Xanh những cánh đồng lúa mới

Người dân Thái Nguyên tích cực chăm bón lúa xuân mong có mùa vụ bội thu.

Từ cánh đồng xanh mướt hôm nay

Hơn 3 tuần trước, nhiều chân ruộng ở xóm Cây Hồng, xã Võ Nhai chỉ có lốm đốm những cây mạ non mà nay đã lên xanh mát mắt. Từ trên cao nhìn xuống, những cánh đồng lúa ở đây trải dài một màu xanh, tràn căng sức sống.

Tập quán của người dân xóm vùng cao này chủ yếu cấy trà lúa muộn, vì thế vụ sản xuất thường đến muộn và thu hoạch cũng muộn hơn. Dẫu vậy, đây lại chính là một “lợi thế” để cây lúa tránh được cái lạnh buốt thịt da ở rẻo cao, để những ruộng mạ không chết vì sương muối giá rét, cây lúa nhanh bén rễ, hồi xanh.

Bà Nông Thị Nhàn, một người dân xóm Cây Hồng, chia sẻ: Trước đây, người dân chủ yếu cấy lúa trà xuân sớm, khi những đợt không khí lạnh mạnh vẫn liên tiếp ùa về. Dù nỗ lực rất nhiều nhưng có năm lúa vẫn chết vì rét, phải cấy lại, mất cả tiền bạc và công sức. Từ ngày được cán bộ khuyến nông hướng dẫn, chúng tôi chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, chỉ cấy lúa xuân muộn để tránh rét cho cây trồng nên hầu như năm nào cũng có vụ mùa bội thu.

Trò chuyện với chúng tôi, đôi mắt của người phụ nữ vùng cao này ánh lên niềm vui. Dường như niềm vui ấy đang lan tỏa đến tất cả những người dân nông dân cần cù, chăm chỉ trong tỉnh.

Đã lâu rồi, Thái Nguyên mới có một vụ lúa xuân khởi đầu thuận lợi như vậy. Không có cảnh thiếu nước, làng xóm thuận hòa, đoàn kết từ đồng trên xuống đồng dưới, cùng nhau đổi công cấy lúa để nhanh chóng hoàn thành vụ xuân trong khung thời vụ.

Nguồn vật tư, phân bón cũng được cung ứng kịp thời để bà con chăm bón cho những ruộng lúa lên xanh. Vui nhất là năm nay, sâu, bệnh gây hại cho lúa chỉ rải rác với mật độ, tỷ lệ gây hại thấp, chủ yếu là OBV, đạo ôn lá nhưng đều đã được người dân phát hiện, phòng trừ kịp thời.

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Tá, Chi cục Trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, điểm nhấn trong sản xuất lúa của người dân ở tỉnh miền núi như Thái Nguyên hiện nay chính là việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Đáng nói, dù vụ xuân chỉ tập trung vào trà mùa trung và mùa muộn nhưng vẫn kết thúc đúng khung thời vụ là do bà con đã đưa cơ giới hóa vào phục vụ sản xuất. Đến nay, tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất hằng năm trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 95%; khâu thu hoạch lúa đạt 70%; khâu vận chuyển đạt 100%…

Đến bông lúa trĩu hạt mai sau

Khởi đầu đầu thuận lợi, người dân trong tỉnh đang vững niềm tin vụ lúa xuân năm nay sẽ được mùa, cho những bông vàng trĩu hạt. Từ lâu nay, do chuyển dịch cơ cấu giống lúa theo hướng tăng diện tích giống lúa có năng suất, chất lượng cao, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong canh tác lúa nhằm tăng giá trị sản phẩm, tăng năng suất, sản lượng nên cây lúa không chỉ là nguồn lương thực tại chỗ mà đã trở thành hàng hóa.

Nhiều giống lúa mới được cơ quan chuyên môn trong tỉnh gieo trồng thử nghiệm để nhân ra diện rộng những giống lúa năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế cao.

Một số giống lúa được sản xuất tại Thái Nguyên được bày bán trong sạp hàng quán, các siêu thị ở trong, ngoài tỉnh phải kể đến là J02, nếp Thầu Dầu xã Phú Bình, nếp Vải xã Hợp Thành.

Tư duy sản xuất cây lúa của người dân đổi thay tích cực nên việc phát triển các giống lúa đặc sản đã chuyển dịch theo hướng tập trung, chuyên canh, có thương hiệu sản phẩm, tổng diện tích lên đến bốn con số.

Trong đó có một số vùng sản xuất khá lớn như: Vùng sản xuất lúa J02 ở Phú Bình và Đại Từ, vùng trồng lúa nếp Thầu Dầu ở xã Phú Bình, vùng trồng nếp Vải ở xã Hợp Thành. Ngoài ra, Thái Nguyên còn hình thành được vùng sản xuất lúa an toàn với 31ha lúa đạt tiêu chuẩn hữu cơ, 12ha lúa được cấp giấy chứng nhận báo cáo giảm phát thải khí nhà kính…

Ông Nguyễn Văn Thành, xã Đại Từ, cho biết: Trên địa bàn đã phát triển được vùng sản xuất lúa J02 khá rộng, theo hướng tập trung. Đây chính là điều kiện thuận lợi để chúng tôi thực hiện hiệu quả việc theo dõi sâu bệnh hại, chăm bón lúa và điều tiết thủy lợi… Đồng thời, đưa cây lúa trở thành nguồn thu nhập khá cho nhiều hộ dân trong xã.

Dẫu diện tích gieo cấy không lớn bằng vụ mùa nhưng lúa xuân luôn đóng vai trò quan trọng vào sản lượng lương thực cây có hạt hằng năm của tỉnh khi năng suất đạt cao, nhiều nơi có thể lên tới trên dưới 60 tạ/ha. Bởi lẽ ấy, để lúa phát triển tốt, thời gian tới, người dân, chính quyền các địa phương cần chủ động theo dõi, bảo vệ mùa màng, phòng chống các loại sâu bệnh hại kịp thời, hiệu quả. Đặc biệt là theo dõi diễn các dịch bệnh nguy hiểm như rầy nâu, đạo ôn…

Khi tháng Ba đang ở những ngày cuối cùng cũng là lúc vụ lúa xuân vừa bước qua một phần ba chặng đường. Ngắm những cánh đồng xanh mướt hôm nay, chúng tôi lại liên tưởng tới những tấm thảm vàng rực rỡ dệt khắp các triền núi, làng bản trên quê hương Thái Nguyên tới đây. Đó là gam màu tươi sáng, gam màu no đủ, đầy nhựa sống mang lại cảm giác bình yên và hạnh phúc ở các vùng quê của đất thép - xứ trà.

Tùng Lâm