Xúc động với 'Hàng bia trắng' của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung

Giữa nhiều tiết mục tái hiện ký ức chiến tranh trong chương trình nghệ thuật chính luận "Một thời hoa lửa", ca khúc "Hàng bia trắng" của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung qua giọng hát của ca sĩ Thu Thủy cùng nghệ sĩ Cello Thiên Nga và guitarist Thanh Tùng đã tạo dấu ấn bằng cách kể dung dị, để lại nhiều khoảng lặng và dư âm trong lòng khán giả. Không lựa chọn cách kể quen thuộc về chiến công hay những thời khắc bon đạn khốc liệt nơi chiến trường, tác phẩm hướng người nghe đến không gian của những nghĩa trang liệt sĩ, nơi vẫn còn nhiều ngôi mộ chưa xác định được danh tính.

Lấy hình ảnh "hàng hàng bia trắng" làm điểm tựa, ca khúc dẫn người nghe bước vào hành trình kiếm tìm ký ức, nơi nỗi day dứt không chỉ nằm ở sự hy sinh mà còn ở những cái tên vẫn chưa thể trở về, nơi mỗi tấm bia vô danh đều gợi lên nỗi trăn trở về những người đã hy sinh mà danh tính vẫn còn bỏ ngỏ. Những câu hát như "Anh tên gì anh hỡi?/ Anh nằm mộ số mấy?" hay "Anh có biết bạn anh?/ Sao chẳng trả lời em?" không nhằm tìm kiếm một lời đáp, mà gợi lên khoảng lặng về những mất mát vẫn còn hiện hữu nhiều thập kỷ sau chiến tranh.

Ở "Hàng bia trắng", người lính không hiện lên qua những tấm huân chương hay những dòng ghi công. Họ trở về với đất mẹ, hòa vào cỏ cây và ký ức của những người đang sống. Chính sự tiết chế trong ca từ và giai điệu giúp tác phẩm tránh lối kể bi lụy, thay vào đó là cảm giác lặng lẽ, đủ để người nghe tự đối diện với những câu hỏi về chiến tranh, sự hy sinh và giá trị của hòa bình.

Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết, anh viết ca khúc với mong muốn thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ bằng ngôn ngữ gần gũi, không cầu kỳ, để cảm xúc được đến từ chính câu chuyện của những người đã nằm lại.

Ca sĩ Thu Thủy được nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung gửi gắm thể hiện "Hàng bia trắng"

Điều tạo nên nét riêng của "Hàng bia trắng" là cách nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đặt trọng tâm vào ký ức hơn là sự kiện. Những câu hỏi lặp lại trong bài hát không nhằm tìm kiếm câu trả lời, mà gợi lên nỗi day dứt trước sự hy sinh thầm lặng của biết bao người lính. Vì thế, ca khúc không chỉ là lời tưởng niệm những người đã ngã xuống mà còn nhắc người nghe về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ ký ức lịch sử.

Lần đầu thể hiện "Hàng bia trắng", ca sĩ Thu Thủy - "Quán quân Sao Mai 2017" tâm sự được thể hiện sáng tác này là một trải nghiệm cảm xúc đặc biệt với mình. Thu Thủy bộc bạch, đây là một trong những tác phẩm khiến cô xúc động nhất. Nữ ca sĩ kể, khi nhận bản nhạc trong phòng thu, cô đã phải dành gần 20 phút chỉ để đọc ca từ và lấy lại bình tĩnh vì không cầm được nước mắt. Để rồi sau đó, càng hát, cô càng cảm nhận rõ nỗi day dứt mà nhạc sĩ gửi gắm qua từng câu chữ. Là nghệ sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, với cô mỗi lần thể hiện ca khúc cũng là dịp bày tỏ lòng biết ơn đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Sự xuất hiện của "Hàng bia trắng" trong chương trình "Một thời hoa lửa" diễn ra đúng dịp cả nước hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ càng khiến thông điệp của tác phẩm trở nên gần với thực tiễn. Khi công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn đang được các lực lượng dốc sức triển khai, những câu hỏi vang lên trong bài hát không chỉ là lời tự sự của người nghệ sĩ mà còn gợi nhắc về hành trình trả lại tên cho những người đã ngã xuống.

Không sử dụng những hình ảnh lớn lao hay ngôn ngữ hô hào, "Hàng bia trắng" chọn cách kể bằng những chi tiết giản dị và khoảng lặng của âm nhạc. Chính sự tiết chế ấy khiến tác phẩm để lại dư âm sau khi khép lại, như một lời nhắc rằng phía sau mỗi tấm bia trắng là một cuộc đời, một gia đình và một cái tên vẫn đang được những người ở lại mong mỏi tìm về.

Minh Vân