Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ bền vững

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng giới thiệu với Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về mẫu robot Delta X Smart của anh Đoàn Hồng Trung. Ảnh: Delta X

Nhu cầu từ thực tiễn

Khi năng lực sản xuất dần ổn định, bài toán lớn nhất đối với nhiều startup lại chuyển sang khả năng mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế vốn biến động nhanh và đòi hỏi sản lượng ổn định.

Từ thực tế hoạt động, ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Chế biến - Kinh doanh - Xuất nhập khẩu Hương Quế, đơn vị chuyên sản xuất sản phẩm lót giày từ vỏ quế, cho rằng, nhu cầu thị trường luôn ở mức cao hơn năng lực hiện có, song doanh nghiệp vẫn gặp giới hạn về vốn đầu tư và thiết bị sản xuất.

“Chúng tôi có đơn hàng, có thị trường nhưng để nâng công suất lại cần nguồn vốn trung và dài hạn. Nếu tiếp cận được nguồn lực phù hợp để đầu tư máy móc, hệ thống sản xuất, doanh nghiệp có thể mở rộng ngay. Cái khó nằm ở chỗ doanh nghiệp nhỏ rất khó đáp ứng yêu cầu tài sản đảm bảo để vay vốn, trong khi thời gian của thị trường không chờ đợi”, ông Sơn chia sẻ.

Trong khi đó, anh Phan Đình Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và thương mại Bảo Linh cho rằng, việc xây dựng thương hiệu và tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sản phẩm địa phương từng bước định vị trên thị trường.

“Không ít sản phẩm có chất lượng tốt, nhưng thiếu cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế một cách trực tiếp. Nếu được hỗ trợ tham gia các sự kiện xúc tiến thương mại, doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng, hiểu rõ yêu cầu thị trường và điều chỉnh sản phẩm phù hợp hơn”, ông Tuấn nhận định.

Ở lĩnh vực công nghệ, câu chuyện lại mở ra một góc nhìn khác về nhu cầu hệ sinh thái. Anh Đoàn Hồng Trung, CEO, nhà sáng lập Delta X - đơn vị chuyên sản xuất robot cho rằng, để một startup công nghệ có thể xuất khẩu bền vững, yếu tố con người giữ vai trò then chốt, bởi đây là nền tảng để phát triển sản phẩm, tạo dòng tiền và xây dựng chiến lược dài hạn.

“Bên cạnh khó khăn về vốn và tiêu chuẩn, sự thiếu hụt của một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ cũng là một lực cản lớn. Doanh nghiệp cần nhiều hơn chính sách cụ thể về tài chính, pháp lý, kết nối thị trường, đồng thời cần được hỗ trợ về nhà ở cho nhân lực chất lượng cao, cơ chế vay vốn linh hoạt hơn và quỹ đất để phát triển sản xuất”, anh Trung chia sẻ.

Cũng theo nhà sáng lập Delta X, việc hình thành các trung tâm sản xuất, thử nghiệm và chứng nhận cũng có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra thị trường quốc tế. Khi có một “bệ đỡ” đủ mạnh, startup sẽ có điều kiện phát triển theo từng giai đoạn, thay vì phải tự xoay xở trong giai đoạn đầu vốn nhiều rủi ro.

Các chủ thể OCOP của Đà Nẵng được tham gia trưng bày giới thiệu sản phẩm tại Nhật Bản. Ảnh: PHAN VINH

Điểm tựa từ chính sách

Trong bối cảnh ngày càng nhiều dự án khởi nghiệp lựa chọn tiếp cận thị trường quốc tế từ sớm, hệ thống chính sách hỗ trợ của địa phương cũng đang từng bước điều chỉnh theo hướng đồng hành sâu hơn với doanh nghiệp.

Một trong những điểm tựa quan trọng là khung cơ chế đặc thù được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 259/2025/QH15 ngày 11/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 ngày 26/6/2024, mở ra không gian thử nghiệm các mô hình mới, trong đó có Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Không gian này được định vị như một nền tảng hỗ trợ cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, logistics và công nghệ cao, với các chính sách ưu đãi về thuế và thủ tục hành chính. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các startup từng bước hình thành năng lực cạnh tranh khi tham gia thị trường quốc tế.

Song song với đó, các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho startup cũng được cụ thể hóa thông qua các nghị quyết của HĐND thành phố, cho phép triển khai các gói hỗ trợ từ ngân sách nhà nước ở nhiều giai đoạn, từ tiền ươm tạo đến tăng tốc. Trong thực tế, nguồn lực này giúp nhiều doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm, thử nghiệm thị trường trước khi bước vào các đơn hàng xuất khẩu với yêu cầu cao hơn về chất lượng và quy mô.

Đáng chú ý, ở góc độ hỗ trợ sản xuất, chương trình khuyến công đang đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp thiết bị, cải tiến quy trình nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Ông Đinh Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại cho biết, định hướng hỗ trợ hiện nay tập trung vào các mô hình sản xuất thân thiện môi trường, có giá trị gia tăng cao và định hướng xuất khẩu rõ ràng.

“Chúng tôi ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là những sản phẩm gắn với lợi thế nguyên liệu địa phương và đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, môi trường. Việc hỗ trợ không chỉ dừng ở thiết bị, mà còn đồng hành trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững”, ông Phúc cho biết.

Một điểm đáng chú ý khác là việc thành phố đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp đạt các chứng nhận quốc tế như ISO, HACCP, GlobalGAP, cũng như các tiêu chuẩn xanh đang dần trở thành điều kiện bắt buộc tại nhiều thị trường. Cùng với đó, việc hỗ trợ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ ở nước ngoài giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong quá trình mở rộng thị trường.

Trung tâm Khuyến công và xúc tiến thương mại thành phố Đà Nẵng khảo sát các mô hình để có phương án hỗ trợ thiết bị, máy móc. Ảnh: PHAN VINH

Ở tầng nền tảng, đầu tư vào hạ tầng và chuyển đổi số được xem là hướng đi dài hạn. Khu Công nghệ cao, Khu thương mại tự do cùng các chính sách ưu đãi về đất đai đang tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, trong khi các chương trình hỗ trợ ứng dụng công nghệ giúp startup từng bước tiếp cận phương thức vận hành mang tính toàn cầu.

Nhìn rộng hơn, những chính sách này đang góp phần hình thành một “hành lang” hỗ trợ tương đối rõ nét cho các dự án khởi nghiệp hướng đến xuất khẩu. Trong dòng chảy đó, mỗi doanh nghiệp khi bước ra thị trường quốc tế không còn đi đơn lẻ, mà dần có thêm điểm tựa để vượt qua những rào cản về vốn, tiêu chuẩn và thị trường, từng bước tạo dựng vị thế của sản phẩm Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.

AN NHIÊN