Người dân và các cơ quan, đơn vị còn 15 ngày để góp ý cho Dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026, đang được Bộ Công an lấy ý kiến công khai.

Lần sửa đổi này đề ra loạt đề xuất bao quát mọi lĩnh vực, từ môi trường, tội phạm công nghệ, việc giảm các tội còn án tử hình; mở rộng các tội phạt tiền thay tù, đến tăng tội hình sự với doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực tư pháp, ngoài đề xuất luật sư phải tố cáo thân chủ khi chuẩn bị phạm tội, Bộ Công an đề xuất thêm tội danh hình sự với nhóm các chấp hành viên thi hành án dân sự.

Theo cơ quan soạn thảo, tình trạng cán bộ thực hiện sai hoặc không đầy đủ quy định về thi hành án dân sự đã gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Nhưng luật lại chưa có chế tài xử lý hình sự, gây bức xúc cho quần chúng nhân dân, xâm phạm đến an ninh, trật tự.

Do đó, Bộ Công an đề xuất bổ sung hành vi phạm tội mới vào Bộ luật Hình sự: Thực hiện sai quy định hoặc thực hiện không đầy đủ quy định về thi hành án dân sự gây thiệt hại nghiêm trọng, áp dụng riêng cho người vi phạm là chấp hành viên.

Các sai phạm của chấp hành viên đang được xử lý ra sao

Chấp hành viên do Bộ trưởng Tư pháp bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức; là người được Nhà nước giao nhiệm vụ thi hành các bản án, quyết định của Tòa án và một số cơ quan liên quan, theo Luật Thi hành án dân sự.

Chấp hành viên thi hành án sai quy định pháp luật, gây thiệt hại sẽ bị xử lý kỷ luật (khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, cách chức), bồi thường thiệt hại, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ. Họ phải chịu trách nhiệm cá nhân về hành vi, quyết định của mình trong thi hành án dân sự.

>>Chấp hành viên có quyền hạn thế nào

Bộ luật Hình sự chưa có một tội danh riêng biệt dành riêng cho hành vi "thi hành án sai" của chấp hành viên. Song tùy tính chất, động cơ, chấp hành viên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội danh về chức vụ hoặc tội xâm phạm hoạt động tư pháp như:

- Tội không thi hành án (Điều 379): Nếu chấp hành viên là người có thẩm quyền nhưng cố ý không ra quyết định thi hành án hoặc không thi hành quyết định thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Hình phạt cao nhất có thể lên đến 10 năm tù nếu gây thiệt hại hoặc tẩu tán tài sản trị giá trên 1 tỷ đồng.

- Tội cản trở việc thi hành án (Điều 381): Áp dụng nếu chấp hành viên lợi dụng chức vụ, quyền hạn để cố ý cản trở việc thi hành án. Hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến 5 năm tù.

- Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 360): Nếu chấp hành viên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao do thiếu trách nhiệm, dẫn đến thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản theo các mức định lượng luật định.

- Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356): Áp dụng nếu chấp hành viên vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích Nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Hải Thư