Xu hướng 'ăn Tết sớm': Thích nghi nhịp sống mới hay thay đổi cách đón Tết?

"Ăn Tết sớm" phản ánh những biến đổi sâu sắc trong nhịp sống xã hội hiện đại

Những ngày đầu tháng Chạp, không khí Tết đã hiện diện trên nhiều tuyến phố Hà Nội và các đô thị lớn. Hoa Tết xuống phố sớm hơn thường lệ, dịch vụ làm mâm cỗ, dọn dẹp nhà cửa, trang trí Tết được đặt lịch từ rất sớm.

Nhiều gia đình tranh thủ mua sắm, tổ chức những bữa cơm sum họp mang không khí Tết khi năm cũ chưa khép lại. Xu hướng “ăn Tết sớm” đang dần trở thành lựa chọn phổ biến của không ít người dân thành thị.

Gia đình chị Trang (29 tuổi, Hưng Yên) về quê ăn Tết từ sớm.

Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, PGS.TS Lê Quý Đức, nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), cho rằng, sự xuất hiện ngày càng rõ nét của xu hướng "ăn Tết sớm" phản ánh những biến đổi sâu sắc trong nhịp sống xã hội hiện đại. Áp lực công việc tăng cao, cường độ lao động lớn, quỹ thời gian eo hẹp khiến nhiều người khó có thể trọn vẹn tận hưởng kỳ nghỉ Tết ngắn ngủi như trước. “Ăn Tết sớm” vì thế có lẽ đã trở thành một cách thích nghi, giúp con người chủ động hơn trong việc tận hưởng không khí lễ Tết, thay vì dồn mọi cảm xúc vào vài ngày cao điểm.

Cũng theo chuyên gia, việc mua sắm, trang hoàng nhà cửa hay tổ chức ăn Tết từ sớm cho thấy tâm lý muốn giảm tải áp lực tài chính và công việc vào những ngày giáp Tết. Khi các dịch vụ, hàng hóa chưa tăng giá mạnh, người dân có xu hướng chi tiêu sớm để tiết kiệm chi phí, đồng thời tránh cảnh chen chúc, quá tải. Điều này không chỉ tác động đến thói quen tiêu dùng cá nhân mà còn làm thay đổi nhịp vận hành của thị trường cuối năm, khi mùa cao điểm Tết được kéo dài hơn.

"Kinh tế của người dân nay đã khá hơn rất nhiều so với trước đây, nên việc chuẩn bị và trang hoàng Tết không còn dồn vào những ngày cận Tết. Khi đời sống vật chất được cải thiện, người dân có xu hướng chủ động hơn trong chi tiêu, sẵn sàng dành ngân sách để mua sắm hoa Tết, thực phẩm, đồ trang trí từ sớm, để kéo dài thời gian tận hưởng không khí Tết", PGS.TS Lê Quý Đức nói.

Theo ông, việc “ăn Tết sớm” trong bối cảnh đó không còn đơn thuần là chạy theo xu hướng, mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng và cách hưởng thụ cuộc sống. Tết không chỉ gói gọn trong vài ngày nghỉ chính thức, mà được “mở rộng” thành một khoảng thời gian thư thả hơn, nơi mỗi gia đình có thể cảm nhận niềm vui sum vầy theo cách riêng, phù hợp với nhịp sống và điều kiện kinh tế của mình.

"Ăn Tết sớm" để có thêm nhiều thời gian dành cho những người thân yêu

PGS.TS Lê Quý Đức cho rằng “ăn Tết sớm” không đơn thuần là câu chuyện mua sắm hay tiêu dùng, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong tâm lý đón Tết. Với nhiều gia đình, nhất là các cặp vợ chồng trẻ, việc sum họp sớm, ăn Tết “từng phần” giúp họ có thêm thời gian cho nhau, giảm bớt căng thẳng do lịch trình dày đặc giữa Tết nội – Tết ngoại.

Mâm cơm Tết sớm có bánh chưng nếp cẩm, thịt lợn ba chỉ gác bếp của một gia đình.

Tuy nhiên, PGS. Lê Quý Đức cũng lưu ý, nếu quá chú trọng hình thức hay chạy theo xu hướng, việc “ăn Tết sớm” có thể vô tình làm loãng cảm xúc thiêng liêng của thời khắc giao thừa – vốn là điểm nhấn tinh thần quan trọng nhất của Tết cổ truyền. Bởi vậy, dù "ăn Tết sớm" nhưng vẫn cần chú trọng vào những ngày Tết cổ truyền chính thức. Mỗi gia đình không thể bỏ qua các nghi lễ, mâm cúng, chúc mừng nhau những lời tốt đẹp sau thời khắc chuyển giao năm mới...

Từ góc độ văn hóa, chuyên gia nhấn mạnh rằng, Tết không chỉ nằm ở thời điểm mà còn ở cách con người gìn giữ giá trị truyền thống. Ăn Tết sớm có thể là một lựa chọn linh hoạt, nhưng không nên biến Tết thành một chuỗi hoạt động mang tính “hoàn thành nhiệm vụ”. Việc cân bằng giữa sự tiện lợi của đời sống hiện đại và chiều sâu văn hóa là điều mỗi gia đình cần cân nhắc.

“Ăn Tết sớm là xu hướng khó tránh trong xã hội hiện đại, nhưng điều quan trọng là giữ được tinh thần Tết – sự sum họp, sẻ chia và hướng về gia đình. Khi người dân biết lựa chọn cách đón Tết phù hợp và có chừng mực, “ăn Tết sớm” sẽ không làm mất đi giá trị truyền thống, mà ngược lại, có thể giúp Tết trở nên nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn trong nhịp sống mới", PGS.TS Lê Quý Đức chia sẻ.

Đan Tâm - Quỳnh Mai