Ý thức người tham gia giao thông vẫn là 'điểm nghẽn'

Tình hình tai nạn đường sắt vẫn đang diễn biến phức tạp. Ảnh: Đông Giang

Liên tục xảy ra tai nạn đường sắt

Tối 25-2, trên tuyến đường sắt Bắc-Nam, đoạn qua xã Ngọc Hồi (Hà Nội), tàu hỏa đã va chạm với xe ô tô tải, khiến một người tử vong và một người bị thương nặng. Nguyên nhân vụ việc được xác định do lái xe không chấp hành tín hiệu cảnh báo đường sắt, cố tình vượt qua khi rào chắn đã hạ và bị mắc kẹt trên đường ray.

Đến tối 6-3, một vụ tai nạn nghiêm trọng khác lại xảy ra tại điểm giao cắt giữa tỉnh lộ 628 và tuyến đường sắt Bắc - Nam, thuộc địa bàn xã Vệ Giang, tỉnh Quảng Ngãi. Nguyên nhân cũng là do lái xe điều khiển phương tiện vượt rào chắn khi cần chắn đã hạ. Xe bị kẹt lại giữa đường ray và va chạm với đoàn tàu khách SE8 đang chạy tuyến thành phố Hồ Chí Minh-Hà Nội.

Hậu quả, lái xe ô tô bị thương, ô tô và đầu máy tàu SE8 hư hỏng nặng, hệ thống điều khiển gác chắn bị cháy hoàn toàn. Nhiều chuyến tàu khác chạy qua tuyến bị chậm so với thời gian dự tính.

Vị trí đường ngang giao cắt với đường sắt tại ngõ 210 Ngọc Hồi, nơi xảy ra vụ tai nạn tối 8-3. Ảnh: Đình Hiếu

Mới nhất, khoảng 20h30 ngày 8-3, một vụ tai nạn đường sắt đã xảy ra tại khu gian Văn Điển - Thường Tín (đoạn qua số nhà 212, phường Hoàng Liệt, Hà Nội).

Thời điểm xảy ra tai nạn, một người đàn ông điều khiển xe máy mang biển số 17L1-60xx, lưu thông trên đường Ngọc Hồi (hướng về Thường Tín). Khi đến lối ngang dân sinh tự mở (ngõ 210 Ngọc Hồi), xe máy bất ngờ va chạm với tàu SE19, khiến người điều khiển xe máy cùng phương tiện bị hất văng khoảng 20m, nạn nhân tử vong tại chỗ.

Tai nạn giao thông đường sắt, đặc biệt tại các vị trí đường ngang giao cắt với đường sắt, lối đi dân sinh tự mở lâu nay vẫn là nỗi nhức nhối trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Một trong những nguyên nhân cốt lõi là sự chủ quan và thiếu ý thức của người tham gia giao thông.

Thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho thấy, trong năm 2025, cả nước xảy ra 107 vụ tai nạn giao thông đường sắt, làm chết 76 người và bị thương 24 người. Dù giảm 10,83% số vụ và 8,43% số người chết so với năm 2024, nhưng tính chất các vụ tai nạn đường sắt luôn cực kỳ khốc liệt.

Mới xóa bỏ được gần 40% lối đi tự mở

Đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho biết, ngày 10-3-2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 358/QĐ-TTg phê duyệt Đề án bảo đảm trật tự hành lang an toàn giao thông và xử lý dứt điểm lối đi tự mở qua đường sắt. Đề án đặt mục tiêu đến hết năm 2025 xóa bỏ toàn bộ lối đi tự mở trên các tuyến đường sắt.

Lực lượng chức năng đóng lối đi tự mở qua đường sắt tại ngõ 48 đường Ngọc Hồi. Ảnh: Tuấn Khải

Tuy nhiên, sau 6 năm triển khai, toàn mạng lưới mới xóa bỏ, rào kín 1.593 lối đi tự mở trên tổng số 4.024 lối đi, đạt khoảng 39,6%. Như vậy, vẫn còn 2.431 lối đi tự mở chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt – những vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông cao.

Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng thay thế nhằm xóa bỏ lối đi tự mở cũng triển khai chậm so với kế hoạch. Cụ thể, mới xây dựng được 58,23km đường gom và hàng rào trên tổng số hơn 650km dự kiến (đạt 8,95%); 15 đường ngang hợp pháp trên tổng số 297 đường (đạt 5,05%); 2 hầm chui trên tổng số 149 hầm (đạt 1,34%).

Riêng trên địa bàn Hà Nội, ông Phạm Anh Tuấn – Phó Giám đốc Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Nội cho biết, đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương rào đóng, xóa bỏ hoặc thu hẹp được hơn 60% số lối đi tự mở.

Hiện vẫn còn tồn tại 208 lối đi tự mở, do đặc thù nhiều lối đi đã tồn tại từ lâu, là độc đạo dẫn vào các khu dân cư. Việc xóa bỏ ngay lập tức những lối đi này là điều không thể thực hiện được.

Muốn xóa bỏ, trước hết phải xây dựng hệ thống đường gom. Tuy nhiên, việc này lại cần một nguồn vốn rất lớn và dài hạn mới có thể làm được.

Trước thực trạng này, ngành Đường sắt kiến nghị các địa phương có tuyến đường sắt đi qua ưu tiên bố trí nguồn vốn cho các hạng mục thuộc trách nhiệm của mình, đặc biệt là xây dựng đường gom và các công trình phụ trợ, nhằm từng bước xóa bỏ các lối đi tự mở nguy hiểm và giải tỏa vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt; tiếp tục duy trì lực lượng chốt gác, cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm.

Đại diện Cục Cảnh sát giao thông thông tin, thời gian qua lực lượng chức năng đã tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử phạt nhiều trường hợp vi phạm, đặc biệt là hành vi vượt rào chắn, cố tình đi khi tín hiệu đèn đỏ, chuông cảnh báo đang hoạt động. Tuy nhiên, vẫn còn không ít người điều khiển phương tiện coi thường pháp luật, bất chấp nguy hiểm.

Thời gian tới, lực lượng Cảnh sát giao thông toàn quốc tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các đường ngang qua đường sắt, đặc biệt trong khung giờ ban đêm, khu vực tầm nhìn hạn chế và địa bàn phức tạp. Trường hợp cố tình vượt khi có tín hiệu cảnh báo; vượt khi cần chắn đã hạ hoặc đang hạ; dừng, đỗ phương tiện trong phạm vi an toàn đường sắt; cố tình băng qua khi có tàu đang đến sẽ bị xử lý nghiêm.

Cùng với đó, công an phối hợp với ngành Đường sắt và chính quyền các địa phương rà soát điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, bất cập về hạ tầng, tổ chức giao thông để kịp thời kiến nghị khắc phục, phòng ngừa tai nạn nghiêm trọng.

Lực lượng chức năng cẩu kéo phương tiện trong vụ tai nạn đường sắt tại tỉnh Quảng Ngãi. (nguồn VNR).

Tuấn Lương