'Vũ nữ chân dài' vào mùa đắt khách dịp Tết

Gắn bó hơn chục năm với nghề bắt nhái theo con nước, bà Lại Thị Diễm (48 tuổi, xã An Cư, tỉnh An Giang) cho biết, dù phải lọ mọ trên đồng giữa đêm tối, phụ thuộc thời tiết nhưng nhờ làm kỹ, giữ chất lượng, mỗi năm gia đình bà vẫn thu về hàng trăm triệu đồng từ nhái khô) còn được gọi bằng cái tên dân dã “vũ nữ chân dài”) và các sản phẩm chế biến khác từ nhái.

Bà Lại Thị Diễm gắn bó hơn 10 năm với nghề làm khô nhái. Ảnh: Nhật Huy.

Theo bà Diễm, gia đình theo nghề ngót chục năm. Trước đây, nhái đồng nhiều, chỉ cần thả xuồng xuồng dọc kênh rạch gần nhà đã thu hoạch khá. Nay, phải đi xa hơn, có khi sang tận khu vực Hà Tiên (tỉnh An Giang). Mỗi chuyến đi thường kéo dài từ 7 đến hơn 10 tiếng, nhiều hôm phải thức trắng đêm.

“Mùa cao điểm nhất rơi vào giữa năm, nhất là những đợt nước lớn. Nếu đủ đèn, đủ người, mỗi chuyến có thể bắt trên 100kg nhái tươi”, bà Diễm nói. Một nhóm đi bắt thường 9 - 10 người, sản lượng phụ thuộc con nước và thời tiết. Nhái bắt được phân loại ngay tại chỗ. Nhái sống được ướp đá giữ tươi, nhái chết được sơ chế nhanh, làm sạch rồi ướp lạnh trước khi mang về. “Khâu bảo quản quyết định chất lượng thành phẩm, làm không kỹ nhái hư, mất giá”, bà Diễm nói.

Gia đình bà Diễn chủ yếu chế biến nhái khô. Trung bình, 10kg nhái tươi cho khoảng 1,7kg nhái khô. Giá bán tùy theo thời điểm, loại nhỏ có thể lên tới 600.000 đồng/kg, loại lớn khoảng 400.000 - 500.000 đồng/kg, riêng dịp Tết, giá thường tăng cao hơn do nhu cầu làm quà biếu.

“Mỗi năm tôi làm khoảng 3 tấn nhái tươi, quy ra hơn 1 tấn nhái khô. Trừ chi phí, gia đình vẫn có thu nhập ổn định”, bà Diễm nói. Sản phẩm của gia đình bà chủ yếu bán cho khách quen, gửi đi các tỉnh, thậm chí ra Hà Nội. Toàn bộ công đoạn từ bắt, sơ chế đến phơi, ướp đều do các thành viên trong gia đình đảm nhận. “Làm ít nhưng chắc, giữ uy tín khách mới quay lại”, bà Diễm bộc bạch.

Khô nhái có dáng chân dài, thẳng, được gọi vui là “vũ nữ chân dài”.

Ông Võ Bé Hoàng (49 tuổi, cùng xã An Cư) cho biết, chỉ cần đi bắt nhái vài giờ vào ban đêm, người chịu khó cũng có thể kiếm thêm khoản thu đáng kể. Theo ông Hoàng, những cánh đồng vừa gặt lúa, được cày xới, gặp mưa và bơm nước trở lại nhái sẽ xuất hiện nhiều nhất.

Dụng cụ bắt nhái khá đơn giản, chỉ cần vợt cán tre, cán dài, dễ thao tác trong đêm. Người đi bắt phải quen địa bàn, nhớ rõ những ruộng nhiều nhái để quay lại. Thông thường, ông Hoàng đi từ 19h đến nửa đêm, đi đồng gần nhà có thể về sớm, hôm đi xa có khi 1 - 2h sáng mới tới nhà. Mỗi đêm ông bắt được 10 - 15kg nhái, hôm trúng còn cao hơn.

Giá nhái biến động theo mùa. Thời điểm lạnh hoặc giáp Tết, giá tăng mạnh. “Bình thường giá nhái tươi khoảng 45.000 - 55.000 đồng/kg, nay cận Tết thương lái thu mua 60.000 - 70.000 đồng/kg”, ông Hoàng cho hay. Nhờ vậy, dù là nghề thời vụ, bắt nhái vẫn giúp nhiều gia đình có thêm khoản thu nhập khá lúc nông nhàn.

Dụng cụ bắt nhái của người dân miền Tây.

Nhái chiên giòn, thịt dai ngọt, chấm nước mắm hay tương ớt đều hấp dẫn.

Những ngày này, tại làng nghề cá khô ở xã Trần Đề cũng rộn ràng không khí sản xuất. Từ sáng sớm đến chiều muộn, người dân xứ biển tất bật sơ chế, phơi cá để kịp cung ứng cho thị trường miền Tây và phục vụ du khách đi, về trên tuyến tàu Côn Đảo - Trần Đề.

Theo người dân địa phương, toàn xã có hơn 10 hộ chuyên mua bán, chế biến cá khô các loại. Nhiều gia đình gắn bó với nghề hàng chục năm, là sinh kế chính. Nhờ duy trì làng nghề, đời sống người dân ngày càng ổn định, tạo việc làm thường xuyên cho lao động tại chỗ.

Chủ cơ sở Khô Nguyệt Thanh (xã Trần Đề) cho biết, cửa hàng hiện có hơn 80 mặt hàng cá khô, bán sỉ và lẻ cho các chợ trong và ngoài tỉnh. “Dịp Tết này, gia đình chuẩn bị hàng từ hơn 1 tháng trước để kịp cung ứng cho thị trường”, chủ cơ sở nói.

Không chỉ tiêu thụ tại địa phương, cá khô Trần Đề còn được ưa chuộng tại các tỉnh lân cận, đặc biệt là thị trường TPHCM. Giá các mặt hàng cá khô dao động từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng/kg, một số cá đặc sản cao cấp lên tới 4 - 5 triệu đồng/kg. Khách hàng có nhiều lựa chọn với cá đuối đen, cá khoai, cá lù đù, lưỡi trâu, tép xẻ, cùng các dòng khô lạt, khô tẩm vị, khô một nắng từ cá đuối, cá dứa, mực…

Trần Đề - xứ cảng nổi tiếng với nhiều mặt hàng đồ khô phục vụ Tết.

Làng khô biển Trần Đề hình thành và tồn tại qua hàng chục năm, trở thành sinh kế của nhiều hộ dân xứ biển. Ảnh: Nhật Huy.

Nhật Huy