Xoa dịu vết thương chiến tranh nơi 'tuyến lửa' Quảng Trị - Bài 2: Nhịp cầu nối những tấm lòng nhân ái (tiếp theo và hết)

"Liều thuốc" chữa lành vết thương

Theo chân đoàn công tác Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam, chúng tôi đến nhà ông Võ Văn Khảng, sinh năm 1961, một nạn nhân bom mìn ở thôn Cà, xã Hoàn Lão, tỉnh Quảng Trị. Bà Dương Thị Diên, vợ ông Khảng, đi từ phía sau nhà, khuôn mặt rạng ngời ra đón khách.

Rồi chẳng kịp mời khách uống nước, bà dẫn chúng tôi đến bên chuồng gà, hồ hởi giới thiệu về đàn gà vừa được Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam tặng. “Nếu may mắn không bị bệnh dịch và chăm tốt, số gà này sẽ được nhân lên, giúp gia đình tôi có thêm thu nhập, trang trải cuộc sống”, bà Diên nói.

Bà Dương Thị Diên, vợ ông Võ Văn Khảng, vui mừng khi được nhận hỗ trợ đàn gà. Ảnh: NGỌC MINH

Nói về hoàn cảnh gia đình, bà Diên cho biết, năm 1976, khi đi làm ruộng, chồng bà không may trúng bom bi còn sót lại sau chiến tranh. Vụ nổ cướp đi ánh sáng mắt bên phải của ông, để lại mảnh bom bi nằm sâu trong chân trái đến nay vẫn chưa thể lấy ra. Giờ đây, ông Khảng lại phải chống chọi với căn bệnh ung thư dạ dày, sức khỏe ngày một yếu.

Nỗi đau dường như chưa dừng lại khi người con trai cũng bị tai nạn, mất sức lao động, khiến cho hoàn cảnh gia đình bà càng thêm khó khăn. Hiện nay, gia đình không có trợ cấp xã hội, thu nhập chính phụ thuộc vào 3 sào ruộng, tính trung bình chưa đến 700.000 đồng/người/tháng, cuộc sống rất chật vật.

Đoàn công tác thăm hỏi sức khỏe ông Võ Văn Khảng. Ảnh: NGỌC MINH

Ngồi bên thềm nhà, dù khá mệt, ông Khảng cố gắng nói thay vợ: “Hoàn cảnh gia đình khó khăn, được chính quyền và Hội quan tâm, ơn này gia đình luôn ghi nhớ”.

Cách nhà ông Khảng vài trăm mét là nhà của ông Lê Ngọc Toàn, 52 tuổi. Theo lời ông kể, năm 1986, khi đi chăn bò, ông bị trúng bom. Mảnh bom dính chặt mạch máu nên không phẫu thuật được khiến ông mang tật suốt đời.

Trong căn nhà lụp xụp ở thôn Cà, người đàn ông hơn 50 tuổi chưa lập gia đình sống cùng với mẹ già 90 tuổi, nay ốm, mai đau. Ngoài tiền trợ cấp người già của mẹ, nguồn sống của gia đình phụ thuộc vào 2 sào ruộng, mỗi tháng thu nhập khoảng 1 triệu đồng. Số tiền này không đủ lo thuốc men cho mẹ chứ chưa nói đến những ngày trái gió trở trời, vết thương cũ hành hạ ông Toàn.

Ông Lê Ngọc Toàn ở thôn Cà, xã Hoàn Lão, tỉnh Quảng Trị vui mừng vì được nhận hỗ trợ lợn nái. Ảnh: NGỌC MINH

Hoàn cảnh khó khăn của ông Toàn đã khiến nhiều người động lòng thương cảm. Chị Nguyễn Thị Thanh Hồng, Chủ tịch Hội Vì sự phát triển của người khuyết tật tỉnh Quảng Trị (AEPD), Chi hội trưởng Chi hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Quảng Trị 2, kể lại: “Khi được Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam cấp kinh phí, ông Toàn quyết định đi mua lợn nái. Khổ nỗi, giá con lợn nái mà ông chọn mua lại cao hơn mức hỗ trợ một triệu đồng. Thấy người mua tần ngần, người bán hỏi ra biết hoàn cảnh khó khăn của ông nên quyết định bán rẻ con lợn, bằng số tiền mà ông được hỗ trợ”.

Vui mừng khi nhận món quà từ Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam, ông Toàn vui lắm. Ông nói, sẽ cố gắng chăm sóc lợn để lợn có thể đẻ nhiều lứa, giúp ông có thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống.

Phó chủ tịch UBND xã Hoàn Lão Nguyễn Văn Hải. Ảnh: NGỌC MINH

Phó chủ tịch UBND xã Hoàn Lão Nguyễn Văn Hải chia sẻ, các hoạt động hỗ trợ sinh kế của Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam có ý nghĩa thiết thực cả về kinh tế và xã hội. Thông qua việc khảo sát, lựa chọn đối tượng phù hợp và hỗ trợ các mô hình sinh kế như chăn nuôi, trồng trọt..., chương trình đã giúp các hộ gia đình có thêm điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống. Đồng thời, góp phần tạo động lực để các đối tượng yếu thế chủ động vươn lên, giảm dần sự phụ thuộc vào chính sách trợ cấp của Nhà nước. Sự quan tâm của Hội như "liều thuốc" chữa lành vết thương chiến tranh, giúp các nạn nhân bom mìn vươn lên trong cuộc sống. Đồng chí Nguyễn Văn Hải tin tưởng, các nạn nhân sẽ sử dụng tốt nguồn hỗ trợ này, phát triển kinh tế, cải thiện cuộc sống.

Bình yên từ nhận thức

Theo Phó chủ tịch UBND xã Hoàn Lão Nguyễn Văn Hải, dù công tác rà phá bom mìn đã góp phần “xanh hóa” vùng đất Hoàn Lão, nhưng ẩn dưới lớp đất tươi xanh ấy, vẫn là những mối hiểm nguy giấu mặt. Ở đây, người dân khi trồng cây chỉ dám cuốc nhẹ trên bề mặt, không dám đào sâu thêm vì nỗi lo về bom, đạn còn sót lại vẫn luôn thường trực. Những vật tưởng như vô tri nhưng có thể cướp đi sinh mạng con người bất cứ lúc nào.

Trước thực trạng trên, Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam đã đưa ra nhiều hình thức tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức để phòng tránh hiểm họa bom mìn cho người dân, trong đó đưa nội dung tuyên truyền vào trường học là mô hình mới được áp dụng từ sau chuyến công tác của Hội ở tỉnh Gia Lai năm 2023.

Trung tướng Phạm Ngọc Khóa, Phó chủ tịch Thường trực Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam, cho biết, dựa trên khung kịch bản, bộ câu hỏi và điều lệ của Hội, giáo viên hướng dẫn học sinh đóng kịch, tham gia cuộc thi với nhiều hình thức đa dạng. “Nếu như trước đây, các em chỉ nghe và ghi nhớ một cách thụ động, thì nay, thông qua các phần thi, các em phải tự tìm hiểu, tự diễn đạt, tự xử lý tình huống”, Trung tướng Phạm Ngọc Khóa chia sẻ.

Học sinh Trường Tiểu học Hòa Trạch tham gia chương trình tuyên truyền phòng tránh tai nạn bom mìn. Ảnh: NGỌC MINH

Học sinh Trường Trung học cơ sở Liên Trạch (xã Bắc Trạch) tham gia trả lời câu hỏi liên quan tới phòng tránh tai nạn bom mìn. Ảnh: NGỌC MINH

Mô hình này đã được áp dụng ở nhiều địa phương ở các tỉnh Gia Lai, Hà Tĩnh, Tuyên Quang và nay được thầy cô và học sinh Trường Trung học cơ sở Liên Trạch (xã Bắc Trạch) và Trường Tiểu học Hòa Trạch (xã Hoàn Lão) nhiệt tình hưởng ứng.

Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, cuộc thi với chủ đề "Bình yên từ nhận thức" với sự tham gia của các đội thi Thỏ trắng, Sóc nâu, Họa mi đã diễn ra sôi động, đầy sáng tạo, chứa đựng sự hiểu biết của các em về tác hại của bom mìn đối với đời sống con người.

Đặc biệt, phần thi tiểu phẩm đã mang lại nhiều cảm xúc cho không chỉ các khán giả nhí mà cả phụ huynh, các thầy cô giáo có mặt hôm đó. Những câu chuyện được các em tái hiện rất gần với đời thường: Người dân vô tình phát hiện vật lạ trong vườn, muốn phá bom để bán phế liệu nhưng được cán bộ địa phương cùng con gái và cô giáo ngăn cản lại; một đứa trẻ tò mò định nhặt vật lạ trên đường đã được bạn bè kịp thời ngăn lại, hay hình ảnh cán bộ địa phương đến xử lý an toàn. Màn diễn xuất hồn nhiên, không cầu kỳ nhưng rất chân thật của các em gây tiếng cười nhưng cũng để lại suy ngẫm cho nhiều người.

Tiểu phẩm do học sinh Trường Tiểu học Hòa Trạch biểu diễn.

Nếu phần thi tiểu phẩm thu hút người xem ở Trường Tiểu học Hòa Trạch, thì tại Trường Trung học cơ sở Liên Trạch, phần thi trả lời câu hỏi với những câu hỏi như: “Khi đi chơi, nếu gặp vật lạ, nghi là bom, mìn, em sẽ làm gì để bảo đảm an toàn cho bản thân?” hay “Tác hại của bom mìn đối với con người là gì?”… không làm khó cả người chơi và khán giả. Những cánh tay giơ lên, những câu trả lời chính xác, tiếng vỗ tay tán thưởng và phần quà hấp dẫn đã mang lại thành công cho buổi tuyên truyền về phòng tránh tai nạn bom mìn ở Trường Trung học cơ sở Liên Trạch. Cô Trương Thị Duyên, giáo viên Trường Trung học cơ sở Liên Trạch, khẳng định, buổi tuyên truyền không chỉ giúp các em học sinh tiếp thu kiến thức hiểu biết về tác hại của bom, mìn mà còn nâng cao ý thức bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Chiều dần buông xuống, ánh nắng đã bớt gay gắt, đoàn công tác Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam rời Quảng Trị, mang theo hình ảnh những cô bé, cậu bé say sưa đóng kịch về phòng tránh bom mìn hay hình ảnh các nạn nhân bom mìn rạng rỡ bên đàn gà, con bê, con lợn nái được hỗ trợ... Những tiểu phẩm ngắn sinh động, những món quà sinh kế tuy nhỏ bé nhưng góp phần xoa dịu vết thương chiến tranh, mang lại cuộc sống an toàn, bình yên và phát triển bền vững cho người dân tại các vùng còn chịu ảnh hưởng của bom mìn sau chiến tranh.

LINH OANH