Xuất khẩu rau quả đầu năm bùng nổ, sầu riêng tăng trưởng 3 con số

Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) Đặng Phúc Nguyên cho biết, xuất khẩu rau quả tăng trưởng ấn tượng ngay từ tháng đầu năm

Ông Nguyên cho biết, kim ngạch xuất khẩu rau quả đã đạt hơn 644 triệu USD, tăng 72,9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng trưởng rất ấn tượng, trở thành điểm sáng của toàn ngành nông nghiệp ngay từ đầu năm. Trong đó, đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng vẫn là mặt hàng sầu riêng.

Cụ thể, tháng 1/2026, xuất khẩu sầu riêng các loại đạt hơn 117 triệu USD, tăng tới 275% so với tháng 1/2025.

Bên cạnh đó, Việt Nam có lợi thế sầu riêng vụ nghịch (tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau), trong khi các đối thủ như Thái Lan hay Malaysia chưa vào vụ chính, tạo lợi thế trên thị trường quốc tế vào tháng 1 cho xuất khẩu sầu riêng Việt Nam.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, với đà tăng trưởng mạnh trong tháng đầu tiên của năm, xuất khẩu sầu riêng trong cả quý I/2026 có thể sớm cán mốc 1 tỷ USD nếu tình hình thông quan tại cửa khẩu phía Bắc tiếp tục thuận lợi.

Với kết quả như trên, sầu riêng tiếp tục là điểm sáng trong hoạt động xuất khẩu rau quả của Việt Nam đầu năm 2026 khi chiếm hơn 18% tổng giá trị xuất khẩu trong tháng 1.

Mức tăng trưởng này của sầu riêng được dự báo sẽ tạo đà giúp ngành nông sản hướng tới mục tiêu xuất khẩu đạt 9 - 10 tỷ USD trong năm nay.

Ngoài ra, số liệu thống kê tháng 1 cho thấy hạt dẻ cười bất ngờ vươn lên trở thành mặt hàng có trị giá xuất khẩu cao nhất. Kim ngạch của sản phẩm này đạt 137,92 triệu USD, chiếm 21,4% tổng trị giá xuất khẩu và tăng tới 413,4% so với tháng 1/2025.

Về cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất của rau quả Việt Nam. Đáng chú ý, hoạt động xuất khẩu đã chuyển mạnh từ tiểu ngạch sang chính ngạch. Điều này giúp doanh nghiệp có đơn hàng lớn, ổn định, hạn chế rủi ro và nâng cao giá trị.

Bên cạnh thị trường chủ lực là Trung Quốc, các thị trường “khó tính” như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Thị trường Mỹ với kim ngạch đạt xấp xỉ 48,54 triệu USD, tăng 56,1% so với tháng 1/2025. Xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu là các sản phẩm rau quả chế biến và trái cây đặc sản như bưởi, dừa. Kết quả này phản ánh xu hướng gia tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng cao trong cơ cấu xuất khẩu.

Sự "trưởng thành" của chuỗi cung ứng là một trong những yếu tố giúp rau quả Việt Nam ghi điểm. Tại thị trường châu Âu, các quy định khắt khe về dư lượng hóa chất và môi trường vốn là rào cản, nay lại trở thành lợi thế cho những đơn vị tuân thủ tốt.

Ông Vincent Gothknecht - Trưởng đại diện tại Việt Nam, Công ty I. Schroeder KG chia sẻ: "Chuỗi cung ứng của nông nghiệp Việt Nam từ nông dân, nhà sản xuất đến các đơn vị xuất khẩu đều đang cho thấy sự hiểu biết đối với thị trường EU nhiều hơn so với trước. Từ các yếu tố kỹ thuật như dư lượng hóa chất, hay các yếu tố về môi trường và điều kiện làm việc… đều được tuân thủ tốt. Thực tế, có nhiều quốc gia ở khu vực đã không thể theo các quy định chặt chẽ của châu Âu. Vì vậy, đây là cơ hội rất tốt khi nhiều nhà mua hàng từ EU có thể chọn Việt Nam là điểm đến để mua các sản phẩm nông sản chất lượng".

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, ngành vẫn đối mặt không ít thách thức đòi hỏi sự chủ động và thận trọng để duy trì đà tăng trưởng dài hạn.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, chất lượng rau quả của Việt Nam chưa thật sự đồng đều, tỷ lệ đồng nhất chưa cao. Vẫn còn tình trạng tồn dư chất cấm trên một số lô hàng, ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa hoàn chỉnh; việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói còn bất cập. Công tác kiểm tra, giám định và cấp giấy chứng nhận xuất khẩu cần được chấn chỉnh để bảo đảm minh bạch, chính xác và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi thông quan.

Ngoài ra, mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ trong nước chưa thực sự bền vững.

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, để đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững, ngành nông nghiệpcần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm và tuân thủ nghiêm quy định của các thị trường nhập khẩu. Đây là yếu tố sống còn.

Cùng với đó, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại, có thể kết nối với quốc tế, nhằm bảo vệ quyền lợi của người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng.Đẩy mạnh chế biến sâu để gia tăng giá trị và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi. Những mặt hàng như dứa, chanh dây có lợi thế lớn trong chế biến; nếu được đầu tư bài bản, sẽ đóng góp đáng kể vào kim ngạch chung.

Đồng thời, cần tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh rau quả Việt Nam; xem xét xây dựng Quỹ nghiên cứu phát triển ngành hàng để đầu tư vào công nghệ giống, công nghệ sau thu hoạch và bảo quản.

Theo ông Nguyên, nếu các giải pháp này được triển khai đồng bộ, ngành rau quả Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu 9 - 10 tỷ USD trong năm 2026 mà còn xây dựng được nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn.

Minh Thành