World Cup trước nguy cơ trở thành tài sản đầu tư?

Hình ảnh tại lễ bế mạc FIFA World Cup 2026 vừa qua. Ảnh: Reuters

Theo kế hoạch, FIFA sẽ thành lập công ty mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE), phụ trách toàn bộ hoạt động tạo doanh thu từ các giải đấu do FIFA tổ chức, bao gồm bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé và các hoạt động thương mại khác.

Công ty được định giá khoảng 20 tỷ USD, trong đó FIFA dự kiến bán tối đa 20% cổ phần để huy động khoảng 4,2 tỷ USD nhưng vẫn giữ quyền điều hành, quyết định chuyên môn và tổ chức các giải đấu.

Theo FIFA, nguồn vốn mới sẽ được dùng để mở rộng các chương trình phát triển bóng đá trên toàn cầu. Mỗi trong số 211 liên đoàn thành viên có thể nhận khoản hỗ trợ đầu tư lên tới 20 triệu USD trong giai đoạn đầu, sau đó tăng lên khoảng 24 triệu USD ở các chu kỳ tiếp theo.

Người hâm mộ bóng đá Tây Ban Nha ăn mừng chúc đội nhà vô địch FIFA World Cup 2026 tại Thủ đô Madrid. Ảnh: Reuters

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho rằng kế hoạch sẽ giúp nhiều quốc gia có thêm nguồn lực để phát triển bóng đá, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa các nền bóng đá lớn và nhỏ.

Tuy nhiên, chính kế hoạch huy động vốn này đang gây ra nhiều tranh cãi.

Dù FIFA khẳng định các nhà đầu tư chỉ nắm cổ phần thiểu số và không tham gia điều hành, nhiều chuyên gia cho rằng những quỹ bỏ ra hàng tỷ USD chắc chắn sẽ kỳ vọng lợi nhuận. Điều đó có thể tạo sức ép buộc FIFA mở rộng World Cup, tăng số trận đấu hoặc điều chỉnh cách tổ chức giải nhằm tạo thêm doanh thu.

Một số nhà phân tích cũng cho rằng World Cup là tài sản chung của cộng đồng bóng đá toàn cầu, không nên gắn lợi ích kinh tế của giải đấu với các quỹ đầu tư tư nhân. Theo họ, nếu một phần nguồn thu từ World Cup đã được bán cho các nhà đầu tư thì sẽ rất khó đưa mô hình quản lý trở lại như trước.

Các chuyên gia cũng đặt câu hỏi về quá trình thông qua kế hoạch. Người quyết định là đại diện của 211 liên đoàn thành viên FIFA, trong đó nhiều liên đoàn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tài trợ từ chính FIFA.

Với khoản hỗ trợ có thể lên tới 20 triệu USD cho mỗi liên đoàn, nhiều ý kiến cho rằng các thành viên sẽ phải cân nhắc giữa lợi ích tài chính trước mắt và những tác động lâu dài đối với cấu trúc của bóng đá thế giới.

UEFA là tổ chức phản đối mạnh mẽ nhất. Trong tuyên bố chính thức, cơ quan quản lý bóng đá châu Âu cho rằng bóng đá không phải là tài sản để mua bán và việc FIFA chưa công khai đầy đủ thông tin về các nhà đầu tư càng làm gia tăng lo ngại.

Không chỉ UEFA, Giáo sư Richard Sheehan thuộc Đại học Notre Dame cũng cho rằng việc một tổ chức phi lợi nhuận huy động vốn theo mô hình này không phù hợp với mục tiêu phát triển bóng đá rộng khắp. Một số chính trị gia Anh cũng bày tỏ quan điểm World Cup không nên bị đối xử như một sản phẩm thương mại.

Đáp lại, FIFA khẳng định khoản đầu tư chỉ được thực hiện vào FFE, còn FIFA vẫn giữ toàn quyền điều hành các giải đấu và mọi quyết định chuyên môn. Theo tổ chức này, nhóm nhà đầu tư dự kiến do Thrive Eternal, quỹ đầu tư của Joshua Kushner, dẫn đầu và FIFA đang phối hợp với J.P. Morgan để triển khai kế hoạch.

Đây không phải lần đầu ông Gianni Infantino tìm cách đưa nguồn vốn tư nhân vào hoạt động của FIFA. Năm 2018, ông từng đề xuất một dự án trị giá 25 tỷ USD với SoftBank nhưng kế hoạch không thành công sau khi vấp phải sự phản đối từ Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA).

Đề xuất lần này sẽ được trình Hội đồng FIFA và 211 liên đoàn thành viên xem xét. Kết quả bỏ phiếu sẽ không chỉ quyết định số phận của FFE mà còn cho thấy World Cup trong tương lai sẽ tiếp tục được quản lý như một tài sản chung của bóng đá thế giới hay từng bước vận hành theo logic của thị trường và các nhà đầu tư.

(tổng hợp)

Huy Anh