Các cuộc thử nghiệm có thể sớm được triển khai tại xứ sở sương mù với tên gọi "quyền khiếu nại của HLV" (coach's challenge). Theo đó, mỗi đội sẽ được phép thực hiện tối đa hai lần khiếu nại không thành công.

Giao thức khiếu nại vốn đã được áp dụng từ lâu trong môn cricket, nhưng đang dần được loại bỏ ở một số nội dung tennis đỉnh cao, đơn cử như Wimbledon hiện đã chuyển hẳn sang sử dụng công nghệ bắt vạch điện tử. Tại giải rugby Super League, "quyền khiếu nại của đội trưởng" cũng đang được vận hành, trong khi giải bóng bầu dục Mỹ (NFL) từ lâu đã áp dụng quyền khiếu nại dành cho HLV.

Các cuộc thảo luận về kế hoạch cải thiện VAR đã được đưa ra tại cuộc họp của Ủy ban Bóng đá Quốc tế (IFAB) hôm 28/2 vừa qua. Các bên cũng đã thống nhất triển khai một đợt đánh giá kéo dài hai năm về các tiềm năng cải tiến công nghệ này. Đã 10 năm kể từ khi IFAB lần đầu thông qua VAR, nhưng đến nay, công nghệ này vẫn tiếp tục gây ra nhiều tranh cãi trái chiều.

Phương án thử nghiệm mà FA ưu tiên là để VAR và các công nghệ hỗ trợ khác tự động xử lý các quyết định dựa trên dữ kiện khách quan (như lỗi việt vị), nhưng sẽ không can thiệp vào các tình huống mang tính chủ quan như phạm lỗi hay bóng chạm tay, vốn là những tình huống sẽ yêu cầu HLV phải đưa ra quyền khiếu nại để xem xét lại. Điều này đi ngược lại xu hướng mở rộng phạm vi của FIFA, khi tổ chức này dự kiến áp dụng VAR cho cả các tình huống phạt góc và rút thẻ vàng thứ hai tại World Cup 2026.

Hiện tại, bóng đá vẫn có một số giao thức khiếu nại khác. Các giải đấu hạng thấp của Italy đã thử nghiệm một phương án thay thế VAR chi phí thấp với ít camera hơn, có tên gọi "Hỗ trợ Video Bóng đá" (FVS).

Ví dụ, trong trận hòa 1-1 giữa Arezzo và Ravenna ở giải Serie C của Italy hôm 1/3, sau tình huống một cầu thủ bị đốn ngã trong vùng cấm, từ ngoài đường biên, HLV Ravenna, Andrea Mandorlini lập tức trao tấm thẻ FVS cho trọng tài bàn. Kết quả, tình huống được xem lại và một quả phạt đền được thổi.

Theo quy định của FVS, chỉ HLV trưởng hoặc quan chức cấp cao nhất có mặt tại khu vực kỹ thuật mới có quyền đưa ra quyền khiếu nại, yêu cầu xem lại tình huống. Yêu cầu này phải được thực hiện ngay lập tức sau khi sự việc xảy ra, thông qua hành động xoay ngón tay trên không và trao thẻ yêu cầu cho trọng tài bàn. Tuy nhiên, mọi cầu thủ đều có quyền đề nghị HLV trưởng thực hiện quyền xem lại. Hệ thống chỉ được sử dụng trong trường hợp xảy ra sai sót rõ ràng và hiển nhiên, hoặc các tình huống bị bỏ lỡ nghiêm trọng liên quan đến các kịch bản: bàn thắng/không bàn thắng, phạt đền/không phạt đền hoặc thẻ đỏ trực tiếp (không áp dụng cho thẻ vàng thứ hai).

 

 

VAR ở Serie C

"FVS là công cụ hỗ trợ trọng tài tại các giải đấu có nguồn lực và số lượng camera hạn chế", Chủ tịch Ủy ban Trọng tài FIFA Pierluigi Collina nói trên báo Italy La Gazzetta dello Sports. "Không nên coi đây là VAR hay một phiên bản biến thể của VAR, bởi hệ thống này không bao gồm đội ngũ trọng tài video giám sát mọi diễn biến trận đấu. Chúng tôi rất khích lệ trước những kết quả bước đầu và mong muốn hỗ trợ các liên đoàn thành viên được thụ hưởng công nghệ này".

Phát biểu sau cuộc họp thường niên của IFAB gần Cardiff, CEO FA Mark Bullingham cho biết: "Một khía cạnh thú vị khác là chúng ta có thể học hỏi được gì từ các thử nghiệm đang diễn ra? Đó là mô hình nơi các trọng tài vẫn điều hành trận đấu bình thường, nhưng HLV có quyền khiếu nại".

"Chúng ta có thể rút ra điều gì từ đó? Có yếu tố nào nên cân nhắc áp dụng cho tương lai hay không?", ông Bullingham nói tiếp. "Mô hình đó sẽ thay đổi cục diện theo hướng giảm thiểu số lần VAR can thiệp và thực tế là đặt trách nhiệm lên vai các HLV. Tôi nghĩ đó là điều chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu khi thử nghiệm mô hình này ở các giải đấu hiện chưa đủ khả năng tài chính cho hệ thống VAR đầy đủ, nhưng điều đó không có nghĩa đây là một mô hình sai lầm cho tương lai".

VAR ban đầu được đưa vào để đưa ra quyết định trong những khoảnh khắc thay đổi cục diện trận đấu, và FA không ủng hộ việc mở rộng quyền hạn của công nghệ này nếu nó làm gia tăng thời gian bóng chết.

"Một cuộc đánh giá đang được tiến hành để xem xét cách sử dụng VAR hiệu quả nhất, nhằm cân bằng giữa việc đưa ra quyết định chính xác và việc không làm chậm nhịp độ trận đấu", ông Bullingham khẳng định.

Quyền khiếu nại của HLV sẽ vận hành như thế nào?

Nếu được phê duyệt, đợt thử nghiệm này sẽ giới hạn VAR chỉ can thiệp trực tiếp vào các tình huống khách quan như việt vị. Quyền khiếu nại của HLV chỉ được áp dụng sau khi trọng tài chính đã đưa ra quyết định trên sân với một tình huống chủ quan, chẳng hạn như nghi ngờ bóng chạm tay hoặc phạm lỗi. HLV phải thực hiện quyền khiếu nại trước khi bóng được đưa nhập cuộc trở lại.

Trọng tài thứ tư và trọng tài chính có thể sẽ được thông báo bằng ký hiệu HLV xoay tay trên không để ra hiệu khiếu nại. Tình huống này sau đó sẽ được chuyển đến tổ VAR để xem lại băng hình theo quy trình tương tự như đang áp dụng tại Ngoại hạng Anh, trước khi phản hồi kết quả cho trọng tài chính.

Nếu HLV khiếu nại đúng, VAR sẽ thông báo cho trọng tài chính về sai sót của vị này. HLV đó sẽ được giữ nguyên số quyền khiếu nại cho đến lần tiếp theo. Các đội sẽ chỉ mất quyền khiếu nại sau khi đã sử dụng hết hai lần khiếu nại không thành công.

Việc giới hạn hai lần khiếu nại sai được coi là biện pháp nhằm ngăn chặn các HLV lạm dụng quyền này. Tuy nhiên, vào cuối trận đấu, tồn tại một rủi ro là các đội có thể tìm cách dùng hết quyền khiếu nại chỉ để làm gián đoạn nhịp độ chơi bóng của đối phương nếu cảm thấy có lợi.

Dù giao thức khiếu nại đã được thí điểm ở một số giải đấu châu Âu, những nơi không thể dùng VAR đầy đủ do hạn chế về góc máy, đợt thử nghiệm mới này được kỳ vọng sẽ diễn ra trong điều kiện có sẵn VAR hoàn chỉnh. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ thời gian và địa điểm cụ thể, do ý tưởng này vẫn cần phải thảo luận thêm.

Hoàng Thông (theo Telegraph và Gazzetta dello Sports)