Tác giả bắt đầu viết từ năm chín tuổi, theo đuổi thể loại fantasy (có tính chất kỳ ảo, siêu nhiên) xen lẫn yếu tố sci-fi (khoa học viễn tưởng). Cuối năm 2025, cậu cùng lúc nhận giải Văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn TP HCM và Tác giả trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam cho tác phẩm Lục địa rồng (2024). Dịp này, Cao Việt Quỳnh nói về quá trình sáng tác bộ tiểu thuyết và quan điểm viết.

- Bạn lên ý tưởng thế nào để thực hiện bộ ''Lục địa rồng''?

- Em có ý tưởng sáng tác rất sớm, từ mong muốn tạo ra một thế giới kỳ ảo của riêng mình, lấy cảm hứng từ bộ Chúa tể của những chiếc nhẫn. Thay vì tạo ra cốt truyện, điều đầu tiên em xây dựng là bản đồ, vương quốc, các nhân vật chính. Câu chuyện ban đầu của tác phẩm khá đơn giản, kể về nhân vật Jim đi qua những địa hình, chiến đấu, gặp gỡ một số người quan trọng. Đến khoảng tập ba, em bắt đầu có đam mê tìm hiểu về thần thoại ở nhiều đất nước nên yếu tố này dần hiện ra, tạo chất riêng cho bộ sách.

- Từ bộ tiểu thuyết đầu tay ''Người sao chổi'' đến ''Lục địa rồng'', bạn thấy mình trưởng thành thế nào?

- Lúc bắt đầu, em chỉ viết đến đâu tính tới đó, khi nào có cảm hứng sẽ hoàn thành thêm một, hai trang. Vì vậy, mạch truyện trong các tác phẩm đầu tay của em có thể rời rạc, ngẫu nhiên, tình huống bẻ khúc một cách kỳ lạ. Sau này, em học được cách ghi lại những ý tưởng trước, phác thảo nhân vật, bối cảnh để sử dụng trong tương lai. Em cố gắng tạo thói quen mỗi ngày viết khoảng một nghìn chữ, đôi lúc nhiều hơn. Nhưng do còn là học sinh, em hay phải ngưng việc viết để tập trung học. Điều này dễ mất nhịp, một lúc lâu mới có thể bắt đầu lại.

- Bạn từng nói viễn tưởng vẫn là cái gương phản ánh đời thực. Vấn đề nào ở thực tế mà bạn luôn muốn đưa vào các sáng tác của mình?

- Trên thế giới có rất nhiều vấn đề nóng hổi. Nếu mình không triển khai, đưa chúng vào truyện một cách cẩn thận sẽ gây thêm tranh cãi. Em vẫn còn trẻ, không thể hiểu hết sự phức tạp của cuộc sống. Tuy nhiên, sức mạnh của nghệ thuật là mỗi tác phẩm có thể được hiểu theo nhiều cách, tùy cảm nhận từng người. Đọc sách của em, độc giả có thể thấy nhiều chi tiết phản ánh cuộc sống, dù em cố tình hay không. Đây là điều em dự đoán, bởi mỗi bộ sách đều chứa đựng những bài học, thông điệp ý nghĩa mà người đọc nhận ra, trong khi chính tác giả cũng không đoán được. Ví dụ trong Lục địa rồng có vương quốc, chiến tranh, phần nào tượng trưng cho các quốc gia và tình hình xã hội ở thế giới hiện tại.

- Theo bạn, thách thức khi theo đuổi thể loại kỳ ảo là gì?

- Em nghĩ một trong số đó là sức cạnh tranh, nhất là với các tác phẩm nước ngoài. Đây là một trong những thể loại phổ biến, có vô số tác giả, từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp. Sách kỳ ảo khá dễ viết nên các truyện mới ra thường xuyên, lại có nhiều ''ông lớn'' nổi tiếng. Vì thế, nhà văn phải chứng minh tác phẩm của mình có gì đó đặc biệt, khác với đám đông.

Hiện nay, văn học kỳ ảo đang dần nổi lên ở Việt Nam, nhưng số lượng nếu so với các thể loại khác thì còn ít. Nếu em kết hợp những gì mình đã được tiếp thu, từ trong đến ngoài nước, tạo ra các tác phẩm kỳ ảo mà vẫn đậm chất Việt, có thể sẽ tạo ra nhiều cuốn sách đặc sắc.

- Bạn nói gì trước ý kiến cho rằng sáng tác của Cao Việt Quỳnh chịu ảnh hưởng từ nước ngoài?

- Văn học Việt Nam rất đa dạng, từ những dòng thơ cổ đại đến loạt tác phẩm phản ánh các thời đại lịch sử. Yếu tố kỳ ảo trong đó thường tới từ truyền thuyết, cổ tích hay các tích truyện. Ở phương Tây, văn học viễn tưởng, kỳ ảo rất lớn mạnh, và trong thời kỳ hội nhập, toàn cầu hóa, nước ta cũng xuất hiện các sáng tác được lấy cảm hứng từ bạn bè quốc tế. Tác phẩm của em có thể tính là một trong số đó. Em nghĩ điều này tốt nhưng chúng ta phải luôn cố gắng thêm chất Việt vào tác phẩm của mình, tạo sự mới mẻ, phản ánh nét đẹp của đất nước, tinh thần người Việt để không bị đồng hóa hay tạo ra những câu chuyện tẻ nhạt.

Em được tiếp xúc thể loại viễn tưởng từ rất sớm với nhiều sáng tác của phương Tây. Các tác phẩm kỳ ảo, khoa học viễn tưởng này rất dễ tiếp cận, thu hút trẻ em. Trong các tiểu thuyết của em, bạn đọc có thể thấy bóng dáng của Harry Potter, Chúa Nhẫn, Sherlock Holmes, hay chất Việt thể hiện qua những câu chuyện thời thơ ấu như Sơn Tinh, Thủy Tinh, Thánh Gióng. Em học từ đó không chỉ ý tưởng, lên cốt truyện mà còn cách trình bày, miêu tả sao cho hợp lý.

- Ở một hội thảo có chủ đề: Văn học Việt Nam từ sau năm 1975: Góc nhìn của người viết văn trẻ, nhiều tác giả đề cập khó khăn trong việc sống với nghề. Bạn nghĩ thế nào trước những áp lực kinh tế của nhà văn trẻ?

- Văn học là một nghề khá khó để theo đuổi. Em cho rằng chỉ những tác giả có tác phẩm nổi tiếng, đông đảo bạn đọc ủng hộ mới có thể dựa hoàn toàn vào công việc này. Em vẫn là học sinh nên chưa phải nghĩ nhiều đến kinh tế song thấu hiểu những khó khăn ấy. Ngoài viết lách, em đang tìm hiểu thêm nghề nghiệp khác đi cùng để bổ trợ cho việc sáng tác. Nhưng em không nghĩ vì vậy mà các tác giả trẻ nên từ bỏ.

Nghề viết, cuối cùng là một nghề cống hiến. Điều ta nhận được không phải tiền bạc mà là giá trị tinh thần từ những tác phẩm của mình, các giá trị đẹp đẽ được gợi nên qua từng trang sách. Em nghĩ bất cứ ai muốn viết đều nên thực hiện, lấy đó làm sự hứng thú. Chỉ khi đó, ta mới có cơ hội tạo ra một kiệt tác.

- Được độc giả biết đến từ sớm cho bạn những thuận lợi và khó khăn gì?

- Dù biết sách của mình đã được rất nhiều người đón nhận, hiện em ít có dịp tiếp xúc bạn đọc. Em không sử dụng mạng xã hội, thường đọc những đánh giá của các bác, cô, chú nhà văn, nhà thơ hay bài đăng trên nhiều phương tiện truyền thông. Vì vậy, em có thể viết lách trong yên bình mà không bị ảnh hưởng từ đám đông. Em cũng hy vọng sớm có cơ hội gặp gỡ trực tiếp người đọc để nghe thêm những đánh giá, góp ý về các sáng tác của mình.

- Hiện trí tuệ nhân tạo can thiệp vào nhiều lĩnh vực, trong đó có văn chương. Theo bạn, điều gì ở AI mà các cây viết trẻ có thể tận dụng?

- Em cho rằng không nên yêu cầu trí tuệ nhân tạo viết cho mình sao chép, dẫn đến tác phẩm có chất lượng kém. Viết lách là sở thích của bản thân, vì sao lại nhờ công nghệ làm hộ? Thay vào đó, AI nên được coi như một trợ lý để ta trò chuyện, sử dụng làm công cụ tổng hợp, tìm kiếm thông tin, sau đó cần kiểm chứng lại. Hoặc ta bàn bạc ý tưởng với AI rồi tự mình đưa ra quyết định cuối cùng, không nên để nó chi phối suy nghĩ của bản thân.

- Bạn ấp ủ gì cho tác phẩm mới?

- Ngoài việc học, em đang hoàn thành bộ tiểu thuyết Tài xế taxi của Merlin. Đây là bộ cuối cùng trong hành trình viết thế giới Người sao chổi của em. Trong tương lai, em dự định khám phá các bối cảnh mới, tạo ra những thế giới riêng biệt và tự do sáng tạo.

Phương Linh