Tại một trung tâm cộng đồng ở miền đông Trung Quốc, Shu Fangqiang cởi áo khoác bước lên bàn cân. Shu là một trong hàng trăm người dân địa phương đăng ký tham gia chương trình giảm cân mang tên: "Đổi mỡ lấy thịt bò" mà chính quyền thành phố Vô Tích triển khai từ tháng 3. Cứ giảm nửa kg, người tham gia sẽ được nhận lượng thịt bò tương đương hoặc 1,5 kg thịt bò có xương.

"Ngay cả khi không có thịt bò, tôi vẫn muốn giảm cân vì sức khỏe bản thân", Shu, người có chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức 30, mức béo phì, chia sẻ hôm 23/3. "Cơ hội này đến rất đúng lúc nên tôi đã đăng ký ngay".

Những người tham gia chiến dịch tại thành phố Vô Tích được cân lần đầu vào tháng 3 và sẽ cân lại lần cuối vào tháng 1/2027. Nếu giảm cân thành công, họ sẽ được thưởng những phần thịt đắt tiền như đuôi bò, tổng lượng thịt tối đa tặng cho mỗi người là 10 kg.

Ban tổ chức cho biết đã có hơn 1.000 người đăng ký kể từ khi chiến dịch bắt đầu và hàng nghìn người khác bị từ chối do không đáp ứng yêu cầu về cư trú tại địa phương.

Hàng dài người chờ đợi đến lượt cân ở cả khu vực nam và nữ tại trung tâm cộng đồng ở Vô Tích hôm 23/3. Họ bước lên cân điện tử hiển thị chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI. Nhân viên y tế đo vòng eo, ghi chép dữ liệu và đóng dấu vào hồ sơ. Một bác sĩ có mặt tại chỗ để đưa ra lời khuyên y tế cá nhân.

Chương trình này là một trong số nhiều sáng kiến đang mọc lên khắp Trung Quốc với sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, nhằm giải quyết tỷ lệ béo phì đang gia tăng và trở thành một thách thức y tế cộng đồng cấp bách.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn một phần ba người trưởng thành ở Trung Quốc thừa cân vào năm 2022 và khoảng 8,3% béo phì. Để so sánh, tại Mỹ, 72,4% người trưởng thành thừa cân và 42% béo phì. Tuy nhiên, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc, số người béo phì tại quốc gia này đã tăng gấp ba lần trong giai đoạn 2004-2018.

Tính đến năm 2021, Trung Quốc có 402 triệu người trưởng thành trên 25 tuổi bị thừa cân hoặc béo phì, con số lớn nhất thế giới, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa The Lancet. Một nghiên cứu khác cũng trên tạp chí này chỉ ra nguyên nhân là do quá trình đô thị hóa nhanh chóng, sự chuyển dịch sang thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều đường, chất béo và lối sống ít vận động.

Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc (NHC), cơ quan áp dụng tiêu chuẩn béo phì khắt khe hơn WHO, dự báo nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, tỷ lệ người trưởng thành Trung Quốc thừa cân và béo phì có thể chạm mức 70,5% vào năm 2030.

Tại tỉnh Vân Nam, người giảm cân có thể tham gia chương trình "Đổi mỡ lấy khoai tây" và nếu vòng eo giảm đáng kể, họ có thể được "nâng cấp" phần thưởng sang thịt gà.

Trên quy mô toàn quốc, chuỗi siêu thị Yonghui đã mời khách hàng đăng ký theo dõi cân nặng trong 10 ngày. Cứ mỗi 1,5 kg giảm được, họ có thể đổi lấy nửa kg thịt bò, tôm hùm đất hoặc kiwi.

Quay trở lại Vô Tích, các biểu ngữ kêu gọi người dân giảm cân bền vững thay vì ép cân cấp tốc, ưu tiên cơ thể khỏe mạnh hơn là cơ thể gầy gò, được treo khắp trung tâm cộng đồng. Ban tổ chức cũng khuyến cáo người dân không dùng thuốc giảm cân, tự gây nôn hay nhịn ăn cực đoan.

Shu đặt mục tiêu giảm 20 kg. "Béo phì ảnh hưởng đến tâm trạng, hiệu suất làm việc và sức khỏe tổng quát của bạn. Đôi khi vì quá nặng nề mà tôi không thể ngủ ngon vào ban đêm", anh nói.

Bà Zheng Haihua, 44 tuổi, cho biết đăng ký để thúc đẩy bản thân "vận động nhiều hơn, ăn ít đi". "Thách thức lớn nhất đối với tôi là kiểm soát cơn thèm ăn, vì khi thấy đồ ăn ngon thì thật khó cưỡng lại", bà nói.

Bác sĩ Wu Changyan nhận định: "Áp lực cuộc sống và sự tiện lợi của đời sống hiện đại khiến mọi người dễ dàng ăn nhiều hơn mức cần thiết".

Ủy ban Y tế Quốc gia và các cơ quan chức năng khác đã phát động nhiều chiến dịch quốc gia nhằm đảo ngược xu hướng này do lo ngại về các bệnh mạn tính và chi phí chăm sóc sức khỏe gia tăng. Bác sĩ Wu nhận định những nỗ lực địa phương như ở Vô Tích là "một cách thú vị để tạo động lực cho người dân".

Tuy nhiên, ông Li Sheyu, giáo sư lâm sàng tại Bệnh viện Hoa Tây thuộc Đại học Tứ Xuyên, cho rằng những chiến dịch này có thể có tác động hạn chế.

"Tôi không coi đây là một yếu tố thay đổi cục diện lớn", ông nói, lưu ý chúng thực chất chỉ là phương pháp khuyến khích giảm cân truyền thống. "Nhưng đây là một ví dụ tốt trong việc lan tỏa ý thức giảm cân đến công chúng".

Hồng Hạnh (Theo AFP)