Chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt sáng 3/3, Thủ tướng giao TP HCM và tỉnh Đồng Nai nhanh chóng triển khai dự án. Việc thực hiện theo lệnh khẩn cấp vẫn phải bảo đảm đúng quy định, quy trình chặt chẽ, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, kém hiệu quả.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP HCM gửi Bộ Xây dựng, trong nửa đầu năm nay, thành phố dự kiến khởi công 2 tuyến metro dài hơn 50 km kết nối trung tâm TP HCM với sân bay Long Thành, gồm tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - Long Thành. Hai dự án được Tập đoàn Trường Hải đề xuất đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Với tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, thành phố đã giao doanh nghiệp lập báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến khởi công trong tháng 4 và hoàn thành sau 5 năm. Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành được chuyển từ mô hình đường sắt nhẹ sang đường sắt đô thị; TP HCM đang xem xét giao nhà đầu tư nghiên cứu triển khai, phấn đấu khởi công trước 30/6 và hoàn thành vào năm 2030.

Trước đó, trong thông báo ngày 26/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ, ngành và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) phải lập kế hoạch chi tiết, tổ chức thi công khoa học, bảo đảm hoàn thành sân bay Long Thành giai đoạn một trong nửa đầu năm 2026; đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, an toàn và xử lý nghiêm sai phạm, không để ách tắc.

Tuy nhiên, công trình đang đối mặt thách thức lớn về kết nối giao thông với TP HCM và các địa phương lân cận. Kết nối giữa TP HCM và sân bay Long Thành hiện chủ yếu dựa vào đường bộ, trong đó trục chính là cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, thường xuyên quá tải.

Quãng đường từ trung tâm TP HCM đến sân bay dài khoảng 40 km, trong khi các tuyến cao tốc mở rộng, metro kết nối chưa hoàn thiện. Một số tuyến như Vành đai 3, quốc lộ 51, tỉnh lộ 25B, 25C đang được xây dựng, nâng cấp nhưng chưa đồng bộ, khiến nguy cơ ùn tắc vẫn hiện hữu khi sân bay đi vào khai thác.

Xây dựng theo lệnh khẩn cấp là cơ chế đặc thù cho phép dự án được rút gọn một số thủ tục như thẩm định, đấu thầu nhằm đẩy nhanh tiến độ trong tình huống cấp bách. Với cơ chế này, việc chuẩn bị và thi công có thể triển khai song song theo quyết định của cấp có thẩm quyền, nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu pháp lý, chất lượng và trách nhiệm quản lý.

Tại phiên họp, Thủ tướng cũng giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính hoàn thiện đề án phát triển công nghiệp đường sắt và đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình phê duyệt trước 15/3.

Bộ Xây dựng được yêu cầu hoàn thành hồ sơ mời thầu gói tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam trong tháng này, lựa chọn tư vấn trong quý II/2026, bảo đảm chọn đối tác có năng lực, kinh nghiệm, tối ưu hiệu quả và công nghệ vì lợi ích quốc gia.

Với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, dự án thành phần 1 phải hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng này. Bộ Xây dựng và Bộ Ngoại giao thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán hiệp định xây dựng cầu đường sắt qua biên giới trong tháng 3; hoàn thành lựa chọn nhà thầu khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật và ký hợp đồng trong tháng 4. Bộ Tài chính tính toán nguồn tiết kiệm chi 5% và tăng thu năm 2025 để bố trí vốn, đồng thời xem xét phương án vay nếu bảo đảm hiệu quả.

Với tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ, Thủ tướng yêu cầu TP HCM rà soát cơ chế, thúc đẩy triển khai theo tinh thần Nghị quyết 57 và 68 của Bộ Chính trị; đồng thời xử lý dứt điểm quyết toán dự án metro Bến Thành - Suối Tiên.

Vũ Tuân