Xã Dương Hòa: Đón nhận Bảo vật Quốc gia, lan tỏa giá trị văn hóa Thăng Long

Tối ngày 17-4, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ xã Dương Hòa tổ chức Lễ đón nhận Bằng công nhận Bảo vật Quốc gia đối với Bàn thờ Phật chùa Hương Trai và Bàn thờ Phật chùa Đại Bi.

Đây là dấu mốc quan trọng, không chỉ ghi nhận giá trị đặc biệt của hai hiện vật tiêu biểu thời Trần, mà còn góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất Dương Hòa, nơi giàu truyền thống văn hiến, cách mạng.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc chào mừng tại buổi lễ. Ảnh: PV

Khẳng định giá trị di sản trong dòng chảy nghìn năm văn hiến

Phát biểu tại buổi lễ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dương Hòa Phùng Bá Nhân nhấn mạnh: Việc hai bàn thờ Phật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 3-2-2026 là niềm vinh dự lớn, đồng thời là sự ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ trong việc bảo tồn di sản.

Hai hiện vật không chỉ có giá trị về lịch sử, mỹ thuật mà còn chứa đựng chiều sâu triết lý Phật giáo, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người Việt thời Trần, giai đoạn Phật giáo giữ vai trò quan trọng trong đời sống xã hội.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà trao Bằng công nhận Bảo vật Quốc gia. Ảnh: PV

Thay mặt lãnh đạo thành phố Hà Nội, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định: Thủ đô là vùng đất “nghìn năm văn hiến”, sở hữu hệ thống di sản phong phú với hàng nghìn di tích, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Việc bổ sung thêm hai Bảo vật quốc gia đã góp phần làm giàu thêm kho tàng di sản quý báu của Thủ đô.

Đồng thời, thành phố yêu cầu các cấp, ngành và địa phương tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị và kiến tạo phát triển văn hóa”; tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ trong bảo tồn, số hóa di sản, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các hiện vật quý giá.

Dưới góc nhìn của các nhà khoa học, hai bàn thờ Phật bằng đá không chỉ là hiện vật khảo cổ, mà còn là “chứng nhân lịch sử” phản ánh bản sắc văn hóa dân tộc.

Mặt bên phải bàn thờ Phật chùa Hương Trai. Ảnh: TL

Theo PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam có lịch sử 4.000 năm dựng nước và giữ nước, trong đó bản sắc văn hóa luôn được gìn giữ và phát huy qua từng thời kỳ. Hai bàn thờ Phật là minh chứng sống động cho điều đó, khi thể hiện rõ thế giới quan và tín ngưỡng của người Việt từ hàng trăm năm trước.

Đặc biệt, những cổ vật này còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Qua đó, con người hôm nay có thể “đối thoại” với tổ tiên, hiểu hơn về cội nguồn, từ đó bồi đắp tinh thần “uống nước nhớ nguồn”.

“Quá khứ chính là điểm tựa vững chắc để dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên mới”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc địa phương đón nhận danh hiệu Bảo vật quốc gia chính là biểu hiện sinh động của tinh thần tri ân, gìn giữ di sản.

Độc đáo nghệ thuật điêu khắc đá thời Trần

Ở góc độ chuyên môn, PGS.TS Trần Thị Biển, giảng viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cho biết: Hai bàn thờ Phật đều có niên đại chính xác thời Trần, giai đoạn Phật giáo phát triển mạnh và có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống xã hội.

Trong đó, bàn thờ tại chùa Hương Trai (niên đại năm 1370) nổi bật với đồ án trang trí hình rồng phía trước, được thể hiện theo lối riêng biệt, đối xứng nhưng vẫn giữ được sự mềm mại, sinh động. Đây là điểm khác biệt so với nhiều hiện vật cùng thời.

Mặt trước bàn thờ Phật chùa Đại Bi. Ảnh: TL

Trong khi đó, bàn thờ tại chùa Đại Bi (niên đại năm 1374) lại gây ấn tượng bởi hệ thống trang trí phủ kín cả bốn mặt, với các hình tượng phong phú như sư tử, hổ, rồng cùng hoa lá. Sự kết hợp này tạo nên một tổng thể hài hòa, độc đáo, hiếm thấy trong nghệ thuật điêu khắc đá cổ.

Theo PGS.TS Trần Thị Biển, chính những giá trị đặc sắc về mỹ thuật và biểu tượng này đã góp phần nuôi dưỡng đời sống tín ngưỡng, phong tục tập quán của người dân qua nhiều thế kỷ, đồng thời phản ánh rõ nét tư tưởng nhân văn của Phật giáo trong đời sống làng xã Việt Nam.

Trang trí hoa văn mặt bên trái bàn thờ Phật chùa Đại Bi. Ảnh: TL

Không dừng lại ở việc tôn vinh, Đảng ủy - UBND xã Dương Hòa xác định rõ trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của các Bảo vật Quốc gia. Theo đó, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ về giá trị di sản; tăng cường quảng bá, đưa các di tích trở thành điểm đến trong các tour du lịch văn hóa của Thủ đô.

Cùng với đó là việc ứng dụng khoa học – công nghệ trong bảo tồn, quy hoạch hệ thống di tích gắn với phát triển đô thị, xây dựng thiết chế văn hóa phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của người dân.

Định hướng này phù hợp với chiến lược phát triển văn hóa của Hà Nội, coi văn hóa là nguồn lực nội sinh, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội bền vững.

Lễ đón nhận Bảo vật Quốc gia tại xã Dương Hòa không chỉ là sự kiện văn hóa có ý nghĩa, mà còn là dịp để khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ di sản. Từ những giá trị được kết tinh qua hàng trăm năm, văn hóa tiếp tục trở thành nền tảng, động lực để địa phương phát triển trong giai đoạn mới, góp phần làm giàu thêm bản sắc Thăng Long – Hà Nội nghìn năm văn hiến.

Nguyễn Đăng