Xây dựng 'bộ não số' giao thông trên tuyến cao tốc Bắc - Nam

Triển khai hệ thống giao thông thông minh trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Ảnh ST

Theo Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng), đây là các tuyến cao tốc có tổng chiều dài hơn 100km, được đưa vào khai thác từ cuối tháng 4/2025, góp phần hoàn thiện trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam phía Đông.

Đến nay, hệ thống giao thông thông minh (ITS) và thu phí điện tử không dừng (ETC) trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam đoạn qua Hà Tĩnh đang được gấp rút hoàn thiện, chuẩn bị đưa vào vận hành đồng bộ.

Trong đó, việc lắp đặt 121 camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng trung tâm điều hành giao thông hiện đại được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực quản lý, giám sát và bảo đảm an toàn khai thác trên toàn tuyến.

Hệ thống camera được bố trí tại các vị trí trọng yếu, có khả năng tự động nhận diện lưu lượng phương tiện, phát hiện sự cố, giám sát tình trạng giao thông và hỗ trợ phát hiện các hành vi vi phạm. Dữ liệu thu thập được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành để phục vụ công tác quản lý, điều hành theo thời gian thực.

Bên cạnh hệ thống camera, các thiết bị công nghệ khác như biển báo điện tử VMS, hệ thống cảm biến, thiết bị liên lạc khẩn cấp, cân kiểm tra tải trọng, hệ thống thu phí điện tử không dừng và mạng truyền dẫn thông tin cũng đang được hoàn thiện, chạy thử để bảo đảm đồng bộ trước khi đưa vào vận hành chính thức.

Đáng chú ý, trung tâm điều hành giao thông đặt tại nút giao Cẩm Quan (huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) được xem là “bộ não số” của toàn tuyến cao tốc qua địa bàn tỉnh. Tại đây, toàn bộ dữ liệu từ camera, các thiết bị giám sát và hệ thống thu phí được tiếp nhận, xử lý và hiển thị tập trung, giúp lực lượng vận hành theo dõi diễn biến giao thông, phát hiện sớm các tình huống bất thường, kịp thời đưa ra phương án xử lý nhằm bảo đảm an toàn và duy trì lưu thông thông suốt.

Trao đổi với Báo Kiểm toán, đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết, việc thi công các hạng mục công nghệ gặp không ít khó khăn do diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiều thiết bị phải lắp đặt trên tuyến đang khai thác nên yêu cầu cao về bảo đảm an toàn giao thông. Một số vị trí mặt bằng cũng được bàn giao theo từng giai đoạn, khiến việc triển khai phải thực hiện đồng thời nhiều mũi thi công. Tuy nhiên, các đơn vị liên quan đã huy động nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công liên tục để bù tiến độ.

Hiện các hạng mục ITS và ETC đang được kiểm tra, hiệu chỉnh và kết nối dữ liệu. Theo kế hoạch, toàn bộ hệ thống sẽ hoàn thành trước ngày 25/6 để đưa vào khai thác đồng bộ.

Sau thời gian vận hành thử, các tuyến cao tốc Bãi Vọt - Hàm Nghi và Hàm Nghi - Vũng Áng dự kiến sẽ tổ chức thu phí từ giữa tháng 7/2026

Việc đưa vào vận hành đồng bộ hệ thống giao thông thông minh không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến cao tốc Bắc - Nam qua Hà Tĩnh mà còn tạo nền tảng cho mô hình quản lý giao thông hiện đại, từng bước xây dựng hạ tầng số trong lĩnh vực đường bộ.

Đại diện Cục Đường bộ Việt Nam giới thiệu hoạt động vận hành hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC) trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Ảnh: N.Lộc

Với khả năng giám sát liên tục, phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn và hỗ trợ xử lý sự cố nhanh chóng, “bộ não số” cùng mạng lưới camera AI được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp trên tuyến cao tốc trọng điểm quốc gia.

Thông tin tại buổi gặp mặt báo chí nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam mới đây, lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam - cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực đường bộ cho biết, Cục đang xây dựng Trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ - một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Đường bộ trong giai đoạn tới.

“Khi được đầu tư đồng bộ, trung tâm sẽ góp phần nâng cao năng lực giám sát, điều hành giao thông theo thời gian thực, hỗ trợ công tác quản lý kết cấu hạ tầng, tổ chức giao thông và xử lý các tình huống phát sinh trên mạng lưới đường bộ quốc gia” - Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy cho biết.

Trong đó, Trung tâm Dữ liệu thu phí được xác định là nơi thực hiện nhiệm vụ quản lý, giám sát và khai thác dữ liệu của hệ thống ETC trên nhiều tuyến đường bộ trọng điểm, trong đó có các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

N.LỘC