Xung lực chính trị mới trong quan hệ Việt Nam-Sri Lanka

Xin Đại sứ cho biết ý nghĩa và những trọng tâm chính trong chuyến thăm Sri Lanka dịp này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm?

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Sri Lanka lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cả về phương diện chính trị – đối ngoại lẫn định hướng chiến lược dài hạn cho quan hệ song phương sau hơn 55 năm hình thành và phát triển (1970-2026).

Thứ nhất, đây là lần đầu tiên trong lịch sử quan hệ hai nước, một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thăm Sri Lanka. Chuyến thăm là sự khẳng định mạnh mẽ của Việt Nam đối với chính sách nhất quán coi trọng Sri Lanka như một bạn bè truyền thống và đối tác quan trọng tại khu vực Nam Á. Đồng thời, đây cũng là dịp để hai bên củng cố hơn nữa nền tảng tin cậy chính trị và sự hiểu biết lẫn nhau - yếu tố then chốt bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững của quan hệ song phương.

Thứ hai, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh cả hai nền kinh tế đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng và sâu sắc. Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao và hội nhập sâu rộng, trong khi Sri Lanka đang từng bước phục hồi và tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng ổn định và bền vững hơn. Điều này tạo ra cơ hội thuận lợi để hai bên rà soát, định hình lại các ưu tiên hợp tác phù hợp với bối cảnh mới theo hướng thực chất, hiệu quả, cùng có lợi.

Về trọng tâm, chuyến thăm dự kiến sẽ tập trung vào ba nội dung lớn: Nâng tầm khuôn khổ hợp tác theo hướng thực chất và hiệu quả hơn, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo; thúc đẩy hợp tác kinh tế – thương mại và đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực có tính bổ trợ cao như nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến, logistics và kết nối hàng hải; mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới mang tính chiến lược dài hạn như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh.

Quan trọng hơn, chuyến thăm sẽ tạo ra một “xung lực chính trị” mới, góp phần chuyển hóa các cam kết thành hành động cụ thể, qua đó nâng cao hiệu quả hợp tác giữa hai nước trong thời gian tới.

Với những khởi sắc thời gian qua về hợp tác kinh tế, Đại sứ đánh giá như thế nào về triển vọng hợp tác kinh tế song phương, với mục tiêu kim ngạch hai chiều sớm đạt 1 tỷ USD?

Triển vọng hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Sri Lanka là rất tích cực và vẫn còn nhiều dư địa cần được khai thác hiệu quả hơn.

Trong những năm gần đây, thương mại song phương đã ghi nhận những bước tăng trưởng đáng khích lệ, với xu hướng mở rộng cả về quy mô lẫn cơ cấu; kim ngạch thương mại hai chiều dao động trên dưới 300 triệu USD/năm; năm 2021 đạt trên 460 triệu USD; Việt Nam luôn ở vị trí xuất siêu. Điểm đáng chú ý là hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao, không cạnh tranh trực tiếp, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển hợp tác theo chiều sâu.

Việt Nam có thế mạnh về công nghiệp chế biến, điện tử, dệt may và hàng tiêu dùng, trong khi Sri Lanka có lợi thế về chè, cao su, sợi và một số sản phẩm nông nghiệp đặc thù. Sự bổ trợ này nếu được khai thác tốt sẽ giúp hình thành các chuỗi giá trị chung, thay vì chỉ dừng lại ở trao đổi thương mại thuần túy.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu kim ngạch 1 tỷ USD, hai bên cần tập trung tháo gỡ một số “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc, như chi phí logistics cao, thiếu các tuyến vận tải trực tiếp và mức độ kết nối doanh nghiệp còn hạn chế.

Trong thời gian tới, tôi cho rằng cần ưu tiên ba hướng đi: Thứ nhất, tăng cường kết nối logistics và vận tải biển, tận dụng vị trí chiến lược của Sri Lanka trên tuyến hàng hải Ấn Độ Dương. Thứ hai, thúc đẩy đầu tư hai chiều, đặc biệt trong các lĩnh vực chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản và logistics. Thứ ba, nâng cao vai trò của cộng đồng doanh nghiệp, coi đây là động lực chính thúc đẩy hợp tác kinh tế.

Với quyết tâm chính trị của hai bên và những điều kiện bổ trợ sẵn có, mục tiêu 1 tỷ USD là hoàn toàn khả thi trong trung hạn, nếu chúng ta có các bước đi đủ quyết liệt và đồng bộ.

Xin Đại sứ nhận định về vai trò “cầu nối khu vực” của hai nước, đặc biệt trong bối cảnh Sri Lanka mong muốn gia nhập RCEP?

Vai trò “cầu nối khu vực” giữa Việt Nam và Sri Lanka là một trong những điểm có ý nghĩa chiến lược nhất trong quan hệ song phương hiện nay.

Về địa kinh tế, Sri Lanka nằm trên tuyến hàng hải huyết mạch của Ấn Độ Dương, kết nối Nam Á với Trung Đông và châu Phi, trong khi Việt Nam là một trong những nền kinh tế mở năng động nhất Đông Nam Á và là thành viên tích cực của ASEAN cũng như nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Trong bối cảnh đó, hai nước hoàn toàn có thể đóng vai trò bổ trợ cho nhau trong việc mở rộng không gian kinh tế và kết nối thị trường.

Việc Sri Lanka bày tỏ mong muốn tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là một tín hiệu rất tích cực. Nếu tiến trình này được thúc đẩy thành công, Sri Lanka sẽ có cơ hội hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời tạo thêm điều kiện thuận lợi để tăng cường hợp tác kinh tế với Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam cũng có thể đóng vai trò là cầu nối giúp Sri Lanka tiếp cận sâu hơn vào thị trường ASEAN – một thị trường hơn 600 triệu dân với mức độ hội nhập ngày càng cao.

Trong dài hạn, hai nước cần thúc đẩy ba hướng hợp tác gồm kết nối chuỗi cung ứng khu vực, phát triển các trung tâm logistics, trung chuyển và tăng cường phối hợp trong các cơ chế đa phương.

Nếu được triển khai hiệu quả, vai trò “cầu nối kép” này sẽ mang lại lợi ích không chỉ cho hai nước mà còn cho cả khu vực.

Đại sứ đánh giá như thế nào về hợp tác văn hóa, Phật giáo và giao lưu nhân dân – được xem là trụ cột của quan hệ song phương?

Có thể nói hợp tác văn hóa, Phật giáo và giao lưu nhân dân là những điểm sáng, trụ cột bền vững và giàu ý nghĩa nhất trong quan hệ Việt Nam-Sri Lanka. Hai nước chia sẻ nhiều giá trị tương đồng về văn hóa và lịch sử, trong đó Phật giáo đóng vai trò như một “cầu nối tinh thần” quan trọng, góp phần nuôi dưỡng sự hiểu biết, tin cậy và gắn kết giữa nhân dân hai nước.

Sau khi nhậm chức, Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake đã chọn thăm Việt Nam và dự Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc do Việt Nam đăng cai tổ chức tháng 5/2025. Tại Sri Lanka đã có ngôi chùa Việt Nam đầu tiên được xây dựng cách đây hơn 5 năm. Trong thời gian qua, các hoạt động trao đổi đoàn Phật giáo, học giả, tăng ni sinh và giao lưu văn hóa đã được duy trì tích cực, góp phần làm sâu sắc hơn nền tảng xã hội của quan hệ song phương. Những kết nối này có ý nghĩa đặc biệt, bởi chúng tạo ra sự gắn bó tự nhiên, vượt lên trên các yếu tố thuần túy về kinh tế hay chính trị.

Trong thời gian tới, hai bên cần tiếp tục phát huy trụ cột này theo hướng hiện đại và bền vững hơn, thông qua tăng cường giao lưu thanh niên, học giả và các tổ chức xã hội; đẩy mạnh hợp tác giáo dục và đào tạo; kết hợp giao lưu văn hóa với phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch tâm linh.

Có thể nói, nếu hợp tác kinh tế là “động lực”, thì giao lưu nhân dân và văn hóa chính là “nền tảng” giúp quan hệ Việt Nam-Sri Lanka phát triển bền vững và lâu dài.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Vy Anh (thực hiện)