'Trò đùa phản cảm' của ba sinh viên y khoa

Từ livestream trong bệnh viện đến video trả đũa người bệnh, hai vụ việc đặt ra câu hỏi về y đức và cách sinh viên ngành y ứng xử trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình.

Những câu nói tưởng như chỉ là "lời đùa trên mạng xã hội" đang trở thành tâm điểm tranh luận khi người phát ngôn là sinh viên ngành sức khỏe. Hai sự việc gần đây, gồm phát ngôn về dọa "tiêm thuốc độc" trong livestream tại bệnh viện và nội dung liên quan việc "lấy ven trật 3 lần" với người bệnh, đã đặt ra yêu cầu về thái độ, nhận thức và trách nhiệm nghề nghiệp ngay từ quá trình đào tạo trong ngành y.

Người bệnh không phải là nội dung để kể chuyện, gây cười

Bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho rằng sinh viên y khoa có thể gặp áp lực trong quá trình thực tập. Hầu hết đều từng trải qua cảm giác buồn, tủi thân hoặc ấm ức khi bị người bệnh nghi ngờ năng lực, từ chối cho thực hành, thậm chí có lời nói thiếu thiện cảm.

Lúc này, các em có quyền chia sẻ những cảm xúc đó với thầy cô hoặc bạn bè để được hướng dẫn, nhưng môi trường bệnh viện đòi hỏi sự chuyên nghiệp và giới hạn rõ ràng trong việc sử dụng mạng xã hội.

"Một đoạn video có thể chỉ được quay với mục đích trêu đùa. Nhưng khi nó gắn với hình ảnh người bệnh, giường bệnh, thủ thuật chuyên môn hay những lời nói mang tính 'trả đũa' thì đó không còn là trò vui nữa", bác sĩ Tuấn nói.

Ông nhấn mạnh người bệnh đến bệnh viện trong trạng thái đau đớn, lo lắng hoặc bất an. Vì vậy, những phản ứng gay gắt hay lời nói thiếu thiện cảm đôi khi xuất phát từ tâm lý căng thẳng hơn là ác ý.

"Nhân viên y tế không bắt buộc phải chấp nhận mọi sự xúc phạm, nhưng cũng tuyệt đối không thể dùng quyền được tiếp cận cơ thể người bệnh để đáp trả", ông khẳng định.

Bài đăng của nữ sinh trường Đại học Y Hà Nội trên mạng xã hội.

Theo BS Dương Minh Tuấn, các kỹ thuật như lấy ven, tiêm truyền hay bất kỳ thủ thuật nào đều chỉ được thực hiện vì lợi ích điều trị, bằng năng lực tốt nhất nhằm giảm đau và hạn chế tai biến cho người bệnh.

"Dù chỉ là lời nói đùa, việc nói sẽ 'xếp người bệnh vào góc rồi lấy ven thật nhiều lần' cũng đủ khiến xã hội đặt câu hỏi liệu người bệnh có còn an toàn khi giao cơ thể mình cho nhân viên y tế hay không", bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.

Bên cạnh phát ngôn thiếu chuẩn mực, bác sĩ Tuấn cũng cảnh báo việc ghi hình và đăng tải hình ảnh trong bệnh viện tiềm ẩn nhiều rủi ro về quyền riêng tư.

Theo ông, chỉ che tên người bệnh chưa chắc đã bảo vệ được danh tính. Khuôn mặt, giọng nói, phòng bệnh, thời điểm điều trị, đồng phục hay tên cơ sở y tế đều có thể trở thành dấu vết giúp người khác nhận diện.

"Người bệnh không phải là nội dung để kể chuyện, gây cười hay thu hút lượt xem. Sự riêng tư và phẩm giá của họ cần được tôn trọng ngay cả khi họ không biết mình bị ghi hình", bác sĩ nói.

Ông khuyến nghị khi gặp người bệnh có thái độ không phù hợp, sinh viên nên bình tĩnh dừng thực hiện công việc nếu cảm xúc vượt ngoài khả năng kiểm soát, đồng thời nhờ bác sĩ hướng dẫn hoặc điều dưỡng hỗ trợ.

Nếu người bệnh từ chối cho sinh viên thực hiện thủ thuật, quyết định đó cần được tôn trọng và báo cáo người phụ trách để có hướng xử trí phù hợp. Trường hợp bị xúc phạm nghiêm trọng, sinh viên hoàn toàn có quyền bảo vệ mình thông qua quy trình của bệnh viện thay vì đưa câu chuyện lên mạng xã hội.

"Đừng đăng tải lên mạng khi đang tức giận. Hãy tự hỏi, nếu người nằm trên giường bệnh là cha mẹ mình thì mình có chấp nhận xem đoạn video đó hay không", bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Theo ông, người làm nghề y không cần hoàn hảo nhưng phải biết quản lý cảm xúc để cảm xúc cá nhân không trở thành nguy cơ đối với người bệnh.

Lời nói trở thành vết nhơ nghề nghiệp

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, vụ việc các sinh viên y khoa livestream, phát ngôn thiếu chuẩn mực trong bệnh viện là hành vi đáng buồn.

Ông nhấn mạnh bệnh viện là nơi cứu người, không phải sân khấu để biểu diễn hay nơi thỏa mãn cái tôi trên mạng xã hội. Mỗi hành vi, lời nói của người học ngành y trong môi trường lâm sàng đều có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của cơ sở y tế và niềm tin của người bệnh.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam. Ảnh: BSCC.

Theo bác sĩ Hoàng, chiếc áo blouse trắng hay bộ đồ phẫu thuật màu xanh không chỉ là trang phục bảo hộ. Theo Thông tư 45/2015/TT-BYT của Bộ Y tế, trang phục y tế được quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn, sự lịch sự, kín đáo và tính chuyên nghiệp. "Chiếc áo blouse là biểu tượng thiêng liêng của sự tinh khiết và lòng trắc ẩn. Khi khoác lên mình bộ trang phục đó, các em không còn đại diện cho cá nhân mà đang đại diện cho cơ sở y tế và cả ngành y", ông nói với Tri Thức - Znews.

Khi nội dung đã lan truyền trên Internet, những hình ảnh, phát ngôn thiếu chuẩn mực có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp, quá trình xin việc và cấp chứng chỉ hành nghề trong tương lai.

Ở góc độ xã hội, bác sĩ Hoàng cho rằng những phát ngôn như "tiêm thuốc độc" hay "cố tình đâm kim trật" không chỉ gây phẫn nộ mà còn làm tổn hại nghiêm trọng niềm tin của người bệnh đối với đội ngũ y tế.

Ông nhắn nhủ sinh viên hãy luôn tự hỏi trước khi quay video hay đăng tải nội dung lên mạng rằng điều đó có mang lại lợi ích cho người bệnh, có làm hoen ố sự tôn nghiêm của chiếc áo blouse hay không. Theo ông, trong môi trường lâm sàng, cái tôi phải nhường chỗ cho sự thấu cảm, lòng khiêm tốn và y đức, bởi trước lằn ranh sinh tử của người bệnh, chỉ năng lực chuyên môn và một trái tim nhân ái mới có thể cứu người.

Phương Anh