World Cup 2026: Từ 'cú hích' tiêu dùng đến động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế toàn cầu

World Cup 2026 diễn ra tại ba nước đang tạo ra hiệu ứng kích thích kinh tế toàn cầu tăng trưởng. Ảnh: Reuters.

World Cup 2026 đang diễn ra sôi động tại Mỹ, Canada và Mexico. Đây là kỳ World Cup đầu tiên trong lịch sử mở rộng lên 48 đội tuyển, với số trận đấu tăng từ 64 lên 104. Giải đấu trải ra tại 16 thành phố đăng cai trên lãnh thổ ba quốc gia, dự kiến thu hút hàng triệu người hâm mộ vượt qua biên giới để trực tiếp theo dõi các trận đấu.

Làn sóng di chuyển của người hâm mộ cùng nhu cầu chi tiêu cho du lịch, ăn uống, giao thông, mua sắm và hàng loạt ngành dịch vụ liên quan đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, tiếp thêm động lực tăng trưởng mới cho kinh tế toàn cầu.

Hiệu ứng kích thích kinh tế rõ nét

Theo Reuters, báo cáo nghiên cứu do FIFA và WTO công bố cho thấy World Cup 2026 có thể tạo ra 80,1 tỷ USD sản lượng kinh tế, đóng góp khoảng 40,9 tỷ USD vào GDP toàn cầu, thu hút gần 6,5 triệu lượt khán giả đến sân và tạo ra khoảng 824.000 việc làm toàn thời gian trên toàn thế giới. World Cup đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu.

Giải đấu năm nay có thể tạo ra khoảng 13 tỷ USD doanh thu, có thể là một trong những sự kiện thể thao sinh lời nhất lịch sử. Ảnh: Theguardian.

Dẫn số liệu của giới phân tích, tờ Guardian của Anh cho biết giải đấu năm nay có thể tạo ra khoảng 13 tỷ USD doanh thu, khả năng trở thành một trong những sự kiện thể thao sinh lời nhất lịch sử.

Trong đó, doanh thu bản quyền truyền hình toàn cầu dự kiến đạt 3,9-4,3 tỷ USD, là nguồn thu lớn nhất; doanh thu từ bán vé và các dịch vụ khách VIP đạt khoảng 3 tỷ USD; doanh thu tài trợ dự kiến đạt 2,4-3 tỷ USD, tăng hơn 50% so với các kỳ World Cup trước.

Đáng chú ý, FIFA lần đầu tiên áp dụng cơ chế định giá vé linh hoạt dựa trên thuật toán, cho phép giá vé biến động theo nhu cầu thị trường theo thời gian thực. Giá vé hạng cao nhất của trận chung kết đã vượt 10.000 USD, tăng hơn 70% so với đợt mở bán đầu tiên.

Cơ chế định giá mới của FIFA khiến giá vé tăng vọt so với khi bắt đầu mở bán. Ảnh: Getty.

Tạo ra hàng trăm nghìn việc làm mới

Ngân hàng Goldman Sachs ước tính World Cup sẽ tạo thêm khoảng 40.000 việc làm tại Mỹ trong tháng 6, chủ yếu tập trung ở các lĩnh vực giải trí, khách sạn, nhà hàng, bán lẻ và vận tải. Sang tháng 7, nền kinh tế Mỹ có thể có thêm khoảng 10.000 việc làm thời vụ.

Về tiêu dùng, Goldman Sachs dự báo doanh số bán lẻ của Mỹ trong tháng 6 sẽ tăng thêm khoảng 0,3 điểm phần trăm nhờ hiệu ứng World Cup.

Trong khi đó, ngân hàng Bank of America (BofA) dự báo tổng lượng khán giả vào sân có thể đạt 6,5 triệu lượt người, kéo theo nhu cầu mạnh mẽ đối với vé xem trận đấu, khách sạn, nhà hàng và hàng loạt ngành dịch vụ liên quan.

Theo Hội đồng Du lịch và lữ hành thế giới (WTTC), World Cup 2026 sẽ là một trong những động lực tăng trưởng mạnh nhất của ngành du lịch Bắc Mỹ. Trong đó, thu nhập từ du lịch của Canada được dự báo tăng 6,4%, vượt cả Mỹ và Mexico.

World Cup là cơ hội thu hút khách du lịch, kích thích tiêu dùng, đem lại nguồn lợi cho các địa phương đăng cai. Ảnh: Thepaper.

Riêng tỉnh British Columbia và thành phố Vancouver, việc đăng cai World Cup được kỳ vọng mang lại khoảng 1 tỷ CAD doanh thu bổ sung cho ngành du lịch.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng tác động kinh tế của World Cup có những giới hạn nhất định. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các sự kiện thể thao lớn thường tạo ra hiệu ứng thay thế tiêu dùng, khi phần lớn chi tiêu của người hâm mộ thực chất chỉ được chuyển dịch từ những hoạt động giải trí khác chứ không thực sự làm "chiếc bánh kinh tế" lớn lên đáng kể.

Bên cạnh đó, tác động kích thích kinh tế chủ yếu mang tính ngắn hạn. Sau khi giải đấu kết thúc, việc làm và tiêu dùng thường nhanh chóng giảm nhiệt, khó có thể thay đổi quỹ đạo tăng trưởng của nền kinh tế trong dài hạn.

Các nhà phân tích của Deutsche Bank cũng cảnh báo nhu cầu tăng đột biến trong thời gian ngắn có thể đẩy giá khách sạn, nhà hàng và nhiều dịch vụ khác tại các thành phố đăng cai lên cao, làm gia tăng áp lực lạm phát và khiến việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn.

Chỗ đỗ xe ở bãi xe sân vận động Metlife ở New York có giá lên tới 225 USD. Ảnh: Reuters.

Kết nối chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu

Theo AFP, World Cup 2026 không chỉ tạo nguồn thu từ phát sóng, tài trợ và hàng hóa ăn theo, mà còn kết nối toàn bộ chuỗi giá trị kinh doanh, từ sản xuất nội dung đến các kịch bản tiêu dùng.

Truyền thông Mỹ cho rằng chuỗi giá trị này bao phủ nhiều lĩnh vực khác nhau. Trước hết là ngành truyền hình và quảng cáo. Cơn sốt bóng đá còn kéo theo doanh số của các sản phẩm điện tử như TV, điện thoại và các thiết bị số.

Bên cạnh đó, thị trường cá cược thể thao, thực phẩm, đồ uống, quần áo thể thao, thiết bị thi đấu, hàng lưu niệm và vận tải hàng không cũng đồng loạt bùng nổ, giúp giá trị thương mại toàn cầu tiếp tục được giải phóng theo sức nóng của giải đấu.

Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định World Cup về bản chất vẫn là một hình thức "tiêu dùng dựa trên cảm xúc". Sự kiện này có thể kích thích nhu cầu chi tiêu và củng cố niềm tin thị trường trong ngắn hạn, nhưng khó có thể giải quyết tận gốc vấn đề thiếu động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

World Cup kích thích nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ trong thời gian nhất định. Ảnh: Sohu.

Brazil, Argentina, Hàn Quốc và Nhật Bản tranh thủ "kinh tế xem bóng đá"

Brazil và Argentina cũng đang tận dụng cơn sốt World Cup để kích cầu tiêu dùng. Liên đoàn Thương mại hàng hóa, dịch vụ và du lịch Brazil dự báo World Cup năm nay sẽ mang lại khoảng 4,32 tỷ real (860 triệu USD) doanh thu bán lẻ bổ sung, tăng 6,5% so với World Cup Qatar 2022.

Chuyên gia kinh tế Matias Bolis Wilson của Phòng Thương mại và Dịch vụ Argentina cho rằng các giải đấu thể thao lớn có tác dụng dẫn dắt hoạt động kinh doanh rất mạnh, thúc đẩy doanh thu của ngành ăn uống, giải trí và các trung tâm thương mại quy mô lớn.

Tại Hàn Quốc và Nhật Bản, các doanh nghiệp bán lẻ và nhà hàng cũng đồng loạt tung ra các chương trình khuyến mại theo chủ đề World Cup nhằm tận dụng "nền kinh tế xem bóng đá".

Hệ thống bách hóa Lotte của Hàn Quốc hợp tác với Visa triển khai các hoạt động quảng bá; Hệ thống bách hóa Hyundai mở cửa hàng pop-up dành riêng cho đội tuyển quốc gia tại Seoul; trong khi Starfield, một trung tâm mua sắm thuộc tập đoàn Shinsegae phối hợp với đài JTBC lắp đặt màn hình khổng lồ tại nhiều trung tâm thương mại để phát trực tiếp các trận đấu của tuyển Hàn Quốc, đồng thời kết hợp các chương trình mua sắm và ẩm thực.

Nhà kinh tế trưởng Toshihiro Nagahama của Viện Nghiên cứu Kinh tế Dai-ichi Life (Nhật Bản) cho biết nếu đội tuyển Nhật Bản lọt vào tứ kết hoặc tiến xa hơn, kích thích kinh tế có thể tăng lên khoảng 42,9 tỷ yên (khoảng 290 triệu USD).

World Cup là cơ hội làm "kinh tế xem bóng đá" cho nhiều quốc gia. Ảnh: UAnews.

Trung Quốc chiếm 70% thị phần hàng lưu niệm World Cup

Phần lớn hàng hóa phục vụ World Cup hiện nay đến từ chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Từ áo cổ động viên, bóng lưu niệm đến các sản phẩm chính thức của các đội tuyển, các doanh nghiệp tại Nghĩa Ô – “Công xưởng thế giới” ở tỉnh Chiết Giang - đã sớm chuẩn bị cho cơn sốt World Cup.

Theo Hải quan Nghĩa Ô, trong quý I năm nay, kim ngạch xuất khẩu đồ thể thao và thiết bị thể thao đạt 2,83 tỷ NDT, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Hiệp hội Hàng thể thao Nghĩa Ô ước tính các sản phẩm sản xuất tại thành phố này chiếm gần 70% thị phần hàng hóa ăn theo World Cup 2026.

Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng chọn con đường phát triển sản phẩm phái sinh thông qua hợp tác với FIFA để tung ra hàng hóa được cấp phép chính thức.

Đáng chú ý, nhân vật LABUBU trở thành IP sáng tạo gốc của Trung Quốc được mời tham dự lễ khai mạc World Cup. Trước đó, thương hiệu THE MONSTERS của Pop Mart cũng đã hợp tác với World Cup để tung ra loạt sản phẩm liên danh độc quyền. Gần đây, MV ca khúc chính thức của World Cup 2026 với sự xuất hiện của LABUBU cũng đã được phát hành trên toàn cầu.

Các đồ lưu niệm vật phẩm mùa World Cup sản xuất tại Nghĩa Ô, Trung Quốc chiếm 70% thị phần thế giới. Ảnh: CNS.

Ngoài ra, các đội tuyển như Argentina và Bồ Đào Nha đã chính thức mở tài khoản trên nền tảng Xiaohongshu và bắt đầu livestream bán các sản phẩm như áo đấu, khăn quàng cổ, cốc, huy hiệu và thú nhồi bông.

Giới chuyên môn dự báo trong thời gian diễn ra World Cup, tổng giá trị giao dịch của ngành livestream thương mại điện tử tại Trung Quốc sẽ tăng mạnh, trong đó trang phục thể thao và các sản phẩm phái sinh về bóng đá sẽ trở thành nhóm hàng bán chạy nhất.

AI đang tạo ra một hệ sinh thái kinh tế hoàn toàn mới

Nhiều chuyên gia công nghệ và thể thao gọi World Cup 2026 là kỳ World Cup đầu tiên có sự tham gia sâu rộng của trí tuệ nhân tạo (AI).

Lần đầu tiên công nghệ AI được sử dụng rộng rãi trong công tác tổ chức giải đấu, hình thành hệ sinh thái "kinh tế AI". Ảnh: Getty.

AI đã chuyển từ vai trò công cụ hỗ trợ sang trở thành động cơ cốt lõi của công tác tổ chức giải đấu, qua đó hình thành một hệ sinh thái "kinh tế AI" khổng lồ.

Theo Sách trắng "Kỳ World Cup AI đầu tiên: Chiến thắng của các kịch bản ứng dụng" do Viện Nghiên cứu Weijin công bố, trong thời gian diễn ra World Cup 2026, lượng tiêu thụ token AI trên toàn cầu mỗi ngày dự kiến vượt 535 nghìn tỷ, riêng các ứng dụng liên quan đến World Cup có thể tiêu thụ 15,84 nghìn tỷ token mỗi ngày, tương đương khoảng 3% nhu cầu năng lực tính toán AI của thế giới.

Trên sân cỏ, AI đang tái định hình cả công tác vận hành lẫn tính công bằng của các trận đấu. Quả bóng thi đấu được tích hợp cảm biến để theo dõi chính xác quỹ đạo, tốc độ, độ xoáy và cầu thủ chạm bóng. Hệ thống camera độ phân giải cao quanh sân có thể theo dõi theo thời gian thực 29 điểm xương khớp trên cơ thể mỗi cầu thủ.

Một trong những đổi mới quan trọng nhất của giải đấu là việc ứng dụng quy mô lớn công nghệ bản sao số (Digital Twin) trong công tác trọng tài. FIFA đã xây dựng mô hình 3D độ chính xác cao cho tất cả cầu thủ tham dự World Cup và kết nối với hệ thống VAR.

Khi xuất hiện tranh cãi về tình huống việt vị hoặc bàn thắng, hệ thống sẽ tự động tạo hình ảnh mô phỏng 3D trực quan, tích hợp ngay vào sóng truyền hình, qua đó giúp giảm thiểu tối đa những tranh cãi liên quan đến công tác trọng tài.

Với tư cách là đối tác công nghệ chính thức của FIFA, Lenovo đang hỗ trợ World Cup lần này bằng các công nghệ AI của mình, bao gồm Lenovo Football AI Super Intelligent Agent, Giải pháp Trực quan hóa 3D hình ảnh con người kỹ thuật số cho trọng tài VAR và Hệ thống video AI góc nhìn của trọng tài.

Lần đầu tiên, thiết bị ghi hình được gắn gần tai phải của trọng tài giúp việc điều hành trận đấu chính xác hơn. Ảnh: Getty.

Tivi RGB-Mini LED của Hisense đã được chọn làm thiết bị hiển thị chính thức cho trung tâm phát sóng quốc tế của World Cup lần này. Một đại diện của công ty cho biết, nhờ công nghệ xuất hình ảnh trực tiếp ba màu tiên tiến, tivi RGB-Mini LED cho phép tái tạo cảnh thực tế như mắt người nhìn thấy và ghi lại chính xác những khác biệt tinh tế trong hình ảnh, chẳng hạn như pha tranh chấp bóng, vạch việt vị và khoảnh khắc ghi bàn.

Các chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng các sự kiện thể thao lớn không chỉ mang lại cơ hội kinh doanh mà còn là cơ hội quan trọng để các công ty nâng cấp công nghệ và sản phẩm của mình. Nhiều công ty đã hoàn thành việc nâng cấp công nghệ và sản phẩm thông qua kinh nghiệm thu được từ nhiều sự kiện thể thao lớn.

Theo Stcn

Thu Thủy