Mức án TAND Hà Nội công bố chiều nay với vợ chồng bà Nga đều cao hơn đề nghị của VKS.

Trong 34 người bị kết tội Nhận hối lộ, cựu cục trưởng Nguyễn Thanh Phong bị tuyên 20 năm tù, cựu cục phó Nguyễn Hùng Long 12 năm tù. Các bị cáo còn lại bị phạt từ 30 tháng án treo đến 9 năm tù.

Ở nhóm 21 người Đưa hối lộ, án nhẹ nhất là 15 tháng án treo, nặng nhất 5 năm 6 tháng tù. Như vậy, trong 55 bị cáo, HĐXX đã tuyên 12 án treo và 43 án tù có thời hạn, từ 18 tháng đến 20 năm.

HĐXX đánh giá hành vi phạm tội của các bị cáo diễn ra trong thời gian dài với sự cấu kết tham gia của nhiều lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về lĩnh vực an toàn thực phẩm...

Hành vi này làm suy giảm niềm tin của nhân dân; dễ gây nhiều bị hệ lụy, cũng có thể là tác nhân dẫn đến thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc được lưu thông trên thị trường, đe dọa trực tiếp tính mạng và sức khỏe của người tiêu dùng...

Về phân hóa vai trò, theo tòa, hai cựu cục trưởng Phong, Nga giữ vai trò chính, là chủ mưu đưa ra chủ trương nhận tiền ngoài lệ phí, quy định phân chia tiền hối lộ và chỉ đạo cấp dưới thống nhất chủ trương nhận tiền. Trong đó, ông Phong nhận 44 tỷ đồng, bà Nga 8 tỷ đồng nên cần áp dụng mức hình phạt cao mới tương xứng với hành vi.

Tòa kiến nghị đổi mới, công khai thủ tục hành chính để giảm tham nhũng

Theo HĐXX, vụ án tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho thấy một số bất cập hạn chế trong thể chế quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, đặc biệt trong hoạt động thẩm định cấp giấy tiếp nhận đăng ký, công bố sản phẩm, hậu kiểm cấp giấy chứng nhận GMP và công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ. Cơ chế kiểm soát quyền lực của cơ quan hành chính Nhà nước, quy trình hành chính còn phức tạp, thiếu minh bạch, tạo kẽ hở cho cơ chế xin cho.

HĐXX do đó kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu ban hành các quy định nhằm tăng cường công khai, minh bạch rõ ràng quy trình, thủ tục hành chính trong hoạt động thẩm định, cấp giấy đăng ký công bố sản phẩm... cũng như các lĩnh vực quản lý khác về an toàn thực phẩm.

Theo tòa, các tiêu chí điều kiện trình tự, thủ tục chính cần được niêm yết công khai, công bố đầy đủ, đẩy mạnh thực hiện hành chính công điện tử, hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và cán bộ, công chức phòng ngừa tham nhũng tiêu cực. HĐXX cũng kiến nghị cần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức thực thi công vụ tăng cường công tác hậu kiểm, kiểm soát định kỳ với các sản phẩm do doanh nghiệp tự công bố; xử lý nghiêm minh các vi phạm.

Bản án xác định, giai đoạn 2018-2025, một số lãnh đạo và chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm bị cáo buộc đã lợi dụng các quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế xin cho, nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.

Sai phạm xảy ra chủ yếu trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP. Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" từ 5 đến 10 triệu đồng mỗi hồ sơ thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.

Ông Phong bị cáo buộc đồng ý cho chuyên viên nhận tiền để giải quyết hồ sơ nhanh, đồng thời thiết lập cơ chế phân chia lợi ích. Theo đó, ông hưởng từ 2,5 đến 3 triệu đồng mỗi hồ sơ, phần còn lại chia cấp dưới.

Mảng cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo do bà Nga phụ trách trong thời gian giữ chức Cục phó rồi Cục trưởng. Bà Nga đã yêu cầu chuyên viên "tế nhị" đưa tiền cho lãnh đạo Cục với mức tối thiểu 2 triệu đồng mỗi hồ sơ.

Các chuyên viên sau đó trực tiếp thu tiền doanh nghiệp, với mức từ 2 đến 8 triệu đồng, tùy độ phức tạp nội dung quảng cáo và yêu cầu xử lý nhanh. Tiền thu được chia theo cấp, riêng bà Nga nhận từ 2 đến 3,5 triệu đồng mỗi hồ sơ.

Từ năm 2018 đến cuối năm 2024, sáu chuyên viên của phòng phụ trách quảng cáo đã nhận tổng cộng 12,7 tỷ đồng; bà Nga hưởng lợi 8 tỷ đồng, cựu phó phòng, Trần Thị Thu Liễu nhận 1,5 tỷ đồng. Các cá nhân khác nhận từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng.

Chồng bà Nga, ông Lê Hoàng, khi là Trưởng phòng quản lý tiêu chuẩn và kiểm nghiệm, cũng bị cáo buộc tham gia nhận và tổng hợp tiền từ hồ sơ công bố sản phẩm, hưởng lợi gần một tỷ đồng.

Cơ quan tố tụng xác định, ông Phong, bà Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp gồm 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận, 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và 1 tỷ đồng liên quan GMP.

Tổng số tiền các bị cáo đưa hối lộ là 77,4 tỷ đồng, còn 27,5 tỷ đồng đang tiếp tục được điều tra làm rõ.

Trong những ngày xét xử, các bị cáo không chối bỏ cáo buộc song hai cựu cục trưởng khai không đưa ra cơ chế. Thời gian đầu "việc tiền nong" chưa có, về sau mới xuất hiện tình trạng đưa tiền vì hồ sơ được giải quyết rất nhanh.

Ông Phong khai sau khi nhận tiền cảm ơn của doanh nghiệp, cấp dưới đưa bao nhiêu tiền thì ông Phong nhận bấy nhiêu.

Bà Nga nhiều lần khẳng định "không đưa ra cơ chế"; cũng không chỉ đạo xây dựng tiêu chí nào để thu bao nhiêu tiền và thống nhất tỷ lệ ăn chia ra sao.

Ngược lại, cấp dưới trực tiếp khai rằng bà chỉ đạo về cơ chế thu tiền.

VKS khẳng định có đầy đủ bằng chứng kết tội, việc các bị cáo khai "nhận tiền thụ động, không có cơ chế" là không chính xác vì theo logic "cán bộ làm đúng thì doanh nghiệp không phải chầu chực, đưa tiền".

Trong lời sau cùng, 40/55 bị cáo khóc, dành nhiều lời xin lỗi, ân hận, tiếc nuối. Hai cựu cục trưởng "lấy hết danh dự còn sót lại" để xin lỗi. Họ nhận ra khi vướng vào tù tội, tiền tài, chức vụ, danh vọng chẳng có nghĩa lý gì, điều quan trọng nhất, cũng là khao khát lớn nhất khi này chỉ là tự do.

Thanh Lam - Phạm Dự