Nâng tầm nguồn nhân lực dân tộc thiểu số bước chuyển từ chính sách đến thực tiễn

Học sinh Trường Phổ thông DTNT THPT N'Trang Lơng.

Củng cố nền móng

Có nhiều năm đứng lớp tại Trường Phổ thông DTNT THPT N'Trang Lơng (phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk), cô Hoàng Thị Trà Hương - giáo viên môn Ngữ Văn nhận định: “Đề án Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số là một chủ trương rất thiết thực, đặc biệt là khi tập trung nâng cao năng lực và chất lượng hệ thống cơ sở giáo dục và đào tạo trên địa bàn”.

Phân tích rõ hơn về vấn đề này, cô Trà Hương nhấn mạnh các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú hay cơ sở dự bị đại học là những cái “nôi” quan trọng giúp phát hiện, bồi dưỡng ban đầu nguồn nhân tài cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Khi các ngôi trường này được đầu tư bài bản về cơ sở vật chất (như phòng máy tính, thư viện, phòng thí nghiệm, thực hành) và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, học sinh sẽ được tiếp cận môi trường giáo dục bình đẳng, tiên tiến.

Một trọng tâm đáng chú ý khác của Đề án là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ vào đào tạo; trong đó có xây dựng hệ thống học liệu số đa dạng ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt và một số tiếng dân tộc phổ biến.

Như vậy, học sinh có khả năng tiếp cận được nhiều kiến thức, hệ thống tài liệu, học liệu, giúp phát triển năng lực đồng đều, chú trọng hơn tới đổi mới sáng tạo, tư duy khoa học công nghệ.

Bên cạnh đó, giáo dục chất lượng cao không chỉ gắn với phương pháp học văn hóa hiện đại, mà còn đi kèm với phát triển các kỹ năng mềm và định hướng nghề nghiệp.

Đặc biệt, Đề án tập trung ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (BigData) để phân tích và dự báo nhu cầu nhân lực, dự báo việc làm, hỗ trợ tư vấn hướng nghiệp theo từng ngành, lĩnh vực trọng điểm phù hợp với từng vùng, miền tại khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nói chung.

Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chủ động, tự tin khi lựa chọn ngành, nghề tại các trường đại học, cao đẳng hoặc trường nghề uy tín của mỗi học sinh dân tộc thiểu số.

Một tiết học của học sinh Trường Phổ thông DTNT THPT N'Trang Lơng.

Cầu nối với thị trường

Cô Hoàng Thị Trà Hương còn cho biết thêm, điểm sáng của Đề án nằm ở việc khuyến khích hợp tác công - tư, huy động sự chung tay của doanh nghiệp và nguồn lực xã hội. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính, mà là “cầu nối” thực chất giúp xóa bỏ khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động.

Khi doanh nghiệp hay tổ chức xã hội tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, chương trình học sẽ không còn là lý thuyết khô khan mà trở nên sống động, có tính ứng dụng cao.

“Đối với học sinh có thể được nhận học bổng, cơ hội thực tập hay được tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp do doanh nghiệp tài trợ. Đây là cánh cửa phát triển rất lớn cho mỗi em”, cô Hoàng Thị Trà Hương phân tích.

Song song với đó, doanh nghiệp còn hỗ trợ nhà trường cải thiện cơ sở vật chất bằng việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, gửi chuyên gia đến giảng dạy. Quan trọng hơn, doanh nghiệp có thể góp sức vào quá trình đào tạo thông qua nghiên cứu xây dựng, cung cấp nền tảng, dịch vụ giáo dục số dành riêng cho người dân tộc thiểu số.

Một lợi ích kép mà học sinh được thụ hưởng là được cập nhật xu hướng nghề và nhu cầu về nguồn nhân lực của địa phương để lựa chọn ngành, nghề phù hợp.

Khi sự hợp tác này đi vào chiều sâu sẽ giúp vùng đồng bào dân tộc thiểu số giải quyết được tình trạng “chảy máu chất xám”, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ thay vì phải phụ thuộc vào lao động có tay nghề đến từ địa bàn khác.

Tuy nhiên, để Đề án tạo ra những chuyển biến tích cực vẫn cần sự đồng bộ trong khâu thực thi. Đứng ở góc độ nhà giáo, cô Trà Hương kiến nghị cần xây dựng kế hoạch, phân bổ nguồn ngân sách đầu tư rõ ràng, minh bạch, có trọng điểm.

Trong đó, nên ưu tiên đầu tư cho hệ thống trường nội trú. Nguyên nhân bởi đây là cơ sở đào tạo tuyến đầu, tập trung đông con em người đồng bào dân tộc thiểu số nhất.

Ngoài ra, Đề án đã tạo thuận lợi để sinh viên tiếp tục học và nghiên cứu sau đại học khi đặt mục tiêu tăng quy mô đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ 10% mỗi năm. Song song với đó, về vấn đề hậu đào tạo cần chú tâm làm rõ hơn.

Cụ thể, hoàn thiện cơ chế khuyến khích các cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tuyển dụng, sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm của Đề án; hỗ trợ vay vốn khởi nghiệp hay hướng dẫn sinh viên, học viên dân tộc thiểu số sau đào tạo lập dự án sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ.

Từ đó sẽ duy trì sức hút của Đề án, sớm ổn định việc làm cho những người sẵn sàng trở về quê hương và tạo động lực thực chất để họ gắn bó cùng lâu hơn với địa phương.

Đức Duy - Quỳnh Chi