Xây dựng lộ trình cải cách - trọng tâm của Hội nghị Bộ trưởng WTO

Trụ sở WTO tại Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: THX/TTXVN

Hội nghị kéo dài 4 ngày, quy tụ các Bộ trưởng Thương mại từ nhiều quốc gia thành viên WTO nhằm tìm cách thúc đẩy cải cách tổ chức trong bối cảnh đàm phán trì trệ, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và những chia rẽ địa chính trị.

Phát biểu khai mạc, Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala cảnh báo hệ thống thương mại toàn cầu đang trải qua “những gián đoạn nghiêm trọng nhất trong 80 năm qua”. Trật tự thế giới và hệ thống đa phương hình thành sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai đã thay đổi sâu sắc và cộng đồng quốc tế cần nhìn nhận quy mô những thách thức hiện nay. Bà Okonjo-Iweala bày tỏ kỳ vọng hội nghị tại Yaounde sẽ mở ra giai đoạn mới cho thương mại đa phương, đồng thời kêu gọi các thành viên WTO nỗ lực khắc phục tình trạng chủ nghĩa đơn phương ngày càng gia tăng và sự thiếu đồng thuận trong cải cách tổ chức.

Hội nghị Bộ trưởng WTO – cơ quan ra quyết định cao nhất của tổ chức - thường được tổ chức hai năm một lần. Tuy nhiên, hai năm sau hội nghị gần nhất tại thành phố Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), các nước thành viên vẫn chưa đạt tiến triển đáng kể trong nhiều vấn đề then chốt như trợ giá thủy sản và buôn bán nông sản.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị lần này là xây dựng lộ trình cải cách WTO, vốn bị đánh giá là thiếu hiệu quả trong việc đối phó với xu hướng bảo hộ thương mại và khó đạt được các thỏa thuận mới.

Ủy viên phụ trách thương mại của Ủy ban châu Âu Maros Sefcovic kêu gọi tiến hành cải cách “nghiêm túc” nhằm giải quyết các vấn đề như cạnh tranh không công bằng và dư thừa công suất. Bộ trưởng Thương mại Cameroon Luc Magloire Mbarga Atangana cho rằng cần cải cách để giúp WTO đủ khả năng ứng phó các thách thức mới và khôi phục niềm tin vào hệ thống thương mại đa phương.
Một số thành viên đề xuất điều chỉnh cơ chế ra quyết định của WTO, vốn yêu cầu sự đồng thuận của toàn bộ 166 thành viên. Ngoài ra, các nước cũng thảo luận việc sửa đổi quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt (S&D) đối với các nước đang phát triển và khôi phục cơ chế giải quyết tranh chấp vốn bị tê liệt nhiều năm qua.

Hội nghị lần này cũng là kỳ họp Bộ trưởng đầu tiên của WTO kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm ngoái. Chính quyền Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp thuế quan và thúc đẩy các thỏa thuận thương mại song phương, đồng thời bày tỏ quan ngại đối với các quy định của WTO.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng các biện pháp thương mại của Washington là phản ứng nhằm điều chỉnh những mất cân đối kéo dài trong hệ thống thương mại toàn cầu.

Trong khi đó, Trung Quốc khẳng định cần tiếp tục duy trì nguyên tắc “tối huệ quốc” (MFN), nền tảng của WTO yêu cầu mọi ưu đãi thương mại dành cho một đối tác phải được áp dụng cho tất cả thành viên. Trung Quốc nhấn mạnh thế giới cần một hệ thống dựa trên luật lệ thay vì dựa trên sức mạnh.
Do lợi ích quốc gia khác biệt sâu sắc giữa các thành viên, giới quan sát cho rằng khả năng đạt được đột phá ngoại giao đáng kể tại hội nghị lần này vẫn còn bỏ ngỏ.

Mạnh Hùng (TTXVN)