Z755 và hành trình nửa thế kỷ giữ mạch thông tin quân sự

Từ dấu mốc sau ngày đất nước thống nhất

Ngày này 51 năm trước (10/5/1975), chỉ ít ngày sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng đã ra quyết định thành lập Ban Quân quản Nhà máy Thông tin điện tử Z755 (Công ty Thông tin điện tử Z755 ngày nay). Trong bối cảnh đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, hệ thống thông tin liên lạc quân sự còn thiếu thốn, phân tán, nhiều khí tài hư hỏng nặng, sự ra đời của Nhà máy Z755 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc cho Quân đội nhân dân Việt Nam ở khu vực phía Nam.

Hơn nửa thế kỷ sau, từ một cơ sở sửa chữa khí tài thời chiến, Nhà máy Z755 đã trở thành doanh nghiệp quốc phòng - an ninh công nghệ cao thuộc Binh chủng Thông tin liên lạc, đảm nhiệm vai trò bảo đảm kỹ thuật thông tin cấp chiến lược cho toàn quân.

Trải qua 51 năm, Z755 đã triển khai nhiệm vụ sửa chữa, lắp ráp trang bị kỹ thuật và khí tài thông tin cho các đơn vị quân đội làm nhiệm vụ trên địa bàn các tỉnh phía Nam. Công ty không ngừng trưởng thành, lớn mạnh qua từng thời kỳ, được đầu tư phát triển công nghệ hiện đại, đạt được nhiều thành tựu xuất sắc, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền công nghiệp quốc phòng.

Z755 đã triển khai nhiệm vụ sửa chữa, lắp ráp trang bị kỹ thuật và khí tài thông tin cho các đơn vị quân đội làm nhiệm vụ trên địa bàn các tỉnh phía Nam. Ảnh: QĐND

Những năm đầu khi mới thành lập, trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn, hoạt động của các doanh nghiệp quốc phòng không đơn thuần là sản xuất hay sửa chữa kỹ thuật. Đó còn là nhiệm vụ giữ vững khả năng sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm hệ thống chỉ huy quân sự không bị gián đoạn trong mọi tình huống. Với đặc thù là đơn vị kỹ thuật thông tin cấp chiến lược, Z755 đảm nhận sửa chữa lớn, cải tiến, hiện đại hóa các loại trang bị thông tin quân sự và sản xuất vật tư, phụ tùng đồng bộ cho các đơn vị trong toàn quân.

Theo dòng phát triển của quân đội, Z755 cũng trải qua nhiều lần kiện toàn tổ chức, đổi mới mô hình hoạt động và mở rộng chức năng nhiệm vụ. Không chỉ phục vụ quốc phòng, đơn vị còn tận dụng năng lực kỹ thuật và công nghệ để tham gia sản xuất hàng kinh tế, góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là hướng đi được nhiều doanh nghiệp quốc phòng lựa chọn trong quá trình xây dựng nền công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng.

Đặc biệt, từ khi Binh chủng Thông tin liên lạc được xác định là lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, Z755 bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Nhiều dự án đầu tư chiều sâu công nghệ được triển khai; cơ sở hạ tầng kỹ thuật được nâng cấp; dây chuyền sửa chữa, sản xuất từng bước tiếp cận công nghệ điện tử - viễn thông hiện đại.

Nếu như trước đây, nhiều công đoạn sửa chữa chủ yếu thực hiện thủ công thì nay, các hệ thống kiểm tra, đo kiểm điện tử, công nghệ số, tự động hóa đã được đưa vào quy trình kỹ thuật. Nhà máy không còn chỉ sửa chữa các thiết bị thông tin truyền thống mà đã tiếp cận những dòng khí tài hiện đại, có hàm lượng công nghệ cao.

Cùng với đầu tư trang thiết bị, Z755 đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Trung tâm nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ của đơn vị quy tụ nhiều kỹ sư được đào tạo bài bản trong và ngoài quân đội, trở thành lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu, cải tiến và làm chủ công nghệ quân sự.

Hành trình 51 năm của Z755 cũng phản ánh rõ nét quá trình hiện đại hóa của quân đội Việt Nam. Từ chỗ phụ thuộc nhiều vào nguồn vật tư, linh kiện nước ngoài, các doanh nghiệp quốc phòng từng bước làm chủ kỹ thuật, tiến tới tự nghiên cứu, cải tiến và sản xuất nhiều sản phẩm phục vụ quân sự.

Trong bối cảnh chiến tranh công nghệ cao ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về bảo mật, tốc độ và khả năng cơ động của hệ thống thông tin liên lạc, vai trò của những đơn vị kỹ thuật như Z755 càng trở nên quan trọng. Bởi phía sau các mệnh lệnh chỉ huy thông suốt là sự âm thầm của những người lính thợ ngày đêm giữ vững hệ thống thông tin quân sự.

Khẳng định vị thế doanh nghiệp quốc phòng hiện đại

Từ một cơ sở sửa chữa khí tài sau chiến tranh, Nhà máy Z755 hôm nay đã trở thành doanh nghiệp quốc phòng - an ninh có khả năng nghiên cứu, cải tiến, sản xuất nhiều thiết bị thông tin quân sự công nghệ cao.

Trong những năm gần đây, Z755 đã được đầu tư mạnh mẽ về hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quân đội. Không chỉ tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đơn vị còn chủ động nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới, từng bước làm chủ nhiều công nghệ lõi trong lĩnh vực thông tin quân sự.

Một trong những dấu ấn nổi bật là khả năng làm chủ công nghệ sửa chữa nhiều trang thiết bị thông tin hiện đại; nghiên cứu, sản xuất thành công các vật tư, phụ tùng đồng bộ cho trang bị thông tin cấp chiến dịch, chiến thuật. Nhiều sản phẩm công nghệ cao đã được đưa vào sử dụng như bảng mạch điện tử, hộp mạch, nguồn chuyên dụng, pin Lithium-Ion dùng cho viễn thông quân sự, điện thoại IP, các loại anten chuyên dụng phục vụ cơ động và tác chiến.

Đặc biệt, đơn vị đã từng bước làm chủ công nghệ thiết kế, sản xuất thiết bị thu phát siêu cao tần cho hệ thống thông tin vệ tinh quân sự; bộ VSAT cơ động mang xách; hệ thống anten VSAT cơ động; thiết bị chuyển đổi quang điện phục vụ truyền dẫn thông tin quân sự. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình nội địa hóa trang thiết bị và giảm phụ thuộc vào nguồn công nghệ nước ngoài.

Trong lĩnh vực quốc phòng hiện đại, khả năng tự chủ công nghệ có ý nghĩa chiến lược. Những xung đột quân sự trên thế giới thời gian qua cho thấy, thông tin liên lạc là một trong những mục tiêu bị tấn công đầu tiên. Vì vậy, việc chủ động sửa chữa, cải tiến, sản xuất vật tư kỹ thuật ngay trong nước không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao khả năng bảo đảm kỹ thuật trong các tình huống khẩn cấp.

Không dừng lại ở nhiệm vụ sửa chữa, Z755 đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi nghiên cứu - sản xuất quốc phòng công nghệ cao. Nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao độ ổn định, khả năng cơ động và bảo mật của hệ thống thông tin quân sự.

Đặc biệt, Z755 đang có bước chuyển mình mạnh mẽ khi tham gia triển khai hạ tầng 5G cùng Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel). Đây là bước đi chiến lược, đòi hỏi năng lực công nghệ, trình độ quản trị và tư duy hội nhập sâu rộng.

Nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao độ ổn định, khả năng cơ động và bảo mật của hệ thống thông tin quân sự. Ảnh: QĐND

Đi cùng với đó là quá trình chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và sản xuất. Các dây chuyền điện tử - viễn thông hiện đại, hệ thống kiểm tra tự động, quy trình quản lý kỹ thuật số đang dần thay thế phương thức vận hành truyền thống. Đây được xem là bước chuyển tất yếu của các doanh nghiệp quốc phòng trong kỷ nguyên công nghệ số.

Năm 2025, tại lễ kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống diễn ra tại TP Hồ Chí Minh, nhiều sản phẩm, thiết bị và khí tài quân sự do Z755 nghiên cứu, cải tiến đã được giới thiệu, cho thấy năng lực công nghệ ngày càng nâng cao của doanh nghiệp quốc phòng này.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày thành lập, nhưng hành trình của Z755 chưa dừng lại. Từ những xưởng sửa chữa thời chiến, các thế hệ cán bộ, kỹ sư và người lao động của đơn vị đã từng bước xây dựng một doanh nghiệp quốc phòng hiện đại, làm chủ nhiều công nghệ kỹ thuật cao, góp phần giữ vững hệ thống thông tin liên lạc quân sự trong mọi tình huống.

Giữa dòng chảy phát triển của công nghiệp quốc phòng Việt Nam, Z755 hôm nay không chỉ là nơi sửa chữa khí tài, mà còn là biểu tượng của tinh thần tự lực, sáng tạo và khát vọng làm chủ công nghệ để bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.

Minh Trang