Nam sinh 17 tuổi làm nên lịch sử tại Olympic Vật lý quốc tế

Chăm chỉ "cày" đề và nhiều đêm ngủ tại phòng thí nghiệm, Nhật Minh giành huy chương vàng Vật lý quốc tế với điểm tuyệt đối Lý thuyết, được đánh giá là rất hiếm.

Tại Olympic Vật lý quốc tế 2026 (IPhO) ở Colombia hôm 12/7, Nguyễn Nhật Minh, lớp 11 chuyên Lý, trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, giành huy chương vàng. Em còn là một trong hai học sinh đạt 30/30 điểm ở phần Lý thuyết.

Kết quả của Minh góp phần đưa đội tuyển Việt Nam vào top 7 trong 85 đoàn tham dự, cũng là thành tích tốt nhất từ trước đến nay. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là lần đầu đội Việt Nam có hai học sinh đạt điểm tuyệt đối Lý thuyết.

"Mục tiêu của em là huy chương vàng, nhưng không nghĩ có thể đạt trọn vẹn điểm Lý thuyết. Em rất vui, bất ngờ và hạnh phúc", chàng trai 17 tuổi nói.

Minh kể bắt đầu học Vật lý từ khi vào THCS, rồi nhanh chóng yêu thích vì thấy hiểu hơn về các hiện tượng tự nhiên. Năm lớp 8, em vươn lên dẫn đầu đội tuyển Vật lý của quận Long Biên cũ, đỗ thủ khoa đầu vào lớp 10 chuyên Lý ở trường chuyên Khoa học Tự nhiên. Điều đặc biệt là trong hơn 600 thí sinh, Minh là người duy nhất đạt 10 điểm môn chuyên.

Trước khi góp mặt ở IPhO, Minh đạt giải nhất kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, vượt qua vòng chọn đội tuyển khu vực và quốc tế của Bộ. Ở Olympic Vật lý châu Á hồi tháng 5, nam sinh mang về tấm huy chương bạc, đứng đầu đội tuyển Việt Nam.

Quá trình ôn luyện, Minh và các bạn tập trung tại Đại học Sư phạm Hà Nội. Ngoài thời gian trên lớp, nam sinh cho biết tự học bằng cách "cày" đề thi vòng châu Á, quốc tế trước đây. Em cũng nghiên cứu cách đặt câu hỏi, dẫn dắt của đề và rèn khả năng chắt lọc thông tin khi đề quá dài.

Riêng phần thực hành, Minh "đóng đô" ở phòng thí nghiệm. Có hôm mải làm, quá giờ về ký túc xá, Minh ngủ lại luôn.

Tự đánh giá, Minh thấy tự tin với các phần Cơ và Quang học, cùng dạng bài thiên về tính toán. Ngược lại, nam sinh thường gặp khó với câu hỏi về vũ trụ vì thấy trừu tượng. Dù lịch học dày đặc, Minh cố gắng ngủ trước 0h30. Em kể mình thường là người ngủ sớm nhất đội, còn giục các bạn nghỉ ngơi.

Đề thi IPhO gồm hai phần Lý thuyết và Thực hành, mỗi phần làm trong 5 tiếng, gồm nhiều câu hỏi. Theo Minh, đề thi "dễ thở" hơn các năm trước, đề cập các hiện tượng gần gũi và không có nhiều câu hỏi phức tạp.

Đề thi Lý thuyết theo hình thức tự luận. Trong đó, bài đầu tiên rơi vào đúng thế mạnh Cơ học, với ba tình huống riêng biệt.

"Mở đề ra gặp ngay sở trường nên em khá hào hứng", Minh nói.

Tới bài cuối, Minh phải chứng minh một công thức liên quan đến từ trường và nhiệt. Nam sinh đánh giá đây là bài khó nhất, khiến em mất một tiếng để cân nhắc nhiều hướng giải, trước khi quyết định giữ cách của mình.

Với phần Thực hành, Minh cho rằng có một bài mà kết quả của mình sai số khá nhiều với thực tế. Ngoài ra, trong quá trình làm, một van nước của bộ thí nghiệm bị hỏng nên Minh phải chờ thêm khoảng 10 phút để ban tổ chức khắc phục.

"Rất may các vấn đề không ảnh hưởng nhiều tới tâm lý và kết quả thi của em", Minh kể.

Với 15 năm đồng hành cùng học sinh thi IPhO, PGS. TS Nguyễn Công Toản, Phó hiệu trưởng trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, cho biết việc đạt điểm tuyệt đối rất hiếm, ngay cả với các đội mạnh như Trung Quốc.

Dạy Minh từ cuối năm lớp 9, thầy đánh giá học trò có tư duy tốt, điềm tĩnh và quyết tâm. Thế mạnh của nam sinh là khả năng kết hợp giữa nền tảng Vật lý cùng kiến thức Toán học trong giải quyết các vấn đề phức tạp.

"Biết Minh được huy chương vàng với điểm Lý thuyết tuyệt đối, tôi vui nhưng không hẳn bất ngờ, vì tôi tin em đủ khả năng giải quyết những vấn đề đó", thầy nói. Thầy Toản nhìn nhận học trò còn nhiều cơ hội phát triển, song không nên chủ quan hay ngủ quên trên chiến thắng.

Ngoài điểm số và huy chương, với Minh, hành trình tại IPhO còn để lại nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Minh cho biết đây là chuyến bay xa đầu tiên của mình. Em được gặp gỡ bạn bè từ nhiều quốc gia, tìm hiểu văn hóa địa phương và thưởng thức các món ăn làm từ kiến ở Colombia.

Sau kỳ thi, Minh định dành thêm thời gian học tiếng Anh để thi một số chứng chỉ, chuẩn bị cho kế hoạch du học sau này.

Thanh Hằng