Vụ Mỹ chặn tàu dầu Iran ở Ấn Độ Dương ảnh hưởng thế nào đến triển vọng đàm phán?

Binh sĩ Mỹ đổ bộ lên tàu M/T Tifani ngày 21/4/2026. Ảnh: @DeptofWar/X

Tuy nhiên, theo kênh CNN ngày 22/4, hành động mở rộng khu vực xung đột ra xa hàng nghìn km so với vịnh Ba Tư có thể khiến khoảng cách giữa Mỹ và Iran ngày càng xa trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Tuần trước, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, nhấn mạnh rằng các tàu có liên hệ với Iran sẽ khó tránh được phạm vi hoạt động toàn cầu của Hải quân Mỹ. Ông nêu cụ thể khu vực do Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Mỹ (INDOPACOM) phụ trách.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy tàu chở dầu M/T Tifani chở 2 triệu thùng dầu thô đã bị chặn giữa Sri Lanka và Indonesia, cách vịnh Ba Tư hơn 2.000 km, trong khu vực trách nhiệm của INDOPACOM.

Theo hình ảnh vệ tinh, tàu Tifani đang hướng tới eo biển Malacca. Trước đó, tàu này ở cảng dầu đảo Kharg của Iran trong vịnh Ba Tư vào ngày 6/4.

Dữ liệu hàng hải cho thấy vào ngày 10/4, tàu Tifani xuất hiện ở vịnh Oman, bên ngoài eo biển Hormuz, di chuyển theo hướng Đông Nam.

Ngày 21/4, ngay sau khi đi qua Sri Lanka, tàu chở dầu này bất ngờ đổi hướng: đầu tiên quay gấp 90 độ xuống phía Nam, sau đó tiếp tục quay gấp 90 độ trở lại hướng Đông.

Ngay sau đó, Mỹ thông báo vụ đổ bộ lên tàu Tifani. Video do Bộ Chiến tranh Mỹ đăng trên mạng xã hội cho thấy binh sĩ lên trực thăng từ một tàu chiến của Hải quân Mỹ và hạ cánh xuống tàu chở dầu Tifani (xem video dưới. Nguồn: Bộ Chiến tranh Mỹ).

Tàu chiến tham gia vụ việc là tàu căn cứ viễn chinh USS Miguel Keith, có kích thước tương đương tàu sân bay và có thể hỗ trợ trực thăng cùng lực lượng đặc nhiệm. Việc sử dụng tàu này trong chiến dịch đổ bộ trên vùng biển mở của Ấn Độ Dương cho thấy quy mô nguồn lực mà Hải quân Mỹ có để áp đặt phong tỏa và thực thi các lệnh trừng phạt.

Trong vụ ngăn chặn tàu hàng Iran tên là Touska cuối tuần qua, có sự tham gia của tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường cùng lực lượng Thủy quân lục chiến trên một tàu đổ bộ tấn công. Hải quân Mỹ có 9 tàu đổ bộ tấn công loại này và 11 tàu sân bay, dù không phải tất cả đều sẵn sàng chiến đấu tại cùng một thời điểm.

Các tàu Iran bị ngăn chặn thuộc đội tàu bí mật giúp vận chuyển dầu mỏ và các hàng hóa khác của Iran, bao gồm cả những mặt hàng có thể phục vụ mục đích quân sự.

Bài đăng trên mạng xã hội của Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 21/4 nêu rõ: “Như đã khẳng định, chúng tôi sẽ theo đuổi các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải toàn cầu nhằm phá vỡ các mạng lưới phi pháp và ngăn chặn các tàu bị trừng phạt hỗ trợ vật chất cho Iran ở bất kỳ nơi nào. Vùng biển quốc tế không phải là nơi trú ẩn cho các tàu bị trừng phạt”.

Các nhà phân tích cũng cho rằng vùng biển mở là nơi an toàn hơn để Hải quân Mỹ tiến hành các hoạt động ngăn chặn, do ít tàu trung lập ở gần và không có đất liền hạn chế khả năng cơ động hoặc che giấu đối phương, như có thể xảy ra ở khu vực vịnh Ba Tư.

Chiến thuật trên biển xa này phản ánh cách Mỹ đã làm khi truy tìm các tàu chở dầu liên quan Venezuela hồi đầu năm.

Kể từ khi bị lực lượng Mỹ can thiệp, tàu Tifani vẫn đang di chuyển vòng quanh khu vực bị chặn. Hiện chưa rõ điều gì sẽ xảy ra với con tàu và lượng dầu trên tàu này.

Con tàu này nằm trong diện bị trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ.

Tháng 2, Bộ Tư pháp Mỹ đã đệ đơn yêu cầu tịch thu một tàu chở dầu liên quan Iran thuộc Venezuela cùng lô hàng 1,8 triệu thùng dầu thô và chuyển quyền sở hữu cho chính phủ Mỹ.

Sau khi tàu Touska bị bắt giữ ngày 19/4, các nhà phân tích cho rằng con tàu sẽ bị khám xét và kiểm tra hàng hóa. Con tàu và hàng hóa có thể trở thành tài sản của chính phủ Mỹ nếu bị coi là “chiến lợi phẩm”.

Dù số phận của Tifani và Touska ra sao, hiện tại chiến thuật này dường như chưa khiến Iran tiến gần hơn tới bàn đàm phán.

Ngày 20/4, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng hành động của Mỹ nhằm vào hoạt động vận tải biển của Iran là vi phạm lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4. Kể từ đó, Iran từ chối cử phái đoàn tham gia vòng đàm phán hòa bình mới tại Pakistan.

Việc Mỹ mở rộng vùng chiến sự cùng nhiều hoạt động ngăn chặn tàu Iran trên vùng biển xa dường như sẽ khiến lập trường của Iran trở nên cứng rắn hơn.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc