Theo dự thảo, danh mục được chia thành hai nhóm với định hướng rõ ràng: một nhóm là các công nghệ đã có thị trường, có thể triển khai và tạo giá trị ngay; nhóm còn lại là các công nghệ nền tảng, cần đầu tư dài hạn để tạo động lực phát triển mới.

Nhóm thứ nhất gồm 7 công nghệ, gồm: Trí tuệ nhân tạo và bản sao số; Chuỗi khối, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và IoT; Công nghệ mạng di động thế hệ sau; Công nghệ robot tiên tiến và tự động hóa; Công nghệ y sinh học tiên tiến; Công nghệ năng lượng tiên tiến và lưới điện thông minh; Công nghệ vật liệu tiên tiến.

Điểm chung của nhóm này là đã hình thành thị trường và nhu cầu ứng dụng tương đối rõ. Một số lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mạng 5G, robot đã có sự tham gia của doanh nghiệp trong nước, bước đầu hình thành sản phẩm và dịch vụ có khả năng thương mại hóa.

Nhóm thứ hai gồm 5 công nghệ mang tính nền tảng cho tương lai, gồm: Công nghệ chip bán dẫn; Công nghệ an ninh mạng và lượng tử; Công nghệ đất hiếm, đại dương, lòng đất; Công nghệ hàng không, vũ trụ; Công nghệ đường sắt tốc độ cao.

Khác với nhóm đầu, các lĩnh vực này chưa thể tạo ra tác động kinh tế ngay trong ngắn hạn, nhưng đóng vai trò quan trọng trong tạo động lực tăng trưởng mới, bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng.

Song song với danh mục công nghệ, dự thảo cũng đưa ra 32 sản phẩm công nghệ chiến lược, chia thành hai nhóm tương ứng.

Ở nhóm đã có thị trường, có 22 sản phẩm được đưa vào dự thảo. Nhiều sản phẩm có thể tạo ra tác động lớn và trực tiếp đến phát triển kinh tế như Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt; Trợ lý ảo và tác nhân AI (AI Agent); Nền tảng AI chuyên ngành và hệ thống hỗ trợ ra quyết định; AI camera xử lý tại biên; Bản sao số (Digital Twin); Nền tảng điện toán đám mây; Hạ tầng mạng Blockchain; Hệ thống truy xuất nguồn gốc; Thiết bị và hệ thống mạng viễn thông thế hệ mới 5G và 6G; Robot di động tự hành; Robot công nghiệp.

Ngoài ra, danh mục còn bao gồm sản phẩm liên quan đến công nghệ sinh học, nông nghiệp, vật liệu và năng lượng như Hệ thống chế biến sâu thực phẩm; Hệ thống bảo quản và giám sát chất lượng sau thu hoạch; Vắc xin thế hệ mới; Liệu pháp tế bào; Giống thế hệ mới... Đây là những lĩnh vực có nhu cầu ứng dụng thực tế lớn, gắn với các ngành sản xuất và đời sống.

Với nhóm dài hạn, trọng tâm là 10 sản phẩm công nghệ có hàm lượng kỹ thuật cao như Chip AI, chip IoT, chip chuyên dụng; Sản phẩm bảo mật, an ninh mạng cho hạ tầng quan trọng và cơ sở dữ liệu quốc gia; Truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử, cảm biến lượng tử; Hệ thống khai thác, chế biến sâu khoáng sản và đất hiếm; Lò phản ứng hạt nhân module nhỏ (SMR); Vệ tinh, chùm vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát trái đất; cùng các hạng mục liên quan đến đường sắt tốc độ cao...

Trước đó, tháng 6/2025, Quyết định số 1131 về Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đã được ban hành. Qua rà soát, một số sản phẩm trong danh mục cũ có ý nghĩa dài hạn nhưng điều kiện triển khai trước mắt chưa rõ, chưa gắn chặt với các bài toán tăng trưởng và năng lực cạnh tranh. Ngược lại, một số sản phẩm công nghệ đã có thị trường, tác động trực tiếp đến kinh tế như nông - lâm - thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, năng lượng lại chưa có trong danh mục.

Dự thảo mới vì vậy được xây dựng theo hướng tinh gọn, tập trung vào những công nghệ và sản phẩm có ý nghĩa quyết định đối với phát triển đất nước trước mắt và lâu dài.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai danh mục công nghệ chiến lược thời gian qua đã đạt một số kết quả bước đầu. Một số bộ, ngành chủ động xây dựng kế hoạch, xác định nhóm sản phẩm trọng điểm và triển khai cơ chế thử nghiệm, đặt hàng phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.

Các viện, trường đã hình thành một số nhóm nghiên cứu mạnh trong các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, công nghệ sinh học. Một số doanh nghiệp trong nước cũng bước đầu làm chủ một phần công nghệ lõi, phát triển và thương mại hóa sản phẩm như AI camera, mạng 5G, thiết bị bay không người lái, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt hay robot công nghiệp.

Trọng Đạt

• Lý do Việt Nam điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược
• Hỗ trợ 1 tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh xuất sắc
• Xây danh mục công nghệ chiến lược từ 'bài toán lớn'