Xu hướng tái cơ cấu doanh nghiệp sẽ diễn ra mạnh mẽ trong năm nay

Theo Tổng cục Thống kê, quý I-2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục có nhiều biến động phức tạp. Xung đột tại khu vực Trung Đông tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu, làm gia tăng chi phí vận tải, năng lượng và nguyên vật liệu.

Bức tranh doanh nghiệp Việt Nam trong quý I cho thấy sự đan xen giữa các yếu tố tích cực và thách thức. Tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 96.000 đơn vị, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, số doanh nghiệp thành lập mới đạt hơn 57.400 đơn vị, tăng 57,8%.

Đáng chú ý, số lượng doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 3 năm nay đạt mức cao với gần 22.000 đơn vị, tăng 94,1% so với cùng kỳ năm trước và vượt xa mức trung bình của nhiều năm.

Bên cạnh kết quả tích cực, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường quý I vẫn ở mức cao với 91.800 đơn vị, tăng 16,5% so với cùng kỳ. Phần lớn doanh nghiệp rút lui có quy mô nhỏ với vốn đăng ký dưới 10 tỉ đồng, chiếm 90,3%. Số liệu này cho thấy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các biến động kinh tế.

Phân tích theo ngành kinh tế, lĩnh vực bán buôn và bán lẻ có số lượng doanh nghiệp rút lui lớn nhất. Nguyên nhân do áp lực cạnh tranh gia tăng, đặc biệt từ sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và các nền tảng kinh doanh trực tuyến.

Đáng chú ý, tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong quý I đạt hơn 1,3 triệu tỉ đồng, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Qua đó cho thấy doanh nghiệp thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư, đồng thời là phản ứng hợp lý trong bối cảnh môi trường kinh doanh còn nhiều rủi ro.

Doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 3 năm nay tăng 94,1 % so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo cơ quan thống kê, trong quý I số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh trong khi quy mô vốn bình quân có xu hướng giảm và số doanh nghiệp rút lui vẫn ở mức cao. Điều này cho thấy sự phát triển doanh nghiệp vẫn mang tính mở rộng về số lượng nhiều hơn là nâng cao chất lượng.

Từ thực trạng trên, có thể dự báo một số xu hướng phát triển doanh nghiệp trong thời gian tới. Trước hết, khu vực doanh nghiệp được kỳ vọng tiếp tục phục hồi nhưng tốc độ phụ thuộc nhiều vào diễn biến kinh tế quốc tế. Xu hướng tái cơ cấu doanh nghiệp sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn, tập trung nâng cao hiệu quả thay vì mở rộng quy mô.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch sang các ngành dịch vụ và kinh tế số tiếp tục gia tăng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đổi mới mô hình kinh doanh, khi áp lực cạnh tranh ngày càng lớn buộc các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nâng cao năng lực quản trị.

Theo Tổng cục Thống kê, để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững, Nhà nước cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần tập trung ổn định chi phí đầu vào, đặc biệt là giá năng lượng và chi phí logistics.

Việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện khung pháp lý là yếu tố quan trọng để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Đồng thời, Nhà nước cần đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực quản trị.

TÚ UYÊN