Vựa phật thủ Đắc Sở mất mùa, giá tăng dịp cận Tết

Người trồng phật thủ “nín thở” chờ vụ Tết

Phật thủ được nông dân Đắc Sở đưa về trồng từ đầu những năm 2000. Theo thời gian, nghề trồng phật thủ Đắc Sở, xã Dương Hòa (Hà Nội) ngày càng phát triển, cao điểm lên tới hàng trăm hộ dân tham gia sản xuất, với diện tích hàng trăm ha. Bình quân mỗi năm, tổng doanh thu từ cây phật thủ mang về cho người dân Đắc Sở khoảng 500 tỷ đồng.

Nghề trồng phật thủ Đắc Sở trở thành sinh kế chính của nhiều hộ gia đình. Khác với các loại cây ăn quả thông thường, phật thủ là cây “khó chiều”, đòi hỏi người trồng phải chăm sóc tỉ mỉ từ khâu chọn giống, tỉa cành, tạo dáng cho đến phòng trừ sâu bệnh.

Thời điểm cận Tết, người dân đang sẵn sàng giai đoạn nước rút, thu hoạch những trái phật thủ đến ngày hái quả.

Dưới tác động của mưa bão, thời tiết thất thường kéo dài, năm nay nhiều nhà vườn trồng phật thủ Đắc Sở đối mặt với cảnh mất mùa, sản lượng sụt giảm rõ rệt. Giữa những vườn cây xanh mướt là nỗi lo canh cánh của người trồng phật thủ, xen lẫn hy vọng níu giữ một vụ Tết đủ đầy.

Chị Dung, một người trồng phật thủ, đang cắt quả cho khách.

Gắn bó với nghề trồng phật thủ gần 20 năm, chị Tạ Thị Thùy Dung, xã Dương Hòa (Hà Nội) chia sẻ: “Nông dân đã chọn nghề này thì phải chấp nhận vất vả. Trồng phật thủ không nhàn hạ như nhiều người nghĩ, phải chau chuốt từng tí một. Chỉ cần lơ là một chút là cây hỏng, quả xấu ngay”.

Năm nay, gia đình chị Dung có khoảng 550 gốc phật thủ ở hai vườn, nhưng sản lượng lại thấp hơn nhiều so với các năm trước. Những năm trước, doanh thu từ cây phật thủ dịp Tết của gia đình chị Dung lên tới cả tỷ đồng, năm nay giảm khoảng 20 - 30% so với mọi năm. Trung bình mỗi cây chỉ cho từ 15 - 20 quả, có cây thậm chí không đậu quả nào. Nguyên nhân chủ yếu là do mưa bão liên tiếp vào tháng 9 - 10/2025, khiến hoa và quả non rụng hàng loạt.

Phật thủ ra hoa kết quả quanh năm, quả ra gối vụ, nhưng thu hoạch vụ chính là tháng 7 và Tết Âm lịch. Mỗi cây cho từ 50 - 70 quả, thu hoạch trong ba năm.

Được mệnh danh là loài cây khó tính, phật thủ đòi hỏi sự chăm sóc cao, các chủ vườn cũng phải tính toán kỹ, theo dõi sát sao thời tiết.

“Mưa bão năm nay làm rụng hết, không còn nhiều sản lượng. Nhà tôi may là không bị ngập, nhưng mưa lớn kéo dài khiến quả rụng gần hết. Giờ chỉ cố gắng chăm sóc để cây ra lứa sau, nhưng hàng Tết chắc chắn là ít hơn, giảm khoảng 20 - 30% so với mọi năm”, chị Dung cho biết.

Không chỉ gia đình chị Dung, nhiều hộ trồng phật thủ khác cũng chung cảnh ngộ. Một số vườn nằm ở khu vực trũng thấp còn bị ngập nước, khiến tỷ lệ cây chết và quả hỏng tăng cao. Điều này khiến nguồn cung phật thủ dịp Tết trở nên khan hiếm hơn.

Bà Phạm Thị Hợi, xã Dương Hòa (Hà Nội) - một trong những người đầu tiên trồng phật thủ Đắc Sở, không giấu được nỗi lo khi nói về vụ mùa năm nay: “Sản lượng kém lắm, hỏng nhiều lắm. Có nhà bị ngập hết vườn, coi như mất trắng. Phật thủ mà bị ngập là coi như không cứu được".

Bà Hợi cho biết, quả phật thủ đẹp có giá lên đến vài triệu đồng.

Theo bà Hợi, giá phật thủ năm nay khá đa dạng, dao động từ vài chục nghìn đến vài triệu đồng mỗi quả, tùy theo dáng, kích thước và số “tay”. Những quả phật thủ đẹp, có nhiều tay xòe đều, dáng khum tròn, được xem là mang ý nghĩa phong thủy và tâm linh cao, thường có giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.

Thời điểm này, các hộ dân đang tất bật thu hoạch từng trái phật thủ để kịp đưa ra thị trường phục vụ nhu cầu Tết.

“Có quả đẹp, nhiều tay, nhìn như bàn tay Phật, giá có thể lên đến mấy triệu đồng. Trồng được quả như thế khó lắm, phải chăm bón cẩn thận suốt cả năm”, bà Hợi nói.

Dù chịu ảnh hưởng nặng nề từ thiên tai, phật thủ Đắc Sở vẫn giữ được vị thế đặc biệt trên thị trường Tết nhờ chất lượng, dáng đẹp và giá trị văn hóa tâm linh lâu đời. Với người trồng phật thủ đây không chỉ là thành quả của một năm lao động vất vả, mà còn là niềm hy vọng về một cái Tết đủ đầy, ấm no.

Lác đác khách ghé vườn chọn phật thủ chơi Tết

Đi dọc các nhà vườn trồng phật thủ tại khu vực xã Dương Hòa (Hà Nội), không khí ảm đạm đang bao trùm đến lạ thường. Theo ghi nhận của phóng viên, lượng người đến tận vườn chọn phật thủ năm nay thưa thớt, nhiều nhà vườn vắng bóng khách mua. Những năm trước, vào thời điểm cận Tết, không chỉ thương lái mà cả khách lẻ từ nội thành Hà Nội và các tỉnh lân cận cũng đổ về vườn, “săn” tìm những quả phật thủ ưng ý để cúng gia tiên dịp Tết cổ truyền.

Chị Hà chia sẻ, đến tận vườn mua sẽ giúp trải nghiệm trọn vẹn hơn.

Kiên trì đi từng ruộng, cân nhắc thật kỹ trước khi dừng chân tại một nhà vườn ở Đắc Sở, chị Trần Thị Hà, xã Hà Đông (Hà Nội) cho biết: “Chúng tôi muốn mua khoảng 50 quả để biếu và cho công ty. Đi mấy vườn rồi mới tìm được vườn này có nhiều quả đẹp, ưng ý nên chốt luôn”.

Theo chị Hà, phật thủ không chỉ là loại quả trang trí ngày Tết mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. “Theo quan niệm dân gian, các tay của quả phật thủ ví như bàn tay Phật che chở, mang lại bình an, may mắn. Vì vậy, Tết đến xuân về, nhiều gia đình rất thích chưng phật thủ vì vừa thơm, vừa đẹp, lại mang ý nghĩa tốt lành”, chị Hà nói.

Lý giải việc không mua phật thủ ngoài chợ, chị Hà cho rằng đến tận vườn giúp người mua có trải nghiệm trọn vẹn hơn. “Mình thích trải nghiệm, thích đến tận nơi để chọn quả. Ưng quả nào thì hái quả đó, hoặc buộc sẵn dây để đến Tết cắt về, rất yên tâm”.

Chị Ngô Thu Thủy, xã Tân Triều (Hà Nội) buộc dây đánh dấu sẵn quả phật thủ ưng ý chờ đến cận Tết sẽ đến mang về.

Cùng chung suy nghĩ, chị Ngô Thu Thủy, xã Tân Triều (Hà Nội) cho biết, việc đến vườn giúp chị có nhiều sự lựa chọn về dáng quả và mức giá. “Ở đây có nhiều mức giá khác nhau, mình thích quả nào thì tự tay cắt quả đó, rất tươi. Tôi thấy ưng nên chốt luôn. Tết năm nào gia đình tôi cũng dâng phật thủ, hôm nay tôi mua trước vài quả mang về, còn lại sang tuần sẽ quay lại cắt”, chị Thủy cho hay.

Một số người dân đã vào tận vườn trồng phật thủ để chọn quả ưng ý về cúng gia tiên dịp Tết cổ truyền.

Theo các chủ vườn, từ khoảng 20 tháng Chạp trở đi, không khí mua bán sẽ trở nên nhộn nhịp hơn khi nhu cầu tăng cao. Hiện tại, nhiều nhà vườn đã bắt đầu đóng hàng gửi đi các tỉnh, trong khi khách lẻ vẫn tiếp tục đến vườn để chọn mua sớm những quả đẹp.

Bài, ảnh, video: Hoàng Bằng