Xuất khẩu rau quả tăng trưởng mạnh từ đầu năm

Xuất khẩu khởi sắc, tăng gần 73% so với cùng kỳ

- Xin ông cho biết xuất khẩu rau quả những tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước có gì nổi bật?

- Tháng 1/2026 có thể xem là một khởi đầu rất thuận lợi của ngành rau quả với kim ngạch xuất khâủđạt hơn 644 triệu USD, tăng 72,9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng trưởng rất ấn tượng, trở thành điểm sáng của toàn ngành nông nghiệp ngay từ đầu năm. Trong đó, đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng vẫn là mặt hàng sầu riêng.

Về cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất của rau quả Việt Nam. Đáng chú ý, hoạt động xuất khẩu đã chuyển mạnh từ tiểu ngạch sang chính ngạch. Điều này giúp doanh nghiệp có đơn hàng lớn, ổn định, hạn chế rủi ro và nâng cao giá trị.

Việc ký kết thêm các Nghị định thư cho sầu riêng đông lạnh, dừa tươi, cùng với việc phía bạn cấp thêm khoảng 1.000 mã số vùng trồng đã tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng quy mô xuất khẩu chính ngạch.

Bên cạnh thị trường chủ lực là Trung Quốc, các thị trường “khó tính” như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Thị trường Mỹ với kim ngạch đạt xấp xỉ 48,54 triệu USD, tăng 56,1% so với tháng 1/2025. Xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu là các sản phẩm rau quả chế biến và trái cây đặc sản như bưởi, dừa. Kết quả này phản ánh xu hướng gia tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng cao trong cơ cấu xuất khẩu.

Tại EU, năm 2025 xuất khẩu rau quả tăng khoảng 58% so với năm 2024 nhờ tận dụng tốt các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do. Cửa ngõ quan trọng vào EU là Hà Lan, tiếp đến là Đức và Pháp. Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là rau quả chế biến, nước ép trái cây và các loại trái cây đặc sản đạt chứng nhận hữu cơ hoặc GlobalGAP.

Có thể thấy, cơ cấu thị trường đang chuyển dịch theo hướng tích cực: vừa giữ vững thị trường truyền thống, vừa mở rộng vào các thị trường yêu cầu chất lượng cao.

- Theo ông, những động lực nào giúp ngành đạt được mức tăng trưởng ấn tượng này?

- Trước hết là việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Nhiều mặt hàng rau quả được cắt giảm thuế, thậm chí về 0%, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Khi hàng rào thuế quan được tháo gỡ, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Tiếp đến là sự chủ động của doanh nghiệp trong tuân thủ quy định của các nước nhập khẩu. Sau những vướng mắc liên quan đến kiểm tra dư lượng chất cấm năm 2025, doanh nghiệp đã rút kinh nghiệm, kiểm soát chặt chẽ hơn quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và cấp chứng nhận. Nhờ đó, quá trình thông quan năm nay diễn ra thuận lợi hơn, đặc biệt với sầu riêng xuất sang Trung Quốc.

Bên cạnh đó, những động thái ngoại giao và đàm phán mở cửa thị trường của Chính phủ cũng góp phần quan trọng. Như chuyến thăm Mỹ của Tổng Bí thư Tô Lâm được kỳ vọng tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam; trong đó rau quả có thể thâm nhập sâu hơn vào thị trường này trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Đẩy mạnh chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị

- Dù vậy, ngành rau quả vẫn còn những hạn chế gì cần khắc phục, thưa ông?

- Đúng là bên cạnh cơ hội, ngành vẫn còn nhiều điểm yếu. Trước hết, chất lượng rau quả chưa thật sự đồng đều, tỷ lệ đồng nhất chưa cao. Vẫn còn tình trạng tồn dư chất cấm trên một số lô hàng, ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa hoàn chỉnh; việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói còn bất cập. Công tác kiểm tra, giám định và cấp giấy chứng nhận xuất khẩu cần được chấn chỉnh để bảo đảm minh bạch, chính xác và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi thông quan.

Ngoài ra, mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ trong nước chưa thực sự bền vững.

- Ông dự báo như thế nào về triển vọng cả năm 2026 của xuất khẩu rau quả?

- VINAFRUIT đánh giá năm 2026 sẽ có nhiều yếu tố thuận lợi hơn năm 2025. Theo đó, nhiều rào cản kỹ thuật và thuế quan đã và đang được tháo gỡ. Chất lượng hàng hóa được nâng cao, đặc biệt trong kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu.

Sản lượng sầu riêng dự kiến tăng khoảng 10 - 12% trong năm nay. Diện tích trồng cây ăn trái của Việt Nam tiếp tục mở rộng, quy mô sản xuất lớn hơn. Logistics vận chuyển cũng ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu.

Với đà tăng trưởng hiện tại, mục tiêu vượt 8,5 tỷ USD là hoàn toàn khả thi và nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng cả về chất lượng, thị trường và mặt hàng, ngành hoàn toàn có thể hướng tới mốc 10 tỷ USD.

Về thị trường, Trung Quốc vẫn giữ vai trò chủ lực, có thể chiếm khoảng 70% tổng kim ngạch trong năm nay. Tuy nhiên, về dài hạn, chúng ta vẫn cần đa dạng hóa thị trường để giảm rủi ro.

- Để đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững, ngành cần tập trung vào những giải pháp gì?

- Trước hết, cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm và tuân thủ nghiêm quy định của các thị trường nhập khẩu. Đây là yếu tố sống còn.

Cùng với đó, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại, có thể kết nối với quốc tế, nhằm bảo vệ quyền lợi của người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng.Đẩy mạnh chế biến sâu để gia tăng giá trị và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi. Những mặt hàng như dứa, chanh dây có lợi thế lớn trong chế biến; nếu được đầu tư bài bản, sẽ đóng góp đáng kể vào kim ngạch chung.

Đồng thời, cần tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh rau quả Việt Nam; xem xét xây dựng Quỹ nghiên cứu phát triển ngành hàng để đầu tư vào công nghệ giống, công nghệ sau thu hoạch và bảo quản.

Nếu các giải pháp này được triển khai đồng bộ, tin tưởng rằng ngành rau quả Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu 9 - 10 tỷ USD trong năm 2026 mà còn xây dựng được nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn.

- Xin cảm ơn ông!

Trúc Oanh