Văn hóa - 'mạch ngầm' bền vững của quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

Bên cạnh các trụ cột hữu hình như kinh tế, quốc phòng hay công nghệ, điều làm nên "độ sâu chiến lược" của một mối quan hệ lại nằm ở những yếu tố mềm: niềm tin, sự thấu hiểu và văn hóa. Nếu thiếu nền tảng này, hợp tác khó có thể bền vững. 10 năm kể từ khi thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện, quan hệ Việt Nam – Ấn Độ phát triển mạnh mẽ. Kim ngạch thương mại vượt 16 tỷ USD (2025), du lịch và kết nối hàng không gia tăng nhanh.

Trong khuôn khổ chuyến tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 79 và làm việc tại Hoa Kỳ, chiều 23/9/2024 (giờ địa phương), tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi

Nhưng đó mới là phần nổi. Phần quan trọng hơn là sự giao thoa văn hóa ngày càng sâu sắc giữa hai dân tộc. Từ hàng nghìn năm trước, dòng chảy Phật giáo đã tạo nên "cây cầu tinh thần" kết nối hai nền văn minh. Những dấu ấn trong kiến trúc, tín ngưỡng, triết lý sống đã hình thành một "vốn liếng văn hóa" đặc biệt – nền tảng để quan hệ hai nước không chỉ mở rộng mà còn đi vào chiều sâu.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi thăm Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chùa Quán Sứ (Hà Nội, 3/9/2016)

Trong bối cảnh thế giới biến động, khi cạnh tranh chiến lược gia tăng, văn hóa càng khẳng định vai trò khác biệt: không đối đầu, không loại trừ, mà kết nối và tạo dựng niềm tin. Vì thế, giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, du lịch và văn hóa ngày càng trở thành trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương.

Thượng tọa Thích Thanh Nhã, Trụ trì chùa Trấn Quốc giới thiệu với Chủ tịch Hạ viện Ấn Độ Om Birla về cây bồ đề trong chùa Trấn Quốc do Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad trao tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1959

Sự gia tăng mạnh mẽ của du khách Ấn Độ tới Việt Nam – gần 750.000 lượt năm 2025 – không chỉ là câu chuyện du lịch, mà là biểu hiện của "tiếp xúc mềm" giữa hai xã hội. Khi con người gặp gỡ và trải nghiệm văn hóa của nhau, khoảng cách địa lý dần được xóa nhòa, nhường chỗ cho sự đồng cảm và gắn kết lâu dài.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì vậy không chỉ mang ý nghĩa chính trị – ngoại giao, mà còn là một dấu mốc văn hóa: nơi các giá trị lịch sử được khơi dậy, các kết nối tinh thần được củng cố và những không gian hợp tác mới được mở ra trên nền tảng thấu hiểu. Điểm đáng chú ý là trong định hướng sắp tới, cả hai nước đều đặt giao lưu nhân dân, văn hóa, giáo dục và du lịch vào vị trí ưu tiên.

Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tại TP Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc Lễ hội “Xin chào Việt Nam - Namaste Vietnam Festival 2022”, nhân kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Ấn Độ (TP Hồ Chí Minh, 13/8/2022)

Đây không phải lựa chọn ngẫu nhiên, mà là nhận thức mang tính hệ thống: nền tảng xã hội càng vững, quan hệ đối tác càng bền. Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa và chuyển đổi số, cạnh tranh không chỉ nằm ở kinh tế hay công nghệ, mà còn ở "sức mạnh mềm".

Ngày 8/4/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam tổ chức khai trương “Góc Ấn Độ”, nhằm tăng cường chia sẻ tri thức, thúc đẩy giao lưu học thuật và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước

Văn hóa trở thành nguồn lực chiến lược để xây dựng niềm tin và gia tăng ảnh hưởng. Với Việt Nam và Ấn Độ – hai quốc gia giàu bản sắc và cùng khát vọng phát triển – việc đặt văn hóa ở trung tâm quan hệ đối tác là lựa chọn đúng đắn. Đó không chỉ là phát huy giá trị truyền thống, mà còn là cách kiến tạo tương lai.

Các nghệ sĩ Ấn Độ biểu diễn tại Liên hoan hữu nghị nhân dân Việt Nam – Ấn Độ lần thứ 12 (ngày 18/12/2024)

Bởi suy cho cùng, một mối quan hệ chỉ thực sự bền vững khi không chỉ được xây dựng bằng lợi ích, mà còn được nuôi dưỡng bằng giá trị. Và trong dòng chảy Việt Nam – Ấn Độ, chính văn hóa là "mạch ngầm" âm thầm nhưng bền bỉ, mềm mại nhưng đầy sức mạnh.

Ngày hội Yoga quốc tế và giao lưu văn hóa Ấn Độ năm 2025 tại Lạng Sơn, với chủ đề “Yoga - kết nối văn hóa, tăng cường hữu nghị” với điểm nhấn là màn đồng diễn yoga của hơn 300 huấn luyện viên cùng thành viên các câu lạc bộ yoga đến từ Ấn Độ và Việt Nam thực hiện

Bài viết: Hiền Lương

Ảnh: Thông tấn xã Việt Nam

Báo: Thể thao và Văn hóa