Xây dựng hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh

Xây dựng con người TP. Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình không thể chỉ dừng ở việc bảo tồn những phong tục tốt đẹp. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là chuyển các giá trị truyền thống thành hành vi cụ thể, phù hợp với một đô thị năng động, đa văn hóa và hội nhập sâu rộng.

Đây là nội dung được các nhà quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu và văn nghệ sĩ tập trung thảo luận tại tọa đàm “Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh”, tổ chức ngày 21/7 tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo Ban tổ chức, tác động của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, công nghệ thông tin và mạng xã hội đang làm thay đổi nhanh chóng đời sống văn hóa. Trong bối cảnh ấy, thành phố cần nhận diện rõ những giá trị cần gìn giữ, đồng thời bổ sung các phẩm chất phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Từ bản sắc đến hành vi

Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh Phạm Phương Thảo cho rằng người Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh đã hình thành bản sắc riêng qua lịch sử khai phá, đấu tranh và xây dựng. Những phẩm chất nổi bật gồm cởi mở, bao dung, nhân ái, nghĩa tình; tiên phong, năng động, sáng tạo và kiên cường.

Tuy nhiên, hệ giá trị không nên chỉ tồn tại dưới dạng những khái niệm đẹp. Theo các đại biểu, phẩm chất con người thành phố phải được thể hiện qua việc tôn trọng giờ giấc, giữ gìn vệ sinh, tuân thủ quy định chung, giao tiếp lịch thiệp và có trách nhiệm với cộng đồng.

TS Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, đề nghị cụ thể hóa hệ giá trị thành các chuẩn mực rõ ràng, gắn với giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Gia đình, nhà trường, xã hội và môi trường số cần phối hợp, tránh tình trạng mỗi nơi truyền đạt một thang giá trị khác nhau.

Trong tiến trình ấy, thanh niên không chỉ là đối tượng được giáo dục mà phải trở thành chủ thể thực hành, sáng tạo và lan tỏa văn hóa. Người trẻ cần có khả năng tiếp nhận những giá trị tiến bộ của thế giới nhưng vẫn giữ được tiếng Việt, lòng nhân ái, tinh thần nghĩa tình và ý thức về cội nguồn.

Văn minh cả trên không gian mạng

Không gian số được nhìn nhận là địa hạt mới của văn hóa đô thị. Những hành vi miệt thị, phát tán thông tin thiếu kiểm chứng hoặc chạy theo sự chú ý bằng nội dung lệch chuẩn cho thấy việc xây dựng con người thành phố không thể chỉ giới hạn trong đời sống trực tiếp.

ThS, NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy đề xuất xây dựng quy chế thực hành môi trường văn hóa trên không gian mạng, qua đó nâng cao trách nhiệm phát ngôn và chia sẻ thông tin. Theo bà, văn học nghệ thuật cũng phải góp phần nuôi dưỡng cái đẹp, lòng nhân ái và niềm tin, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí.

Các chuyên gia đồng thời lưu ý việc lạm dụng tiếng lóng, từ viết tắt và biến dạng chính tả có thể ảnh hưởng đến năng lực sử dụng tiếng Việt trong những bối cảnh chính thức. Giáo dục ngôn ngữ vì vậy cần gắn với đời sống số, giúp người trẻ phân biệt giữa cách trò chuyện trên mạng và chuẩn mực học thuật, hành chính.

Những giá trị cần hướng đến

Tổng kết tọa đàm, ông Lê Văn Minh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, cho biết các ý kiến thống nhất những giá trị cần hướng đến gồm yêu nước, nhân ái, nghĩa tình; trung thực, trách nhiệm, kỷ cương; năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; hội nhập, văn minh, hiện đại.

Thành phố được đề nghị tiếp tục đầu tư cho thiết chế và công nghiệp văn hóa, phát huy vai trò gia đình, nhà trường, truyền thông, văn nghệ sĩ; đồng thời kết hợp bảo tồn truyền thống với tiếp thu tinh hoa nhân loại. Mỗi người dân chính là chủ thể biến hệ giá trị ấy thành nếp sống và sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh.

Lưu Đình Long