Xuất khẩu thủy sản sang Bắc Âu bắt buộc dùng hệ thống CATCH từ ngày 10/1/2026

Hệ thống CATCH là nền tảng quản lý chứng nhận khai thác thủy sản trực tuyến của Liên minh châu Âu (EU) nhằm số hóa quy trình kiểm soát nguồn gốc. Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm khu vực Bắc Âu, Ủy ban châu Âu (EC) đã ấn định thời hạn bắt buộc áp dụng hệ thống này đối với các lô hàng nhập khẩu thuộc diện phải có chứng nhận khai thác.

Lộ trình áp dụng và thay đổi cốt lõi

Từ ngày 10/1/2026, nghĩa vụ sử dụng hệ thống CATCH sẽ trở thành bắt buộc đối với tất cả nhà nhập khẩu và cơ quan có thẩm quyền tại các quốc gia thành viên EU. Tại Thụy Điển, Cơ quan Quản lý Biển và Nguồn nước (Havsoch vattenmyndigheten) xác nhận hệ thống này sẽ thay thế hoàn toàn cổng chứng nhận khai thác cũ.

Việc chuyển đổi sang CATCH đánh dấu bước ngoặt quan trọng từ quản lý hồ sơ giấy sang quy trình điện tử tập trung. Dữ liệu và chứng từ liên quan đến khai thác thủy sản sẽ được lưu trữ và đối chiếu trên cùng một nền tảng kỹ thuật số của EU. Mặc dù các nhà xuất khẩu ngoài khối EU chưa bắt buộc phải tham gia trực tiếp vào hệ thống, nhưng EC khuyến khích thực hiện sớm nhằm nâng cao độ tin cậy và rút ngắn thời gian xử lý chứng từ.

Yêu cầu khắt khe về dữ liệu truy xuất nguồn gốc

Quy định mới yêu cầu các thông tin trong chứng nhận khai thác phải được trình bày chi tiết và có cấu trúc rõ ràng hơn. Các danh mục dữ liệu bắt buộc bao gồm:

Tên loài và khối lượng cụ thể.
Khu vực khai thác và ngày khai thác.
Thông tin về tàu khai thác và loại ngư cụ sử dụng.
Sự liên kết chặt chẽ giữa thông tin gốc và từng lô hàng cụ thể.

Đặc biệt, tính nhất quán của dữ liệu phải được duy trì xuyên suốt ngay cả khi hàng hóa được chia lô, gộp lô, chế biến hoặc tái đóng gói. Truy xuất nguồn gốc hiện không chỉ là thủ tục hành chính mà đã trở thành phần lõi trong vận hành chuỗi cung ứng vào thị trường châu Âu.

Thách thức và giải pháp cho doanh nghiệp Việt Nam

Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Thụy Điển và các nước Bắc Âu, rủi ro lớn nhất nằm ở sự sai lệch dữ liệu giữa các chứng từ thương mại, hồ sơ nguyên liệu và chứng nhận khai thác. Nếu thông tin không đồng nhất, nhà nhập khẩu EU sẽ gặp khó khăn khi khai báo trên hệ thống CATCH, dẫn đến chậm trễ thông quan hoặc bị tăng tần suất kiểm tra.

Thương vụ Việt Nam khuyến cáo doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu ngay từ khâu thu mua nguyên liệu. Việc kiểm soát chặt chẽ các thông số về tàu cá và ngư cụ là điều kiện tiên quyết. Các đơn vị vẫn đang quản lý dữ liệu bằng bảng tính rời rạc hoặc thủ công cần sớm chuyển đổi sang hệ thống lưu trữ có liên kết để duy trì khả năng đối chiếu nhanh.

Trong bối cảnh thị trường Bắc Âu có yêu cầu cao về tính minh bạch, năng lực quản trị dữ liệu sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh then chốt. Việc phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu để thống nhất định dạng dữ liệu và phương thức kiểm tra chéo sẽ giúp doanh nghiệp duy trì tốc độ giao hàng và giảm chi phí tuân thủ quy định mới của EU.

PHỐ HỘI