World Cup 2026: Phía sau đôi giày bị cắt hở gót

Vì sao các cầu thủ phải chỉnh sửa giày?

Trong trận đấu với Tây Ban Nha, cầu thủ Pedro Neto xuất hiện với đôi giày với phần gót được cắt bỏ, để lộ lớp tất bên trong. Hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự chú ý và một câu hỏi được đặt ra là tại sao một cầu thủ lại cắt hỏng đôi giày thi đấu có giá hàng trăm bảng Anh và được thiết kế tỉ mỉ đến từng chi tiết?

Pedro Neto chưa từng công khai lý do chỉnh sửa đôi giày của mình. Tuy nhiên, đây không phải trường hợp hiếm gặp. Trước anh, nhiều cầu thủ nổi tiếng như Philippe Coutinho, Roberto Firmino, Mats Hummels hay Daniele De Rossi cũng từng sử dụng những đôi giày được cắt hở phần gót.

Một trong những nguyên nhân được các chuyên gia y học thể thao nhắc đến là dị tật Haglund - tình trạng xương gót phát triển lồi bất thường tại vị trí tiếp giáp với gân Achilles (gân gót chân).

Pedro Neto với phần gót đôi giày được cắt hở trong trận đấu giữa Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha tại vòng 16 đội World Cup 2026. Ảnh: Getty Images

Theo Michael Robson, chuyên gia vật lý trị liệu cơ xương khớp tại LDN Physio, không phải ai có phần xương nhô này cũng xuất hiện triệu chứng. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường mà không gặp vấn đề gì.

Tuy nhiên, khi phần xương lồi liên tục cọ xát với các mô mềm xung quanh, người bệnh sẽ bắt đầu cảm thấy đau. Những cấu trúc dễ bị ảnh hưởng gồm gân Achilles và bao hoạt dịch sau xương gót (túi chứa dịch có chức năng giảm chấn và bảo vệ vùng gót chân).

Bartholomew Hudson-Gill, chuyên gia vật lý trị liệu tại Opus Biological ở London, cho biết, dị tật Haglund không chỉ đơn thuần là phần xương gót nhô ra mà còn là sự kết hợp giữa hình dạng bất thường của xương gót, gân Achilles dày lên và bao hoạt dịch bị kích thích.

Theo ông, bao hoạt dịch hoạt động như một bộ giảm xóc. Khi gân Achilles dày lên và bao hoạt dịch bị kích thích, vùng xương cũng bắt đầu chịu tác động. Càng tiếp tục vận động với cường độ cao, tình trạng đau càng nặng hơn và những thay đổi ở xương lại khiến cơn đau kéo dài.

Đó là lý do nhiều cầu thủ tìm cách giảm áp lực trực tiếp lên vùng gót chân. Một trong những biện pháp đơn giản nhất là cắt bỏ phần gót cứng phía sau giày, bộ phận có chức năng giữ cố định gót chân nhưng cũng là nơi dễ chèn ép vùng đang bị kích thích.

Việc tạo khoảng hở giúp phần gót không còn bị ép vào gân Achilles và phần xương lồi, từ đó giảm đau khi vận động. Theo Hudson-Gill, tại các câu lạc bộ chuyên nghiệp, việc chỉnh sửa này thường được thực hiện bởi các chuyên gia chỉnh hình bàn chân nhằm bảo đảm vừa giảm áp lực vừa giữ được sự ổn định của đôi giày.

Dị tật Haglund có thể điều trị được không?

Khi phần xương gót đã lồi ra, mục tiêu điều trị không phải là làm khối xương biến mất mà là kiểm soát tình trạng viêm và giảm kích thích ở các mô xung quanh.

Quá trình điều trị thường bắt đầu bằng việc giảm áp lực lên vùng gót chân, làm dịu gân Achilles và nhóm cơ bắp chân trước khi từng bước phục hồi và đưa người bệnh trở lại các hoạt động chuyên môn.

Đối với các cầu thủ chuyên nghiệp, đặc biệt trong mùa giải hoặc các giải đấu lớn, ưu tiên thường là duy trì khả năng thi đấu thay vì nghỉ hoàn toàn.

Hudson-Gill cho rằng các cầu thủ sẽ không dừng thi đấu chỉ vì đau nhẹ ở phía sau gót chân, nhất là khi họ còn phải chuẩn bị cho những trận chung kết hoặc các trận đấu quan trọng như vòng loại World Cup.

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể kiểm soát tình trạng này thông qua việc điều chỉnh giày thi đấu, kết hợp vật lý trị liệu, liệu pháp sóng xung kích, tiêm điều trị và thay đổi cường độ vận động. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi các biện pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả, nhưng nhiều cầu thủ vẫn có thể tránh phải can thiệp ngoại khoa.

Dị tật này được đặt theo tên bác sĩ phẫu thuật người Thụy Điển Patrick Haglund, người lần đầu mô tả tình trạng trên vào năm 1927. Gần một thế kỷ sau, việc cắt hở phần gót giày vẫn là một trong những cách dễ nhận thấy nhất để giúp các cầu thủ giảm đau và tiếp tục thi đấu.

Donavan Brazier trong một bức ảnh chụp năm 2021. Vận động viên người Mỹ từng được chẩn đoán mắc dị tật Haglund. Ảnh: Getty Images

Trải nghiệm của Stuart James, phóng viên trang tin thể thao The Athletic, cho thấy mức độ ảnh hưởng của dị tật Haglund. Anh thường xuyên đi khập khiễng, đau âm ỉ hoặc đau dữ dội ở gót chân mỗi khi mang giày có phần gót cứng. Ngay cả việc đi giày thể thao cũng trở thành cực hình, buộc anh phải nới lỏng dây giày và mang giày rộng nhất có thể để giảm áp lực.

Sau khi được bác sĩ xác định mắc dị tật Haglund qua kết quả chụp X-quang, anh được đưa ra 3 lựa chọn gồm đi giày hở gót, sử dụng miếng lót nâng gót hoặc phẫu thuật. Cuối cùng, anh quyết định phẫu thuật vào cuối năm trước. Tuy nhiên, quá trình hồi phục diễn ra chậm và đau đớn hơn nhiều so với kỳ vọng. Ba tháng sau ca mổ, cơn đau vẫn kéo dài. Thậm chí, các bác sĩ còn đề nghị thực hiện thêm một ca phẫu thuật khác. Dù vậy, sau nhiều tháng điều trị, Stuart James đã có thể chạy trở lại. Anh thừa nhận mình vẫn chưa hoàn toàn hết đau, song coi đó là bước khởi đầu trên hành trình hồi phục.

Câu chuyện của Stuart James cũng phản ánh thực tế rằng dị tật Haglund không chỉ ảnh hưởng đến các cầu thủ chuyên nghiệp mà còn có thể xuất hiện ở bất kỳ ai thường xuyên mang giày chật hoặc vận động quá mức. Với những cầu thủ đỉnh cao, đôi khi việc cắt bỏ một phần gót giày không phải là chi tiết kỳ lạ trên sân cỏ mà đơn giản là giải pháp giúp họ giảm đau và tiếp tục thi đấu ở cấp độ cao nhất.

TRẦN HOÀI (Theo the New York Times)