Người thiết kế chiếc cúp vô địch World Cup cách đây nửa thế kỷ

Chiếc cúp FIFA World Cup tượng trưng cho cảm xúc chiến thắng của người hâm mộ và cầu thủ, là tác phẩm của nhà điêu khắc Italy Silvio Gazzaniga.

Sau trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina ngày 19/7 (rạng sáng 20/7 giờ Hà Nội), một trong hai đội sẽ nâng cao chiếc cúp do nhà điêu khắc Silvio Gazzaniga thiết kế cách đây hơn nửa thế kỷ.

Nghệ nhân người Italy đã tạo nên chiếc cúp trong nhà xưởng ở thành phố Milan, với mục tiêu tái hiện ba cảm xúc của bóng đá trong một chỉnh thể duy nhất, gồm nỗ lực của cầu thủ, cảm giác vỡ òa của người hâm mộ và khoảnh khắc chiến thắng.

Chiếc cúp vô địch đầu tiên của World Cup là cúp Jules Rimet, ra mắt tại giải đấu năm 1930, khắc họa nữ thần chiến thắng Nike của Hy Lạp và đặt theo tên người sáng lập giải đấu. Năm 1970, Brazil trở thành đội đầu tiên 3 lần vô địch World Cup và được quyền giữ vĩnh viễn cúp Jules Rimet, khiến FIFA mở cuộc thi để tìm thiết kế chiếc cúp mới.

FIFA đã nhận hơn 50 phương án trong cuộc thi, nhưng chỉ Silvio Gazzaniga nộp mô hình hoàn chỉnh, giúp ban giám khảo hình dung rõ cả hình thức lẫn ý tưởng của tác phẩm.

Thiết kế của Silvio Gazzaniga gồm hai hình người vươn lên nâng quả địa cầu. Ông Giorgio, con trai của nhà điêu khắc, cho biết bố mình đã phác thảo rất nhiều bản vẽ trước khi hình thành ý tưởng về quả địa cầu cùng hình xoắn ốc giống cấu trúc ADN.

Giorgio lý giải rằng xoắn ốc chính là hình ảnh cầu thủ vươn đến quả địa cầu, biểu trưng cho tinh thần chiến đấu và hy sinh để chạm tới vinh quang. Hai cánh tay cũng tượng trưng cho đôi cánh của nữ thần chiến thắng, đồng thời thể hiện niềm hân hoan của người hâm mộ.

World Cup 2026 là lần thứ 14 chiếc cúp do Silvio Gazzaniga thiết kế được sử dụng và FIFA đã quyết định tiếp tục dùng nó ít nhất đến hết World Cup 2038.

Bản gốc của cúp vô địch có chiều cao 36 cm, đúc bằng vàng 18 carat, đặt trên phần đế gồm hai vòng đá malachite màu xanh tượng trưng cho mặt sân bóng.

Sau mỗi kỳ World Cup, cúp gốc được trả lại FIFA để lưu giữ tại trụ sở ở Thụy Sĩ, còn đội vô địch nhận bản sao mạ vàng. FIFA cũng bỏ quy định cho phép đội tuyển vô địch 3 lần được giữ vĩnh viễn cúp gốc.

Silvio Gazzaniga qua đời năm 2016 ở tuổi 95. Ngoài cúp vô địch World Cup, ông còn là tác giả của nhiều danh hiệu danh giá như UEFA Cup và Siêu cúp châu Âu. Gia đình Gazzaniga vẫn lưu giữ nguyên vẹn phòng làm việc của ông tại ngoại ô Milan, cùng các bản phác thảo, nguyên mẫu nộp cho FIFA và khuôn đúc bằng sáp.

Giorgio Gazzaniga cho biết ông vẫn nhớ khoảnh khắc theo dõi trận chung kết World Cup 1974 giữa Tây Đức và Hà Lan cùng gia đình, khi chiếc cúp do cha mình thiết kế lần đầu được trao. "Niềm vui thực sự bùng nổ khi tuyển Tây Đức nâng cao chiếc cúp ở Munich và cả sân vận động vỡ òa. Đó là khoảnh khắc món đồ bình thường trở thành biểu tượng", ông nói.

Thanh Danh (Theo AP)