaeil, một nghệ sĩ 37 tuổi ở Tehran, mô tả người Iran đang rơi vào một hố đen. "Người dân đói khát, bối rối và không thể tìm được lối thoát. Chúng tôi đơn độc trong một tình cảnh hỗn loạn và bị bỏ mặc", anh nói.

Bijan, chuyên viên phân tích dữ liệu tại công ty công nghệ ở trung tâm Tehran, cho biết khi bắt đầu làm việc cách đây khoảng 3 năm, mức lương của anh tương đương hơn 1.000 USD mỗi tháng. Sau ba lần tăng lương, giá trị thực tế thu nhập giờ đây của anh còn chưa đến 500 USD.

"Tôi đôi khi tự hỏi cuộc sống sẽ thế nào nếu mình rời Iran sau khi tốt nghiệp đại học hơn một thập niên trước", người đàn ông 33 tuổi nói. "Khi đó không ai nghĩ tình hình sẽ trở nên tồi tệ đến vậy".

Đồng rial của Iran cũng liên tục mất giá. Trên thị trường giao dịch ngoại tệ ở Tehran hôm 23/8, tỷ giá xuống mức thấp kỷ lục mới: 2,06 triệu rial đổi một USD.

Iran, một trong những quốc gia giàu tài nguyên nhất thế giới, giờ phải đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu và điện ngày càng nghiêm trọng. Giới chức đang chuẩn bị cho nguy cơ thiếu khí đốt khi mùa đông tới. Chính phủ đã giảm hạn mức nhiên liệu dành cho phương tiện cá nhân và dự định tăng giá xăng trong vài tuần tới.

Bất ổn kinh tế đang tác động trực tiếp đến đời sống thường nhật. Marzieh, một giáo viên 44 tuổi ở thành phố cảng Bandar Abbas, cho biết người dân đang đổ xô mua và tích trữ thực phẩm, đặc biệt là gạo nhập từ Pakistan.

Ngay cả những mặt hàng thiết yếu như đậu cũng trở nên đắt đỏ. Marzieh đã phải từ bỏ những thói quen như ra quán cà phê hay mời bạn đến thăm nhà.

"Điều đáng sợ là tiền lương của chúng tôi thường cạn trước khi tháng mới bắt đầu", cô nói.

Khi chiến sự bắt đầu 6 tháng trước, một bộ phận người Iran từng nghĩ rằng mọi thứ sẽ qua và tình hình sẽ thay đổi. Negar, một luật sư 35 tuổi, cho biết cô không cảm thấy buồn khi chiến tranh bắt đầu. "Có lo lắng, có bất an. Nhưng không có đau buồn", cô nói.

Tuy nhiên, sau 6 tháng, hy vọng này phần lớn biến mất, thay thế bằng nỗi lo dai dẳng về tương lai, sự hoài nghi đối với ý định của Mỹ và tuyệt vọng khi phải sống trong một nền kinh tế suy yếu.

"Tôi không còn chờ đợi điều gì nữa", Fahimeh, một cựu người mẫu 43 tuổi ở Tehran, nói. "Tôi đã ngừng cố gắng tiến về phía trước và chuyển sang đơn giản là tìm cách tồn tại".

Cách hành xử khó đoán của Tổng thống Mỹ Donald Trump càng khiến người dân Iran thêm hoài nghi về ý định từ Washington.

Sau khi Mỹ không đạt được những mục tiêu đã tuyên bố như xóa sổ chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran hay thay đổi chính quyền tại Tehran, ông Trump từng đe dọa xóa sổ toàn bộ nền văn minh Iran, tấn công cơ sở hạ tầng và đưa nước này "trở lại thời kỳ đồ đá".

Mỹ gần đây tiếp tục phát động "cuộc chiến kinh tế" nhằm tăng sức ép với Iran, nhưng cũng có thể khiến cuộc sống của người dân nước này thêm khó khăn.

Mostafa, một nhân viên công nghệ 38 tuổi ở tỉnh Gilan, cho biết ông nhìn Mỹ hiện nay như một quốc gia hành động vì lợi ích riêng, nhưng cũng thiếu năng lực và không nhất quán. "Tôi không nghĩ họ lại thể hiện những lập trường mâu thuẫn và trẻ con đến vậy", ông nói.

Thanh Danh (Theo Al Jazeera, NYT)