Xuất khẩu cá rô phi: Cạnh tranh gia tăng, cần chiến lược dài hạn

Nắm bắt cơ hội trong bối cảnh dịch chuyển

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 được xem là một năm đầy biến động đối với thị trường cá rô phi toàn cầu, khi các yếu tố thương mại và chính sách thuế tiếp tục tác động mạnh đến chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại của mặt hàng này.

Trong đó, Trung Quốc là một quốc gia nuôi trồng và xuất khẩu cá rô phi lớn nhất thế giới tiếp tục chịu tác động tiêu cực từ các biện pháp thuế quan của Hoa Kỳ trong năm 2025. Còn Brazil, quốc gia đang nổi lên với tham vọng thay thế Trung Quốc trong vai trò cung ứng cá rô phi cho Hoa Kỳ, cũng rơi vào tình trạng tương tự khi bị áp mức thuế cao. Điều này khiến cả hai nguồn cung lớn buộc phải điều chỉnh chiến lược, mở rộng sang các thị trường khác hoặc quay trở lại tập trung vào tiêu thụ nội địa.

Sức tiêu thụ cá rô phi Việt Nam vẫn duy trì ổn định, đặc biệt ở các phân khúc sản phẩm tầm trung, có giá thành phải chăng. Ảnh minh họa

Tuy nhiên, các thị trường khác như châu Âu chưa thể hấp thụ hoàn toàn khối lượng hàng từng xuất sang Hoa Kỳ. Khoảng trống mà thị trường Hoa Kỳ để lại chưa được bù đắp, dẫn đến tình trạng dư cung cục bộ. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cá rô phi tại Trung Quốc và Brazil phải chấp nhận sản xuất cầm chừng, thậm chí gánh lỗ để duy trì hoạt động. Giá cá rô phi tại thị trường nội địa giảm sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ nuôi nhỏ lẻ và chuỗi sản xuất nguyên liệu.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng mới trên bản đồ cá rô phi toàn cầu. Theo số liệu trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt gần 70 triệu USD, tăng tới 198% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 11, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 7 triệu USD.

Mặc dù xuất khẩu trong tháng 10 có sự điều chỉnh giảm nhẹ, nhưng mức sụt giảm không đáng kể và nhanh chóng được bù đắp trong các tháng cuối năm nhờ nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong mùa lễ hội. Điều này cho thấy sức tiêu thụ cá rô phi Việt Nam vẫn duy trì ổn định, đặc biệt ở các phân khúc sản phẩm tầm trung, có giá thành phải chăng.

“Việt Nam không chỉ tập trung vào các thị trường truyền thống mà còn mở rộng xuất khẩu cá rô phi sang Brazil, một thị trường vốn là nhà sản xuất lớn. Đây được xem là tín hiệu tích cực, phản ánh khả năng cạnh tranh ngày càng cải thiện của cá rô phi Việt Nam trong bối cảnh thị trường toàn cầu tái cấu trúc” - Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá.

Dự báo nào cho năm 2026?

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, bước sang năm 2026, thị trường cá rô phi dự kiến tiếp tục phân hóa rõ nét. Brazil được dự báo sẽ đẩy mạnh xuất khẩu cá rô phi sang thị trường EU, tận dụng lợi thế về khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm và chứng nhận bền vững ngày càng khắt khe của khu vực này.

Trong khi đó, cá rô phi Trung Quốc được giảm khoảng 10% thuế vào dịp cuối năm, tạo điều kiện để quay trở lại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu Mỹ vẫn tỏ ra thận trọng, do lo ngại về rủi ro chính sách và sự thiếu ổn định trong dài hạn.

“Đối với Việt Nam, bối cảnh mới đòi hỏi chiến lược chủ động và dài hơi hơn. Việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang châu Âu, Trung Đông và Nam Mỹ là cần thiết nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ. Đồng thời, phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như: cá rô phi tẩm bột, chế biến sẵn hoặc đóng gói tiện lợi sẽ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu.

Song song đó, đầu tư cải tiến giống, công nghệ nuôi và quy trình chế biến sâu không chỉ giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí mà còn là điều kiện then chốt để đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững, yếu tố ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thương mại cá rô phi toàn cầu” - Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) khuyến nghị.

Bước sang năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam đứng trước cơ hội lớn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển và các đối thủ lớn gặp khó tại thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cạnh tranh được dự báo ngày càng gay gắt khi Trung Quốc và Brazil điều chỉnh chiến lược, mở rộng sang các thị trường khác. Để duy trì đà tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp Việt Nam cần theo đuổi chiến lược dài hạn, tập trung đa dạng hóa thị trường, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng và đầu tư mạnh vào tiêu chuẩn bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Diệu Linh