Xây dựng nền Pháp chế Quân đội vững mạnh và hiện đại

Thưa Cục trưởng, tính đến nay Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng đã đi vào hoạt động được một thời gian kể từ dấu mốc thành lập ngày 10/6/2025. Nhìn lại thời điểm đó, việc chính thức thành lập Cục có ý nghĩa chiến lược như thế nào đối với công tác hoàn thiện thể chế quân sự, quốc phòng và quản lý nhà nước bằng pháp luật trong Quân đội?

- Thời điểm ngày 10/6/2025, việc thành lập Cục Pháp chế không chỉ là sự kiện kiện toàn tổ chức bộ máy theo chủ trương của Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương mà còn phản ánh sự đổi mới về tư duy trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế quân sự, quốc phòng.

Đặc biệt, trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết số 66-NQ-TW), yêu cầu đặt ra đối với công tác pháp luật không còn dừng lại ở việc xây dựng văn bản đúng quy trình mà phải tạo dựng được một hệ thống pháp luật chất lượng cao, thống nhất, đồng bộ, khả thi, lấy người dân và thực tiễn làm trung tâm, lấy hiệu quả thi hành pháp luật làm thước đo.

Đối với lĩnh vực quân sự, quốc phòng, yêu cầu đó càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quân đội là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc; mọi hoạt động lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, xây dựng lực lượng, huy động nguồn lực quốc phòng đều phải được đặt trên nền tảng pháp luật. Vì vậy, việc thành lập Cục Pháp chế chính là nhằm xây dựng một cơ quan tham mưu chiến lược đủ tầm nghiên cứu, đề xuất chính sách, hoàn thiện thể chế và bảo đảm sự thống nhất quản lý nhà nước bằng pháp luật trong Bộ Quốc phòng.

Có thể nói, đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng để xây dựng ngành Pháp chế Quân đội hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Sau một giai đoạn vận hành và ổn định tổ chức, Cục Pháp chế đã đạt được những kết quả nổi bật nào trong công tác tham mưu, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và đâu là những “dấu ấn” lớn nhất mà tập thể Cục đã làm được từ khi thành lập đến nay?

- Mặc dù mới thành lập, nhưng với sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Cục Pháp chế đã nhanh chóng ổn định tổ chức, triển khai toàn diện các mặt công tác và từng bước khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược về pháp luật của Bộ Quốc phòng.

Điểm nổi bật nhất là chất lượng tham mưu về xây dựng thể chế quân sự, quốc phòng được nâng lên rõ rệt. Cục đã chủ động tham mưu xây dựng chương trình lập pháp, chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng các dự án luật, nghị định, thông tư… quan trọng trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng, như: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Luật Phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt…

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW “Ưu tiên bảo đảm hiệu quả thi hành pháp luật” trong nghiên cứu, tham mưu xây dựng pháp luật, mỗi đề xuất đều được Cục Pháp chế nghiên cứu kỹ lưỡng về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như đánh giá tác động đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và sự phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, công tác thẩm định, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản được thực hiện ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Quốc phòng chủ trì xây dựng hoặc ban hành.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Pháp chế đã tham mưu với Bộ Quốc phòng tổ chức soạn thảo bảo đảm tiến độ, chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Quốc phòng; trình Chính phủ ban hành 1 nghị quyết, 8 nghị định; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 2 quyết định; ban hành theo thẩm quyền 94 thông tư, đạt 125% so với kế hoạch.

Một dấu ấn khác là Cục Pháp chế đã từng bước xây dựng được cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong Bộ Quốc phòng với cơ quan chức năng các Bộ, ngành Trung ương; thể hiện vai trò là cơ quan tham mưu giúp Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng điều phối về công tác xây dựng pháp luật trong Quân đội; qua đó nâng cao chất lượng tham mưu, bảo đảm các quy định về quốc phòng vừa phù hợp với đặc thù quân sự, vừa thống nhất với hệ thống pháp luật quốc gia.

Sau một năm hoạt động, điều quan trọng nhất không chỉ là số lượng văn bản được tham mưu mà là vị thế của công tác pháp chế trong Bộ Quốc phòng đã được nâng lên, từng bước trở thành một trong những công cụ quan trọng để quản lý, chỉ huy bằng pháp luật.

Một tiết mục văn nghệ trong Chương trình giao lưu “Báo cáo viên pháp luật kể chuyện” hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2025.

Việc phổ biến, giáo dục pháp luật trong toàn quân là một nhiệm vụ rất nặng nề. Cục Pháp chế đã có những đổi mới hay giải pháp đột phá nào để đưa pháp luật thực sự thấm sâu, nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ trong bối cảnh mới?

- Nghị quyết số 66-NQ/TW xác định rõ xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật là một trong những mục tiêu quan trọng của công tác xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Quán triệt tinh thần đó, Cục Pháp chế xác định phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ nhằm truyền đạt quy định pháp luật mà phải tạo được sự chuyển biến về nhận thức, ý thức và hành vi chấp hành pháp luật của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Chúng tôi đã đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương pháp phổ biến pháp luật theo hướng lấy người học làm trung tâm; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với truyền thông chính sách; gắn việc phổ biến pháp luật với thực tiễn công tác, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy của từng đơn vị.

Đặc biệt, đã đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phối hợp với các cơ quan báo chí trong và ngoài Quân đội để triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng tài liệu điện tử, phối hợp tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, tăng cường khai thác hệ thống truyền thông quân đội và mạng nội bộ phục vụ phổ biến pháp luật.

Quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là xây dựng văn hóa pháp lý trong Quân đội, để mỗi cán bộ, chiến sĩ hiểu pháp luật, tôn trọng pháp luật và tự giác chấp hành pháp luật; từ đó góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và kỷ luật.

“Vạn sự khởi đầu nan”, là một đơn vị được thành lập mới, Cục Pháp chế đã phải đối mặt với những khó khăn, vướng mắc lớn nhất nào trong quá trình ổn định bộ máy, kiện toàn nguồn nhân lực pháp chế chất lượng cao và giải quyết khối lượng công việc khổng lồ thời gian qua?

- Là một đơn vị mới thành lập, khó khăn lớn nhất là vừa phải nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, vừa phải tiếp nhận ngay khối lượng rất lớn các nhiệm vụ về xây dựng và thi hành pháp luật.

Bên cạnh đó, yêu cầu đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW đặt ra nhiều yêu cầu mới. Cán bộ pháp chế hiện nay không chỉ cần giỏi pháp luật mà còn phải có tư duy hoạch định chính sách, hiểu sâu về quản lý nhà nước, hoạt động quân sự, quốc phòng, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số.

Để khắc phục những khó khăn đó, Cục Pháp chế đã tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ theo hướng “vừa hồng, vừa chuyên”, coi con người là yếu tố quyết định chất lượng công tác pháp chế; đồng thời, tăng cường phối hợp với Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các Bộ, ngành để trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực tham mưu.

Trong thời gian tới, tình hình nhiệm vụ quốc phòng, an ninh đặt ra những yêu cầu ngày càng cao. Cục Pháp chế đã đề ra những nhiệm vụ trọng tâm và định hướng chiến lược gì để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác pháp chế quân sự?

- Thời gian tới, Cục Pháp chế sẽ tập trung thực hiện bốn định hướng lớn:

Thứ nhất, tiếp tục tham mưu hoàn thiện đồng bộ thể chế quân sự, quốc phòng theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Quân ủy Trung ương; bảo đảm hệ thống pháp luật về quân sự, quốc phòng đồng bộ, thống nhất, hiện đại và có tính dự báo cao.

Thứ hai, đổi mới toàn diện quy trình xây dựng pháp luật theo hướng lấy chất lượng chính sách làm trung tâm; tăng cường đánh giá tác động, tổng kết thực tiễn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong xây dựng, rà soát, kiểm tra và theo dõi thi hành pháp luật.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ cán bộ pháp chế các cấp có trình độ chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu tham mưu chiến lược trong tình hình mới; đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính, cải cách hành chính và hỗ trợ pháp lý trong toàn quân. Nghiên cứu, tham mưu, đề xuất củng cố, kiện toàn ngành Pháp chế trong toàn quân, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Trong đó, nghiên cứu, đề xuất cơ cấu lại hệ thống tổ chức pháp chế trong toàn quân, đề nghị thành lập tổ chức pháp chế tại một số cơ quan, đơn vị; điều chỉnh trần quân hàm một số chức danh, tạo điều kiện cho việc thu hút, sử dụng cán bộ ổn định, lâu dài, tích lũy được kinh nghiệm công tác.

Thứ tư, tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xây dựng pháp luật; triển khai thực hiện có hiệu quả các thỏa thuận giữa Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng các nước trong lĩnh vực pháp luật quân sự, quốc phòng

Trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!

Ngọc Nga (thực hiện)