Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản khởi sắc ngay từ đầu năm

Tăng trưởng mạnh

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tháng 2-2026 ước đạt 4,71 tỷ USD. Mặc dù giảm 28,4% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ, song con số này vẫn tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước.

Sầu riêng là mặt hàng xuất khẩu tăng mạnh từ đầu năm đến nay. Ảnh: Phong Đỗ

Đánh giá về kết quả này, Thứ trưởng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho biết, xuất khẩu nông lâm thủy sản đang cho thấy tín hiệu phục hồi tích cực ngay từ đầu năm, phản ánh nỗ lực tái cơ cấu ngành, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản tiếp tục giữ vai trò trụ cột với kim ngạch 6,09 tỷ USD, tăng 17,1%; thủy sản đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%; lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%. Đặc biệt, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 140,7 triệu USD, tăng 84,3% - mức tăng cao nhất trong các nhóm hàng.

Bên cạnh đó, sản phẩm đầu vào phục vụ sản xuất cũng tăng mạnh 51,7%, xuất khẩu muối tăng 69%.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong bức tranh xuất khẩu đầu năm là ngành rau quả. Chỉ trong 8 tuần đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt khoảng 1 tỷ USD, tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Riêng mặt hàng sầu riêng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh. Tháng 1-2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt hơn 117 triệu USD, tăng 275% so với cùng kỳ.

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên, dù chưa bước vào chính vụ, kết quả xuất khẩu rau quả vẫn tích cực nhờ việc siết chặt kiểm soát chất lượng sau những sự cố tồn dư hóa chất trước đây. Nhiều doanh nghiệp yêu cầu đầy đủ kết quả kiểm nghiệm trước khi thu mua và xuất khẩu, đồng thời tăng cường truy xuất nguồn gốc nhằm hạn chế rủi ro bị gián đoạn thị trường...

Bên cạnh nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều doanh nghiệp cũng tích cực đầu tư vào công nghệ chế biến và hệ thống logistics. Việc ứng dụng máy móc hiện đại, mở rộng quy mô chế biến sâu không chỉ giúp tăng giá trị gia tăng mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam tại các thị trường "kỹ tính". Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa nâng cao chất lượng, phát triển chế biến sâu và cải thiện chuỗi cung ứng đang giúp rau quả Việt Nam từng bước khẳng định vị thế tại nhiều thị trường lớn như châu Âu và Đông Bắc Á.

Xuất khẩu đồ gỗ ghi nhận sự tăng trưởng lớn trong thời gian qua. Ảnh: Minh Phong

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho rằng, kết quả này cho thấy đà phục hồi của xuất khẩu nông sản đang diễn ra trên diện rộng không chỉ ở các mặt hàng chủ lực mà cả ở những nhóm hàng từng có quy mô nhỏ hơn. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu thị trường cải thiện, đặc biệt tại các thị trường lớn, cùng với sự chủ động của doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường.

Nhiều tín hiệu tích cực

Cùng với sự tăng trưởng của các nhóm ngành hàng, thị trường xuất khẩu nông lâm thủy sản cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất, chiếm 45,5% tổng kim ngạch xuất khẩu. Châu Mỹ đứng thứ hai với 21%, tiếp theo là châu Âu với 15,7%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang châu Á tăng 27,7%; châu Mỹ tăng 10,4%; châu Âu tăng 12%; châu Đại Dương tăng 32,4%. Riêng thị trường châu Phi giảm 19,6%...

Xét theo từng thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đối tác nhập khẩu lớn nhất của nông lâm thủy sản Việt Nam với thị phần 22,9%. Hoa Kỳ đứng thứ hai với 18,7%, tiếp đến là Nhật Bản với 7,2%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm tăng 55,9%; Hoa Kỳ tăng 9,2%; Nhật Bản tăng 9,8%.

Những kết quả này cho thấy các thị trường truyền thống đang dần phục hồi, đồng thời phản ánh nỗ lực duy trì và mở rộng thị phần của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản đang đầu tư nhiều cho chế biến và các mặt hàng chất lượng. Ảnh: Minh Phong

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị cũng ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực ngay trong những tháng đầu năm. Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Phúc Sinh Group Phan Minh Thông, tháng 1-2026, doanh nghiệp đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 46 triệu USD, tăng mạnh so với mức bình quân 25-30 triệu USD cùng kỳ các năm trước. Sự phục hồi của thị trường đang tạo nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, song yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi tư duy kinh doanh. Doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu thị trường, thấu hiểu nhu cầu khách hàng và điều chỉnh chiến lược tiếp cận phù hợp với từng khu vực...

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, nhiều doanh nghiệp xác định đầu tư chế biến sâu là hướng đi chiến lược. Việc phát triển các sản phẩm chế biến không chỉ giúp gia tăng giá trị, mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển bền vững tại các thị trường lớn như châu Âu và Hoa Kỳ. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dù triển vọng tích cực, hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức từ biến động địa chính trị, chi phí logistics và các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Tổ yến cũng là mặt hàng xuất khẩu có dư địa lớn của Việt Nam. Ảnh: Minh Phong

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp tiếp tục tập trung quản lý sản xuất theo chuỗi giá trị; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung; bảo đảm truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm; thúc đẩy phát triển công nghệ bảo quản sau thu hoạch, chế biến phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, các hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và đàm phán tháo gỡ rào cản kỹ thuật cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Với đà tăng trưởng tích cực ngay từ đầu năm, cùng sự chủ động của doanh nghiệp và các giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý, xuất khẩu nông lâm thủy sản được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì xu hướng khởi sắc, tạo nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp đạt mục tiêu kim ngạch 73-75 tỷ USD trong năm 2026.

Đỗ Minh