Số phận mảnh đất cha kiện đòi con sau 35 năm 'cho ở nhờ' chưa thể định đoạt

Bắc NinhNgười cha nói không muốn kiện, chỉ muốn lấy đất về chia lại công bằng; còn người con cho rằng cha không có quyền đòi, vì đất này của ông nội đã cho mình.

20h30 ngày 28/8 sau nhiều lượt xét hỏi, đối đáp, vụ kiện đòi đất giữa ông Hàn, 86 tuổi và bị đơn là con trai thứ ba của ông, Hiến, 55 tuổi vẫn chưa thể được TAND Khu vực 7, tỉnh Bắc Ninh đưa ra phán quyết.

Điều hành phiên xử, thẩm phán chủ tọa Ngô Xuân Hà động viên hai cha con hòa giải để giữ tình cảm gia đình, người cha tuổi đã cao, hai nhà sát vách nhau.

"Cha không bao giờ muốn kiện con"

Tại phiên toà mở ngày 28/8, hai cha con ông Hàn đều không tới tòa, ủy quyền người đại diện và luật sư.

Trình bày quan điểm, phía ông Hàn cho biết khu đất có nguồn gốc từ cha mẹ đẻ, được vợ chồng ông khai hoang lên 595 m2. Sau khi có 5 con chung, vợ ông Hàn mất. Ông tái hôn, không có thêm con.

Năm 1991, người con tên Hiến cưới vợ. Ông Hàn chia đất thành hai, xây tường bao. Gia đình ở tại thửa 321 m2; phần 274 m2 giao vợ con ra ở riêng.

Ông Hàn khẳng định việc giao 274 m2 cho con trai không phải tặng cho "đứt đuôi" mà chỉ "cho mượn".

Năm 2020, ông Hàn tập trung các con để thông báo ý định chia đôi thửa 274 m2 cho ông Hiến và con cả. Lúc đó, ông Hiến đã đồng ý và xin xây nhà trên nửa phần cha cho.

Song năm 2024, khi người con cả định về quê sinh sống và đề nghị bàn giao đất, ông Hiến không thực hiện. Ông Hàn khi này phát hiện Hiến "tự ý kê khai" 274 m2 và được cấp sổ đỏ riêng từ tháng 10/2000.

Phía người cha khẳng định không muốn khởi kiện con, tuổi đã cao không muốn tranh giành gì. Ban đầu. ông chỉ cần con trả lại nửa đất để anh cả về quê có chỗ ở. Nhưng quá trình sinh hoạt, ông cho rằng ông Hiến có hành vi bất hiếu, chửi mắng nặng lời khiến ông phải đưa việc gia đình ra pháp luật.

Ông Hàn do đó kiện đòi lại cả thửa 274 m2, buộc hủy sổ đỏ đứng tên con và buộc con di dời toàn bộ công trình, tài sản đã xây dựng trên đó.

Luật sư Phạm Thị Hồng Vân và Nguyễn Thị Thanh Bình thay mặt nguyên đơn đưa ra 2 căn cứ để hủy sổ đỏ cấp cho ông Hiến năm 2000: cấp sai quy trình và sai đối tượng.

Cụ thể, theo luật sư, toàn bộ thửa đất 595 m2 vốn có nguồn gốc từ vợ chồng cụ Thơm - cha mẹ ông Hàn, tặng cho ông Hàn từ năm 1963 và đến năm 2000 ông vẫn là chủ hợp pháp có toàn quyền định đoạt.

Ông chỉ đồng ý cho xây nhà trên nửa diện tích thửa 272 m2, nhưng người con tên Hiến đã tự ý kê khai và đứng tên toàn bộ.

"Đất không phải của cha"

Lời đầu tiên khi trình bày quan điểm thay mặt bị đơn, luật sư Nguyễn Đại Hải và Chu Thị Thu Hoài khẳng định thân chủ không bao giờ có hành vi thiếu chuẩn mực với cha.

Gần 40 năm qua, ông Hiến là người duy nhất trực tiếp chăm nom cha và mẹ kế hằng ngày giao tiếp, sống hòa thuận, chạy chữa mẹ cha khi bệnh tật và lo tang lễ thờ cúng đến tận lúc mẹ kế mất.

Luật sư cho biết toàn bộ đất đã được chính nguyên đơn xác định có nguồn gốc từ phía cụ Thơm (cha mẹ ông Hàn). Hai cụ lần lượt qua đời năm 2006 và 2011, tức là sau khi sổ đỏ đã được cấp cho ông Hiến.

Nguyên đơn khẳng định hai cụ đã cho ông Hàn (con trai) thửa 321 m2 và cho Hiến (cháu trai) thửa 274 m2.

Năm 2000, ông Hàn làm thủ tục, ký các giấy tờ để chính quyền lập hồ sơ, cấp sổ đỏ cho 2 nhà. Cả 2 sổ đỏ ông Hàn giữ cẩn thận, đến năm 2007 khi ông Hiến cần vay ngân hàng, ông mới giao lại. Do đó không thể nói ông Hiến "bí mật" đi kê khai và làm sổ đỏ mà cha không biết.

Quá trình sử dụng cả 2 hộ đều sử dụng ổn định, mốc giới rõ ràng không tranh chấp, những anh em khác của ông Hàn không có ý kiến gì. Như vậy, thửa đất 274 m2 không phải tài sản ông Hàn tự tạo lập.

Luật sư dẫn, trước đó ông Hàn khẳng định hai cụ đã nói để lại hết cho "vợ chồng Hàn", tức ông Hàn và vợ đầu.

"Giả sử điều này đúng, khi này, thửa đất là tài sản chung hôn nhân, nhưng khi tặng cho thì ông Hàn một mình quyết, có hợp pháp hay không?", luật sư Hải đặt vấn đề.

Tiếp tục đối chất về vấn đề nộp thuế đất, luật sư Vân hỏi đại diện nguyên đơn: "36 năm qua ai là người nộp thuế đất cho mảnh đất 321 m2? Ai nộp thuế đất cho mảnh 274 m2".

Ông Hoằng, một người con khác của ông Hàn, trả lời "không biết", và được luật sư dẫn biên lai thể hiện thuế đất của cả 2 thửa, những năm qua đều do bị đơn Hiến nộp.

"Anh có biết Luật Đất đai quy định ai sở hữu đất thì phải đóng thuế không? Anh nói ông Hàn sở hữu toàn bộ mà sao thuế lại do bị đơn đóng?", luật sư Vân nói.

Phía nguyên đơn đáp ông Hàn già yếu không tiện đi lại thì con nộp thay là bình thường.

Luật sư bị đơn lật lại vấn đề: "Ông Hàn nói già yếu để con nộp thay. Vậy sao 36 năm trước khi còn khỏe mạnh, minh mẫn, đi làm sổ đỏ lại không để cả khu đất đứng tên mình, nếu như xác định đất đó đúng là của mình? Tại sao lại làm 2 sổ, một cho mình, một cho Hiến?".

Người cha nói bị giả mạo chữ ký, làm sổ đỏ "sau lưng"

Phía nguyên đơn khi này xin sửa lại yêu cầu khởi kiện, chỉ cần lấy lại một nửa phần thửa đất 274 m2, không đòi cả thửa như đầu phiên tòa. Nguyên đơn cũng không yêu cầu phía ông Hiến phá dỡ công trình.

Song riêng việc làm sổ đỏ năm 2000, ông Hàn khẳng định chưa từng ký hay cho phép ai ký thay.

Luật sư của ông Hàn cho rằng các cán bộ địa phương thời kỳ đó cũng thừa nhận đã tự lập hồ sơ khống nhằm chạy chỉ tiêu số lượng cho địa phương, "tự ý lập, hoàn thiện hồ sơ đăng ký đất đai mà không qua kiểm tra thực tế".

Các hộ dân giáp ranh không hề được biết hay ký xác nhận ranh giới vào năm 2000. Việc lấy chữ ký xác nhận ranh giới, theo luật sư, thực tế chỉ được tiến hành năm 2007, tức là khoảng 7 năm sau khi sổ đỏ đã được cấp, nhằm mục đích hợp thức hóa hồ sơ.

Điều quan trọng nhất, nguyên đơn nhiều lần nhấn mạnh, là chưa từng "cho hẳn" mà chỉ "cho mượn" nửa đất để ông Hiến ra ở riêng.

Phía luật sư của ông Hiến đối đáp: Sổ đỏ đã được cấp hợp pháp suốt 36 năm, ở ổn định lâu dài. Khi lập hồ sơ đất đai năm 2000, em trai ruột ông Hàn (chú của ông Hiến) là trưởng thôn và ký xác nhận cháu đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất.

Thời điểm đó mọi người đều biết và không ai tranh chấp. Cha mẹ (vợ chồng cụ Thơm) khi đó còn sống. Suốt thời gian sau đó, gia đình ông Hiến xây dựng nhà xưởng, công trình trên đất này. Ông Hàn biết và không phản đối.

Luật sư vừa trình bày vừa cung cấp các tài liệu chứng minh việc cấp sổ đỏ cho ông Hiến đã được cơ quan chức năng thực hiện đúng trình tự pháp luật.

Phía người con do đó giữ nguyên quan điểm, đề nghị tòa bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của cha.

Đại diện UBND xã, huyện xin vắng mặt tại phiên toà. Trước đó họ có phản hồi cho hay hồ sơ địa phương vẫn ghi nhận ông Hiến là chủ sử dụng hợp pháp thửa đất 274 m2 từ năm 2000; thửa 321 m2 mang tên ông Hàn.

Cơ quan chức năng xác nhận cả 2 thửa đều được tách ra từ thửa đất gốc mang tên vợ chồng cụ Thơm - cha mẹ ông Hàn.

VKS yêu cầu xác minh bổ sung

Bốn giờ tranh luận, đôi bên không thay đổi quan điểm. VKS cho rằng quá trình đối đáp phát sinh các chi tiết chưa thống nhất về việc sau khi cấp, sổ đỏ giao cho ai giữ, ông Hàn hay Hiến? Hộ khẩu hai gia đình khi tách thửa, lập sổ có những ai? Ai là người kê khai, lập hồ sơ xin cấp sổ? Gia đình ông Hiến thực tế có sử dụng đất liên tục hay không?

Đại diện cơ quan công tố đề nghị tòa tạm ngừng để thu thập lời khai.

Phía ông Hàn phản đối, cho rằng không cần thiết, cũng không thể làm được vì địa phương đã trả lời giấy tờ qua nhiều năm thất lạc, cán bộ chuyển công tác.

HĐXX sau hội ý quyết định ngừng phân xử để làm rõ các nội dung VKS kiến nghị. Phiên toà sẽ mở lại vào 16/9.

Thanh Lam