Vụ sinh viên Y phát ngôn phản cảm: Đừng lấy y khoa làm quyền lực

“Bệnh nhân mắng mình: 'Sinh viên y thì đi ra, biết cái gì đâu'. Nên tý mình sẽ xếp giường cho bác ở trong góc và lấy ven trật 3 lần”.

Đó là chia sẻ trên mạng xã hội của một sinh viên trường Đại học Y Hà Nội. Những ngày qua, hai vụ việc liên quan đến sinh viên ngành Y đã trở thành tâm điểm chú ý.

Không chỉ đoạn nội dung trên, sinh viên Y khoa của trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội còn livestream cười đùa ngay trong ca trực thực tập tại bệnh viện. Hai nữ sinh sử dụng lời lẽ thiếu chuẩn mực, nói sẽ "tiêm thuốc độc" cho một người đang tương tác trên livestream.

Liên tiếp các sự việc đã khiến nhiều người đặt câu hỏi về y đức và tinh thần trách nhiệm của những bác sĩ tương lai.

“Lời nói đùa” phản cảm, thiếu chuẩn mực

Trao đổi với Tri Thức - Znews, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Hải, giảng viên trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng các phát ngôn của sinh viên trong hai vụ việc vừa qua đều phản cảm, thiếu chuẩn mực và không phù hợp với hình ảnh của người học ngành Y.

Một bên là lời nói đùa trên livestream về việc tiêm thuốc độc, một bên là lời nói đùa về việc trả đũa bệnh nhân bằng cách xếp giường xấu và cố tình lấy ven trượt nhiều lần.

“Dù được nói trong lúc bông đùa hay làm nội dung trên TikTok, đây vẫn là những phát ngôn khó chấp nhận được, bởi chúng đề cập trực tiếp tới sự an toàn và niềm tin của người bệnh”, TS.BS Hải nhận định.

Không chỉ vậy, trong thời đại bùng nổ của mạng xã hội, những lời nói đùa này có thể tạo ra hậu quả lớn hơn nhiều so với hình dung của người đăng tải, khi dư luận dễ quy kết cho cả một trường đào tạo, thậm chí cho cả ngành Y.

TS.BS Hải nhìn nhận mạng xã hội không xấu, nhưng một số bạn lại lựa chọn công thức nguy hiểm để nổi tiếng, đó là: Đặc thù công việc + phát ngôn gây sốc = lượt xem cao. Trong ngắn hạn, kiểu nội dung này có thể mang lại tương tác rất nhanh, nhưng cái giá phải trả có thể là uy tín cá nhân, niềm tin của bệnh nhân và cả cơ hội nghề nghiệp sau này.

Dù vậy, vị giảng viên cho rằng từ những phát ngôn này, dư luận chưa nên quy kết các sinh viên đã vi phạm y đức trong thực hành lâm sàng. TS.BS Hải giải thích vi phạm y đức phải gắn với hành vi cụ thể đi ngược lại các nguyên tắc nghề nghiệp, chẳng hạn cố ý gây hại cho người bệnh, phân biệt đối xử, tiết lộ thông tin riêng tư, bỏ mặc người bệnh hoặc đặt lợi ích cá nhân lên trên quyền lợi và sự an toàn của người bệnh.

“Nói cách khác, các phát ngôn trên là sai và đáng bị xử lý, nhưng không nên đánh đồng ngay với việc các bạn sinh viên đã thực sự gây hại cho bệnh nhân”, vị giảng viên chia sẻ.

Nữ sinh trường Đại học Y Hà Nội tạo content gây phản cảm trên mạng xã hội.

Đừng lấy chuyên môn ra để chứng minh quyền lực

Tuy nhiên, việc chưa thực sự gây hại cho bệnh nhân không có nghĩa người học ngành Y có thể xem nhẹ những chuẩn mực cần có của nghề.

Theo TS.BS Nguyễn Viết Hải, sinh viên ngành y cần hiểu rằng áo blouse không chỉ là một bộ đồng phục hay là đạo cụ làm nội dung. Nó là biểu tượng của một nghề mà xã hội trao niềm tin rất lớn.

Theo đó, người bệnh vốn ở vị thế dễ tổn thương và phải đặt niềm tin lớn vào nhân viên y tế. Khi họ nhìn thấy một người mặc áo blouse đùa về việc đầu độc hoặc trả đũa bệnh nhân, họ có thể nghi ngờ không chỉ cá nhân đó mà cả đội ngũ nhân viên y tế trẻ.

Điều này càng đáng quan ngại hơn vì niềm tin là một phần rất quan trọng của hoạt động khám chữa bệnh. Một khi người bệnh bắt đầu nghĩ rằng mình có thể bị coi thường hoặc bị đối xử không công bằng, mối quan hệ giữa người bệnh và nhân viên y tế sẽ bị ảnh hưởng, gây bất lợi cho cả hai phía.

Do đó, khi đã sử dụng hình ảnh nghề nghiệp để làm nội dung, mỗi phát ngôn đều cần được cân nhắc kỹ hơn bình thường.

Cùng quan điểm, bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay trong thực tế học tập và thực tập bệnh viện, sinh viên Y nào cũng sẽ gặp một vài tình huống như người bệnh nóng nảy, nghi ngờ năng lực, từ chối thực hành, buông lời thiếu thiện cảm hay cố ý làm khó.

Điều này dễ khiến sinh viên tổn thương. Các em có quyền buồn, thất vọng, có thể kể với thầy cô, bạn bè thân thiết để được chia sẻ và hướng dẫn, nhưng khi bước vào môi trường y tế, không phải cảm xúc nào, câu chuyện nào cũng nên được đưa lên mạng xã hội.

“Một video của em có thể chỉ được quay với ý định trêu đùa nhưng khi nó gắn với hình ảnh, câu chuyện người bệnh, giường bệnh, thủ thuật và sự ‘trả đũa’ bằng chuyên môn thì câu chuyện không còn đơn thuần là một trò vui”, bác sĩ phân tích.

Sinh viên ngành Y cần hiểu rằng áo blouse không chỉ là một bộ đồng phục hay đạo cụ làm nội dung. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Cũng theo bác sĩ, người bệnh là bên yếu thế, họ có thể khó tính, thiếu hợp tác, xuất phát từ đau đớn, sợ hãi trước bệnh tật. Dù không chấp nhận sự xúc phạm, nhân viên y tế tuyệt đối không được dùng quyền tiếp cận cơ thể người bệnh để đáp trả. Kỹ thuật lấy ven, tiêm truyền hay bất kỳ thủ thuật nào không phải là công cụ để chứng minh quyền lực.

"Dù chỉ là lời nói đùa, việc kể rằng mình sẽ 'xếp người bệnh vào góc rồi lấy ven thật nhiều lần' cũng có thể khiến mọi người đặt câu hỏi: Liệu người bệnh có còn an toàn khi giao cơ thể mình cho nhân viên y tế?", theo bác sĩ.

Từ những phân tích trên, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh khi ở nơi làm việc, có những điều dù chỉ nói đùa cũng không nên nói, có những hình ảnh dù nhiều lượt xem cũng không nên đăng, có những tổn thương phải được giải quyết bằng sự chuyên nghiệp, không phải bằng mạng xã hội.

“Người bệnh không phải là content để chúng ta kể chuyện, tạo tiếng cười hay tìm kiếm sự chú ý. Sự riêng tư và phẩm giá của họ phải được tôn trọng ngay cả khi họ không hề biết mình đang được quay video lại”, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.

Ngọc Bích